Chủ Nhật, 18/8/2019
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Cuộc chiến chống tin giả (fake news) trong thời đại 4.0

Cho đến nay vẫn chưa có định nghĩa rõ ràng, thống nhất về tin tức giả, nhưng tin tức giả có thể xác định là “những thông tin sai, thường là giật gân, được phát tán dưới vỏ bọc tin tức". (Theo định nghĩa của từ điển Collins).

Tin tức giả có thể phân loại thành hai loại: Là những thông tin hoàn toàn không chính xác được cố tình đăng tải, lan truyền vì một mục đích nào đó và những thông tin có thể có một phần sự thật nhưng không hoàn toàn chính xác do người viết chúng không kiểm chứng toàn bộ sự thật trước khi đăng tải chia sẻ hoặc có thể họ phóng đại một phần của câu chuyện đó.

Mục đích ban đầu của các tin tức giả chỉ là đánh lừa người dùng để tiếp thị quảng cáo sản phẩm - dịch vụ, dần dần lôi cuốn hình thành những trào lưu giải trí, nghiêm trọng hơn những thông tin xấu, độc hại, đả kích chính quyền, xuyên tạc chủ trương của Đảng và Nhà nước.

Đối tượng bị nhắm tới là cá nhân, tổ chức quan chức nhà nước và cả các doanh nghiệp kinh doanh… Những tin tức giả này làm ảnh hưởng xấu đến uy tín, danh dự của cá nhân, tổ chức cả về mặt kinh tế lẫn đời sống tinh thần, thậm chí có thể khiến các nạn nhân có các hành động gây nguy hiểm đến tính mạng. Một trong những hệ quả nghiêm trọng nhất mà các tin tức giả gây ra đó là làm suy giảm niềm tin của công chúng vào truyền thông nói chung và của báo chí chủ lưu nói riêng. Chúng khiến cho công chúng không xác định được đâu là những nguồn tin đáng tin cậy để tiếp nhận.

Trên thế giới, trường hợp điển hình là trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2016. Sự kiện này được thảo luận trên toàn cầu với nhiều luồng ý kiến tranh luận. Khi người dân còn đang xem xét, chưa đi đến quyết định ủng hộ, bầu cho ai thì hàng loạt thông tin chưa được kiểm chứng rõ ràng phát tán trên mạng xã hội, mạng Internet với tốc độ lan truyền chóng mặt như “Giáo hoàng ủng hộ Trump”, “Hillary bán vũ khí cho IS”, “Mật vụ FBI tình nghi trong vụ rò rỉ thư điện tử của bà Hillary Clinton được tìm thấy đã chết”, thu hút sự chú ý lớn của mọi người, vượt qua cả những tin tức chính thống.

Tại Việt Nam, người tham gia mạng xã hội cũng ngày càng tiếp xúc nhiều với tin tức chưa được xác thực. Các thông tin gây chú ý nhất gần đây là thông tin và hình ảnh về việc chế biến, bày bán lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi tại Hà Nội và kêu gọi "tẩy chay" thịt lợn vì có thể lây sang người hay những tin, bài về việc tử vong do tiêm vắcxin… Tuy nhiên, qua xác minh, kiểm tra, nhưng thông tin trên đều không đúng sự thật.

Có thể nói dù cố ý hay vô ý các tin tức giả đã, đang và sẽ xuất hiện trên các phương tiện truyền thông nhất là mạng xã hội. Những câu chuyện giả mạo được chia sẻ rộng rãi sau đó được Google và các công cụ tìm kiếm khác xếp hạng cao khiến mọi người có thể tìm thấy dễ dàng hơn và tin tưởng nội dung.

Tin tức giả thường được phát tán rất nhanh, nhanh hơn gấp nhiều lần so với khả năng ngăn chặn và xử lý chúng. Với sự phát triển của công nghệ, người ta có thể dễ dàng tạo lập một website, một trang blog hay tài khoản hoặc fanpage trên các mạng xã hội với chi phí gần như bằng không. Đây chính là những công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc phát tán tin tức giả. Do vậy, bất cứ thành phần nào trong xã hội cũng có thể tạo ra và phát tán tin tức giả.

Thêm vào đó, người dùng hiện nay thường không có thói quen tiếp nhận và chia sẻ thông tin một cách cẩn trọng, có kiểm chứng. Thậm chí, có người dùng chỉ đọc tiêu đề một tin tức nào đó được chia sẻ mà không cần xem nội dung cụ thể tin tức đó nói gì. Đây cũng chính là một nhân tố làm góp phần gia tăng tốc độ phát tán tin tức giả trên trực tuyến.

Năm 2018, tại Việt Nam, trong công tác quản lý về thông tin điện tử, Bộ Thông tin truyền thông nghiên cứu phương án rà soát, giám sát thông tin trên mạng, đồng thời tổng hợp các hoạt động cung cấp nội dung thông tin trên mạng, yêu cầu Facebook, Google phải thiết lập cơ chế xử lý riêng dành cho Chính phủ Việt Nam để ngăn chặn, gỡ bỏ các thông tin vi phạm quy định pháp luật Việt Nam. Đặc biệt, hoàn thiện bộ tiêu chí nhận dạng tin giả dựa trên kinh nghiệm quốc tế và đưa ra các giải pháp quản lý đối với tin giả tại Việt Nam.

Mới đây nhất, liên quan đến trào lưu “anti vacxin”, trước nguy cơ bùng phát các dịch bệnh tưởng chừng như đã được xóa bỏ ở một số nước trong đó có Mỹ và các nước phát triển khác, Facebook tuyên bố sẽ giảm việc phát tán dữ liệu sai lệch và cung cấp cho người sử dụng những thông tin chính thức về việc tiêm phòng vaccine. Facebook cũng đã cập nhật thêm các giải pháp nhằm ngăn chặn việc phát tán tin tức giả. Cùng Facebook và các công ty công nghệ khác, Google cũng đã công bố và từng bước thực hiện kế hoạch cải thiện các thuật toán để mang lại các kết quả tìm kiếm chính xác và đáng tin cậy hơn cho người dùng.

Trong thời đại 4.0 hiện nay, mạng Internet nói chung và mạng xã hội nói riêng đã tạo ra nhiều giá trị tích cực cho cộng đồng, nhưng mặt trái của nó cũng đang ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân và các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước. Do đó các quốc gia trong đó có Việt Nam cần đánh giá đúng những hệ lụy mà tin tức giả đem đến, từ đó chủ động xây dựng kế hoạch, phương án tuyên truyên, ngăn chặn, tích cực phát động cuộc chiến chống tin tức giả thông qua nhiều hình thức khác nhau nhằm nâng cao nhận thức của người tiếp nhận thông tin, biết sàng lọc các nguồn thông tin để tiếp nhận và chia sẻ.

Hồng Nhung

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác