Thứ Bảy, 14/12/2019
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Nguyên nhân và những giải pháp phòng ngừa tội phạm cố ý gây thương tích trên địa bàn thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh

Nằm ở địa đầu cực Đông Bắc của Tổ quốc, Móng Cái có 78,444 km đường biên giới trên bộ và trên biển tiếp giáp với nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa. Mặc dù có nhiều tiềm năng kinh tế, nhưng từ năm 1989 trở về trước, Móng Cái vẫn là một địa phương chậm phát triển với nền kinh tế thuần nông, tự cấp, tự túc, thu ngân sách không đủ chi, mọi hoạt động chủ yếu dựa vào trợ cấp của ngân sách cấp trên, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, số hộ đói nghèo chiếm tới 60%. Bước vào thời kỳ đổi mới, đặc biệt từ khi được công nhận là Thành phố đến nay, Móng Cái đã phát huy truyền thống cách mạng, tạo nên những bước phát triển toàn diện, vượt bậc trên tất cả các lĩnh vực: Kinh tế luôn duy trì mức tăng trưởng cao, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) tăng bình quân 17,59%. Thu nhập bình quân đầu người năm 2018 tăng 3,1 lần so với năm 2008. Sự chuyển mình phát triển về kinh tế cũng đi cùng những mâu thuẫn lợi ích, sự phức tạp về an ninh, trật tự trong đó có việc gia tăng tính chất, mức độ của tội phạm, trong đó có tội phạm CYGTT.

Trong thời gian qua trên địa bàn thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh tình hình diễn biến của tội phạm CYGTT đang có chiều hướng gia tăng, hậu quả một số vụ đã gây ra thương tích nặng hoặc dẫn đến chết người; nguyên nhân xảy ra vụ việc có nhiều nguyên nhân khác nhau, có những vụ việc do đòi nợ, đâm thuê, chém mướn, mâu thuẫn nhỏ từ những va chạm trong đời sống sinh hoạt hàng ngày, trong cả những bữa tiệc buồn, tiệc vui, việc gây thương tích cho cả những người ruột thịt trong gia đình, tội phạm xảy ra hàng ngày từ các xã đặc biệt khó khăn, dân trí thấp cũng như nơi thị thành phát triển, có nhận thức dân trí cao, nhiều vụ có số người tham gia gây thương tích đông, cũng có vụ đối tượng gây thương tích là phụ nữ, trẻ em. Trong năm 2018 và quý I năm 2019 trên địa bàn thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh xảy ra 24 vụ việc CYGTT. Công an thành phố Móng Cái đã khởi tố 19 vụ, trong đó có những vụ CYGTT gây hậu quả chết người. Các vụ CYGTT chủ yếu nguyên nhân xuất phát từ những mâu thuẫn nhỏ, qua bữa ăn uống chén rượu, hoặc sự hiểu lầm ăn bớt tiền trợ cấp,…. Các vụ CYGTT thường sử dụng hung khí nguy hiểm, để tước đoạt đi mạng sống của những người thân thích máu mủ trong gia đình.

Điển hình như: Ngày 17/2/2018, do ghen tuông, tức giận bạn gái đi ăn với người khác, Nguyễn Quốc Dương, sinh năm 1997, cư trú tại số nhà 46, Đường Vĩnh An, Phường Trà Cổ, thành phố Móng Cái, Quảng Ninh đã rủ 20 đối tượng, mang theo hung khí đến 1 quán ăn trên địa bàn phường Trà Cổ tấn công 1 thanh niên dẫn đến chấn thương đầu. Nhóm đối tượng này có độ tuổi từ 18 đến 22, đa số không nghề nghiệp ổn định, thường tụ tập ăn chơi.

Hay vụ Nguyễn Mai Trong Nghĩa, sinh năm 1998; Lê Ngọc Hưng, sinh năm 1998; Nguyễn Hồ Linh Thoại, sinh năm 1997; Phan Thành Lộc, sinh năm 1994 đều trú tại phường Ka Long, thành phố Móng Cái đã sử dụng dao để giải quyết mâu thuẫn tại 1 cơ sở karaoke trên địa bàn phường Ka Long. Hậu quả là 5 thanh niên bị thương vào ngày 10/3/2019. Công an thành phố Móng Cái lập hồ sơ điều tra, xử lý các đối tượng theo quy định.

Trên cơ sở nghiên cứu thực tế các vụ án CYGTT trên địa bàn thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh, tác giả nhận thấy có cả những nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan, cụ thể là:

Thứ nhất, những nguyên nhân khách quan:

Do nền kinh tế của Móng Cái ngày càng phát triển, thu nhập tăng lên, đời sống nhân dân được cải thiện, tuy nhiên cũng kéo theo nhiều hệ lụy, đó là sự thay đổi của cuộc sống với quan niệm “đồng tiền” là trên hết; sự suy thoái, xuống cấp về đạo đức làm cho nhiều người bất chấp thủ đoạn kể cả những hành vi vi phạm pháp luật, như cờ bạc, nghiện hút, mại dâm ngày càng gia tăng, mà hậu quả  dễ xảy ra xô xát dẫn đến hành vi phạm tội CYGTT, có những vụ hậu quả để lại nặng nề hoặc tước đoạt mạng sống của người khác.

Công tác quản lý văn hóa tư tưởng còn buông lỏng, các trào lưu văn hóa nước ngoài du nhập và phát triển nhanh chóng, băng đĩa bạo lực, sách, truyện có nội dung có nội dung đánh đấm, kiếm hiệp đã tác động mạnh đến tư tưởng bạo lực và mâu thuẫn xảy ra đều giải quyết bằng bạo lực. Nhiều nhà trường chưa thực sự chú trọng việc dạy kỹ năng sống cho học sinh là môn học bắt buộc, việc giảng dạy những kiến thức đạo đức làm người cho các em học sinh về nhân cách còn sơ sài, hình thức, trách nhiệm giữa gia đình và nhà trường chưa chặt chẽ cũng tạo cho các em tâm lý chán nản, dễ lệch chuẩn... Với môi trường giáo dục của gia đình: Gia đình là tế bào của xã hội, là nơi hình thành các chuẩn mực đạo đức, là nơi kiến tạo cho mỗi cá nhân phát triển, ở thế hệ đi trước sống gương mẫu chan hòa, yêu thương lẫn nhau, sống chuẩn mực, con cái sẽ hình thành những nhân cách tích cực. Tuy nhiên hiện nay, không ít gia đình việc chạy theo lối sống của cơ chế thị trường đã khiến cho thời gian dành cho gia đình ít đi, cha mẹ bất hòa, ly hôn, không quan tâm đến con cái, mà chỉ bận làm ăn kiếm tiền, việc giáo dục trong gia đình không được chú trọng, mặt khác con cái được nuông chiều và tiếp xúc với đồng tiền quá sớm đã hình thành những nhân cách xấu,… cũng ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý của con cái, nảy sinh suy nghĩ tiêu cực, bất cần và có những hành vi côn đồ, trái pháp luật.

Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật: Mặc dù có nhiều cố gắng song công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật còn có những hạn chế nhất định, còn hình thức, đơn điệu, chưa sát thực tế; một số xã đường giao thông đi lại không thuận tiện, kinh tế đặc biệt khó khăn, trình độ văn hóa của người dân còn thấp (nhiều người không biết tiếng dân tộc Kinh), đội ngũ làm công tác pháp luật còn yếu và thiếu nên chưa đáp ứng được nhu cầu.

Thứ hai, những nguyên nhân chủ quan:

Do không giải quyết được những mâu thuẫn: Trong cuộc sống hàng ngày giữa hàng xóm và trong gia đình không tránh khỏi những va chạm, mâu thuẫn, nhưng khi không giải quyết được thông qua việc trao đổi, thông cảm cho nhau mà để sự ích kỷ, sĩ diện bộc phát sẽ xảy ra xung đột, đâm chém có tính chất côn đồ để giải quyết mâu thuẫn dẫn đến việc phạm tội.

Do bản thân người phạm tội: Những người phạm tội thường do bột phát không làm chủ được bản thân, nóng giận không kiềm chế, bị lệch lạc về nhân cách, khiếm khuyết về gia đình, thiếu hiểu biết, hiếu thắng, uy hiếp mọi người nên dù mâu thuẫn nhỏ xảy ra cũng xuất hiện tranh chấp, xô xát.

Do thói quen sử dụng rượu bia trong các buổi hội họp, lễ tết, tiệc vui, tiệc buồn và sinh hoạt đời thường khác, dẫn tới việc họ không làm chủ được bản thân, tinh thần, ý chí nằm ngoài tầm kiểm soát, không tỉnh táo, dễ bị kích động dẫn đến việc phạm tội.

Về phía các Cơ quan bảo vệ pháp luật. Trong những năm qua, lực lượng Cảnh sát hình sự, Công an thành phố Móng Cái là lực lượng đóng vai trò chủ công, nòng cốt trong hoạt động phòng ngừa tội phạm CYGTT. Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác này vẫn còn bộc lộ một số hạn chế, thiếu sót nhất định, như: Công tác vận động quần chúng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự chưa thường xuyên, liên tục; công tác tuần tra, kiểm soát của các lực lượng chức năng chưa được thường xuyên, để ngăn chặn, giải quyết sớm các vụ xung đột, ẩu đả; nội dung, hình thức chưa được chú trọng, đổi mới nên chưa thực sự phát huy được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và tinh thần tự giác của quần chúng nhân dân trong công tác bảo vệ an ninh, trật tự...

Trước những diễn biến phức tạp trên của tình hình tội phạm CYGTT trên địa bàn thành phố Móng Cái, vấn đề đặt ra đối với lực lượng CSHS toàn thành phố là cần nâng cao hơn nữa hiệu quả của công tác phòng ngừa tội phạm này bằng việc tập trung vào hai nhóm giải pháp cơ bản sau:

- Đối với nhóm giải pháp phòng ngừa xã hội:

+ Thực hiện hiệu quả hơn nữa công tác tham mưu cho các cấp ủy Đảng, chính quyền, phát huy hiệu lực của các cơ quan Nhà nước trong công tác phòng ngừa tội phạm CYGTT. Cụ thể: Kịp thời phát hiện những tồn tại, bất cập trong các chính sách kinh tế, xã hội, trong công tác quản lý xã hội của cấp ủy, chính quyền địa phương để kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành chính sách mới cho phù hợp với tình hình thực tiễn; tham mưu cho cấp ủy, chính quyền các cấp trong việc xây dựng, ban hành các văn bản pháp luật, chương trình, kế hoạch quản lý nhà nước về an ninh, trật tự như: Quản lý cư trú, quản lý trật tự, an toàn giao thông, trật tự công cộng; phối hợp thực hiện các chương trình phát triển kinh tế gắn với nhiệm vụ phòng ngừa tình trạng người dưới 18 tuổi vi phạm pháp luật nói chung và phạm tội CYGTT nói riêng.

+ Tích cực tuyên truyền phổ biến pháp luật, vận động quần chúng nhân dân nâng cao ý thức trong tham gia phòng ngừa tội CYGTT. Trước hết, lực lượng CSHS cần phối hợp với các cơ quan có liên quan (Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, trường học, Đài phát thanh truyền hình...) đẩy mạnh công tác tuyên truyền giáo dục đạo đức, pháp luật cho quần chúng nhân dân nói chung nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho nhóm người này. Đồng thời cần đổi mới hình thức tuyên truyền giáo dục pháp luật đa dạng và phong phú hơn như: Tổ chức các buổi nói chuyện pháp luật, các cuộc thi tìm hiểu về kiến thức pháp luật, thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, thông qua các buổi họp, sinh hoạt ở xã, phường...

+ Tăng cường vai trò và trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội trong phòng ngừa tội phạm CYGTT. Đối với gia đình: Lực lượng CSHS phải thường xuyên phối hợp với các ban ngành, đoàn thể, chính quyền các cấp tích cực tuyên truyền vận động để các gia đình quan tâm hơn nữa trong việc giáo dục đạo đức và lối sống cho con cái. Trước hết đòi hỏi các bậc phụ huynh phải có cách giáo dục con em mình đúng đắn. Họ phải hiểu rõ các đặc điểm tâm sinh lý của các em, phải học cách dạy các em để có những cách cư xử hợp lý. Gia đình cũng cần đặc biệt quan tâm đến các mối quan hệ của người dưới 18 tuổi, không để cho các em chơi bời, giao tiếp với các đối tượng xấu, các đối tượng có tiền án, tiền sự, các đối tượng bị mắc vào các tệ nạn xã hội. Nếu phát hiện thấy có các mối quan hệ trên thì phải kịp thời ngăn chặn, vì đây chính là một trong những nguyên nhân quan trọng đẩy người dưới 18 tuổi vào con đường phạm tội CYGTT và các tội phạm khác. Đồng thời thường xuyên phối hợp chặt chẽ với nhà trường, các tổ chức xã hội để quản lý, giáo dục người dưới 18 tuổi. Từ đó kịp thời phát hiện ra những sai phạm của các em và đưa ra những biện pháp quản lý, giáo dục một cách kịp thời, phù hợp.

+ Tích cực tham mưu cho Sở Giáo dục và Đào tạo, các nhà trường phát huy hơn nữa tinh thần trách nhiệm của các thầy, cô giáo. Từ tình thương, trách nhiệm của mình, các thầy, cô giáo sẽ khuyến khích, động viên học sinh hăng say học tập, giúp đỡ, động viên các em có hoàn cảnh khó khăn, các học sinh cá biệt để họ khắc phục, tiến bộ hơn trong học tập, trở thành những người có ích cho xã hội. Bên cạnh đó, cần tăng cường hơn nữa sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường trong việc quản lý, giáo dục học sinh. Hướng dẫn các nhà trường mời các cán bộ có kinh nghiệm trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của Công an thành phố đến trao đổi tọa đàm, phổ biến kinh nghiệm với các giáo viên trực tiếp tham gia giảng dạy chương trình giáo dục pháp luật.

+ Phối hợp với các tổ chức xã hội để làm tốt công tác phòng ngừa tội phạm CYGTT, đặc biệt là tổ chức xã hội ở các địa phương. Các tổ chức Đoàn, hội phụ nữ của lực lượng Công an thành phố, trong đó có Chi đoàn của phòng Cảnh sát hình sự và Công an các phường, xã phối hợp với tổ chức cơ sở Đoàn ở các địa phương để tổ chức các buổi giao lưu, tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Cần thường xuyên tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí cho góp phần tạo ra môi trường lành mạnh cho các em hoàn thiện nhân cách của mình.

- Đối với nhóm giải pháp phòng ngừa nghiệp vụ:

+ Tăng cường các biện pháp nghiệp vụ công khai nhằm phát hiện, quản lý có hiệu quả đối với người có biểu hiện, hành vi phạm tội trên địa bàn, như: Kịp thời phát hiện những di biến động của tội phạm để có kế hoạch, biện pháp đối phó hiệu quả; phối hợp chặt chẽ với gia đình, nhà trường, các đoàn thể quần chúng để tiến hành theo dõi, giám sát, quản lý thường xuyên liên tục những người có tiền án, tiền sự, những đối tượng thường xuyên dụ dỗ người dưới 18 tuổi phạm tội; thường xuyên có kế hoạch tuần tra kiểm soát ở các địa bàn, lĩnh vực, tuyến trọng điểm, phức tạp về an ninh, trật tự. Việc tuần tra, kiểm soát cần phải tiến hành thường xuyên, liên tục và không nên theo quy luật. Cần đầu tư các phương tiện kỹ thuật, phương tiện giao thông, thông tin liên lạc, công cụ hỗ trợ... hiện đại để nâng cao chất lượng công tác tuần tra, kiểm soát.

+ Nâng cao hiệu quả hoạt động phòng ngừa nghiệp vụ, phòng ngừa cá biệt đối với tội CYGTT. Tăng cường quan hệ phối hợp giữa lực lượng CSHS với các lực lượng khác trong và ngoài ngành công an, trong phòng ngừa người tội phạm CYGTT. Các lực lượng trong ngành có thể phối hợp hiệu quả là: Lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH, Công an xã, phường, thị trấn trong công tác kiểm tra, quản lý tạm trú, tạm vắng và nắm tình hình đối tượng; phối hợp với lực lượng Cảnh sát giao thông, Cảnh sát cơ động, Cảnh sát trật tự, trong việc tiến hành tuần tra, kiểm soát ở các địa bàn trọng điểm, phức tạp về hình sự để vừa răn đe vừa kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi phạm tội CYGTT.

+ Thường xuyên phát động phong trào quần chúng tham gia tố giác tội phạm, vận động mọi người tích cực tham gia phong trào xóa đói giảm nghèo, giải quyết công ăn việc làm nhằm nâng cao đời sống cho nhân dân, đồng thời khắc phục những sơ hở thiếu sót trong quản lý nhà nước về an ninh, trật tự.

+ Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác đấu tranh, phòng ngừa tội phạm CYGTT. Song song với việc bố trí lực lượng phù hợp đủ về số lượng thì việc đảm bảo về chuyên môn, nghiệp vụ của cán bộ, chiến sĩ sẽ giúp công tác phòng ngừa, ngăn chặn tội cố ý gây thương tích đạt được kết quả cao trong thời gian tới. Do đó, công tác bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ cho đội ngũ trực tiếp làm công tác này phải là việc làm thường xuyên. Trước hết, cần tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ làm công tác phòng ngừa tội phạm CYGTT. Kịp thời phát hiện và uốn nắn kịp thời những biểu hiện lệch lạc, bao che vi phạm. Xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm quy định của pháp luật, của Ngành, đồng thời có chế độ khen thưởng kịp thời đối với những cá nhân, tập thể có thành tích trong công tác phòng ngừa tội phạm CYGTT. Bên cạnh đó, cần tạo điều kiện cần thiết cho cán bộ, chiến sĩ được học tập để nâng cao trình độ nghiệp vụ và pháp luật. Thường xuyên phối hợp với các trung tâm đào tạo lớn của ngành, với các Cục nghiệp vụ... tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ trinh sát, điều tra viên. Thông qua đó để cung cấp những thông tin pháp luật mới, thực trạng của tội phạm để kịp thời cập nhật, bổ sung các kiến thức mới phục vụ cho công tác phòng ngừa loại tội phạm này./.

Đặng Nam

Cao học 26 - Học viện CSND

Tài liệu tham khảo:

1. Công an thành phố Móng Cái (2018), Kết luận điều tra các vụ án Cố ý gây thương tích trên địa bàn thành phố Móng Cái từ năm 2014 - 2018, Móng Cái.

2. Khoa Cảnh sát Điều tra (2007), Phương pháp điều tra các tội phạm cụ thể, Học viện CSND, Hà Nội.

3. Khoa Cảnh sát Hình sự (2008), Giáo trình phòng ngừa, điều tra khám phá các tội phạm nhân thân, Học viện CSND, Hà Nội.

4. Đội CSĐT, Công an thành phố Móng Cái (2018), Báo cáo tổng kết các năm từ 2014 - 2018, Móng Cái.

5. Quốc Hội (2017), Bộ Luật Hình Sự Năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi