Chủ Nhật, 18/8/2019
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Dịch tả lợn Châu Phi và một số biện pháp phòng, chống dịch tả lợn Châu Phi ở Việt Nam

1. Vài nét về dịch tả lợn Châu Phi

Dịch tả lợn Châu Phi hay Virus dịch tả lợn Châu Phi (African swine fever virus, viết tắt: ASFV) là tác nhân gây bệnh sốt lợn ở châu Phi (ASF). Bệnh do một loại Virus gây sốt xuất huyết với tỷ lệ tử vong cao ở lợn (tỷ lệ tử vong lên tới 100%), nhưng lây nhiễm liên tục vào vật chủ tự nhiên, warthog, lợn lông rậm và ve mềm của chi Ornithodoros (loài ve có khả năng hoạt động như một vật chủ trung gian không có dấu hiệu bệnh). Loại bệnh này đã và đang gây ra rất nhiều thiệt hại về thương mại và thiệt hại kinh tế cho ngành chăn nuôi lợn toàn cầu.

Vụ đầu tiên của dịch tả lợn Châu Phi xảy ra vào năm 1921 tại Kenya, sau đó lây lan nhanh chóng trở thành dịch ở nhiều nước Châu Phi. Bệnh vẫn được giới hạn ở Châu Phi cho đến năm 1957 khi nó được báo cáo ở Lisbon, Bồ Đào Nha. Một vụ dịch nữa xảy ra ở Bồ Đào Nha vào năm 1960. Sau những vụ dịch ban đầu này, căn bệnh đã được hình thành ở bán đảo Iberia và những đợt bùng phát lẻ tẻ xảy ra ở Pháp, Bỉ và các nước châu Âu khác trong những năm 1980. Đến năm 2007, loại bệnh này xuất hiện ở các nước châu Mỹ. Đến nay, bệnh tả lợn Châu Phi xảy ra ở nhiều nước trên thế giới. Từ cuối năm 2017 đến nay có 12 quốc gia ghi nhận bùng phát dịch tả lợn Châu Phi. Bệnh dịch tả lợn Châu Phi xuất hiện ở Việt Nam vào ngày 19/2/2018  tại hai tỉnh Hưng Yên và Thái Bình.

Dấu hiệu nhận biết của bệnh dịch tả lợn châu Phi

Theo Cục Thú y, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, dấu hiệu đặc trưng để nhận biết bệnh dịch tả lợn châu Phi là:

Khi bắt đầu bị bệnh, lợn có biểu hiện sốt rất cao trên 40 độ (từ 41- 420c) kéo dài liên tục 4 ngày với thể trạng bình thường.

Sau đó, heo ủ rủ, lờ đờ, suy nhược, ho thở khó; run, dáng đi loạng choạng, nằm chồng lên nhau, nái sảy thai.

Tiếp đến, heo sẽ xuất huyết thâm tím ở tai, bẹn, bụng và mặt đùi sau, chân rồi hoại tử. Đối với một số bệnh khác thì chỉ xảy ra trên một số loại lợn, nhưng đối với bệnh dịch tả lợn châu Phi thì xảy ra với tất cả các loại lợn (nái, đực, con, choai); tỷ lệ chết rất cao vì chưa có vắc xin điều trị.

Nguyên nhân gây bệnh dịch tả lợn

Nguyên nhân phát bệnh là chuồng trại không được vệ sinh sạch sẽ, không tiến hành tiêu độc, khử trùng định kỳ để diệt vi khuẩn, vi rút gây bệnh. Khi vi rút này xuất hiện trong chuồng trại sẽ bị diệt ở nhiệt độ 60 độ C trong 1 tiếng. Heo nhiễm bệnh sẽ có triệu chứng bệnh dịch tả heo rất rõ rệt và khá dễ để phân biệt với các loại bệnh khác.

Dịch tả được xếp vào loại bệnh nguy hiểm bởi nguyên nhân gây bệnh từ vi rút, cơ chế lây bệnh nhanh chóng và qua nhiều đường truyền khác nhau. Có thể lây lan qua đường tiêu hóa ăn uống, qua đường hô hấp, thông qua các vùng da bị trầy xước, tinh dịch,… Vi rút gây dịch tả có thể đi ra ngoài cơ thể con nhiễm bệnh qua phân, nước tiểu, nước bọt, vì vậy khả năng lây lan cho các con trong đàn rất cao. Dịch tả có thể truyền nhiễm từ heo mẹ sang heo con.

Một số điều cần lưu ý về bệnh dịch tả lợn Châu Phi

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên hợp quốc tại Việt Nam (FAO Việt Nam) khẳng định: Không giống như cúm lợn, dịch tả lợn Châu Phi không lây truyền và gây bệnh cho người.Tuy nhiên, bệnh lại lây truyền sang ruồi, muỗi, chuột, mèo, gà, vịt.

Lợn bị tả có thể mắc thêm những loại bệnh nguy hiểm khác như tai xanh, cúm, thương hàn... Những bệnh này mới gây nguy hiểm cho người bởi làm rối loạn hệ tiêu hóa, đặc biệt khi con người ăn tiết canh, ăn thịt lợn bệnh chưa nấu chín.

Do dịch tả lợn Châu Phi không có khả năng lây sang người nên người tiêu dùng không nên lo sợ, tẩy chay sản phẩm thịt lợn an toàn, không bị bệnh dịch và được chế biến hợp vệ sinh.

 2. Tình hình dịch tả lợn Châu Phi ở Việt Nam

Theo báo cáo của Cục Thú y, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tính đến ngày 25/3/2019, dịch bệnh đã xảy ra tại 447 xã, 84 huyện của 21 tỉnh, thành phố của Việt Nam, gồm: Hưng Yên, Thái Bình, Hải Phòng, Thanh Hóa, Hà Nội, Hải Dương, Hà Nam, Hòa Bình, Điện Biên, Thái Nguyên, Quảng Ninh, Ninh Bình, Nam Định, Lạng Sơn, Bắc Cạn, Sơn La, Nghệ An, Bắc Ninh, Thừa Thiên Huế, Lai Châu và Bắc Giang, với tổng số lợn bệnh tiêu hủy là 64.879 con. Điểm dịch đầu tiên được phát hiện tại hai tỉnh là Hưng Yên và Thái Bình của nước ta vào ngày 19/2/2019, tại các hộ chăn nuôi nhỏ, lẻ. Tuy nhiên, đến ngày 20/3/2019, bệnh dịch tả lợn Châu Phi đã lây lan rất nhanh, ở phạm vi rộng, kể cả các trại chăn nuôi có điều kiện chăn nuôi an toàn sinh học có điều kiện tốt hơn các hộ dân, trong đó có những hộ chăn nuôi lớn với tổng đàn 4.500 con 9 (gồm 500 lợn nái và 4.500 lợn thịt) tại xã Đông Tảo, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Theo đánh giá, bệnh dịch vẫn đang có những chiều hướng phức tạp, khó lường.

Nguyên nhân của việc bùng phát dịch bệnh dịch ở Việt Nam: Theo Tổng cục Quản lý thị trường, một trong số nguyên nhân xuất hiện và bùng phát dịch bệnh ở Việt Nam là do buôn bán, vận chuyển, tiêu thụ lợn, sản phẩm của lợn nhập lậu, nghi nhập lậu, không rõ nguồn gốc, nhất là tại các tỉnh biên giới phía Bắc vào dịp cuối năm và Tết Nguyên đán tăng.

Bên cạnh đó, cư dân biên giới giữa Việt Nam và các nước có nhiều hoạt động giao thương, qua lại giữa Việt Nam và các nước nên rất có thể mang theo mầm bệnh dịch tả lợn châu Phi vào Việt Nam. Lượng khách đi du lịch từ các nước qua đường bộ, đường hàng không và đường biển vào Việt Nam rất lớn, nhất là khách từ các nước Châu Á thường có thói quen mang theo thực phẩm có chứa thịt lợn nên có thể đưa mầm bệnh dịch tả lợn Châu Phi vào Việt Nam (tương tự như đã phát hiện tại Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Đài Loan...).

Ngoài ra, còn có nguyên nhân do phần lớn ngành chăn nuôi nước ta vẫn nhỏ lẻ, mật độ cao, khó hoặc không thực hiện đầy đủ, thường xuyên các biện pháp vệ sinh phòng bệnh dẫn đến dịch bệnh lây lan nhanh.

3. Một số biện pháp phòng, chống dịch tả lợn Châu Phi ở Việt nam

Trước những diễn biến phức tạp của tình hình dịch tả lợn Châu Phi trên thế giới và Việt Nam, theo tôi trong thời gian tới cần tiếp tục thực hiện các biện pháp sau đây:

Thứ nhất, đối với Cục Quản lý thị trường các tỉnh, thành phố cần tiếp tục tăng cường triển khai các biện pháp cấp bách ngăn chặn bệnh dịch tả lợn châu Phi, như:

Thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ biến về dịch bệnh, việc phòng, chống dịch bệnh tới các tầng lớp nhân dân.

Tăng cường kiểm tra tại các đầu mối giao thông, các điểm thu gom, tập kết, trung chuyển thịt lợn và các sản phẩm từ thịt lợn; xử lý nghiêm các trường hợp vận chuyển thịt lợn mắc bệnh, không rõ nguồn gốc, xuất phát từ vùng dịch, không có Giấy chứng nhận kiểm dịch của cơ quan Thú y.

Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan có liên quan trên địa bàn tham gia tất cả các hoạt động phòng, chống dịch tại địa phương; cử cán bộ túc trực 24/24 giờ tại các trạm/chốt kiểm dịch động vật, các điểm nóng về kinh doanh, giết mổ động vật trái phép nhằm kiểm soát có hiệu quả việc kinh doanh, vận chuyển thịt lợn, sản phẩm từ thịt lợn không rõ nguồn gốc, chưa qua kiểm dịch ra - vào địa bàn.

Tham gia thống kê các tổ chức, cá nhân có trang trại chăn nuôi lợn, cơ sở giết mổ để tuyên truyền và kiểm tra, kiểm soát việc vận chuyển kinh doanh trái phép động vật, sản phẩm động vật, cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm trên địa bàn.

Triển khai các biện pháp nghiệp vụ, tăng cường công tác thu thập thông tin, nắm tình hình địa bàn, chủ động phối hợp với các ngành, lực lượng chức năng kiểm tra, kiểm soát tại các khu vực gần cửa khẩu, đường mòn, lối mở khu vực biên giới, chợ đầu mối, chợ trung tâm, trung tâm thương mại, các tuyến, địa bàn trọng điểm đường bộ, đường biển, đường sắt.

Đồng thời, xử lý tiêu huỷ toàn bộ lợn, sản phẩm lợn vận chuyển, kinh doanh trái phép, không rõ nguồn gốc, xuất phát từ vùng dịch, không có Giấy chứng nhận kiểm dịch của cơ quan Thú y và nghi vấn đến từ nguồn dịch; trước khi tiêu huỷ, lực lượng quản lý thị trường phải phối hợp với cơ quan kiểm dịch, Thú y để lấy mẫu xét nghiệm bệnh.

Thứ hai, đối với ngành Công an

Tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát tại các tuyến giao thông khu vực nội thành, nội thị để kịp thời phát hiện các hành vi vận chuyển lợn trái phép.

Phối hợp với Cục Thú y của tỉnh (thành phố) thành lập các chốt chặn để kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các đối tượng vận chuyển trái phép lợn bệnh.

Phối hợp với chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng tổ chức việc tuyên truyền cho người dân về bệnh dịch tả lợn Châu Phi; tổ chức ký cam kết về việc không kinh doanh các sản phẩm lợn bệnh, đối với các hộ chăn nuôi phải thông báo kịp thời cho cơ quan chức năng khi đàn lợn của gia đình bị nhiễm bệnh hoặc có dấu hiệu bị nhiễm bệnh.

Thứ ba, đối với người chăn nuôi lợn.

Thực hiện nghiêm túc các yêu cầu về phòng, chống dịch bệnh: Vệ sinh chuồng trại sạch sẽ bằng cách rắc vôi bột khử trùng tại khu chăn nuôi.

Tuyệt đối không được bán lợn khi phát hiện lợn đã bị nhiễm bệnh.

Kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng về dịch bệnh, các biểu hiện về dịch bệnh tại gia đình và địa phương và thực hiện nghiêm túc việc tiêu hủy đàn lợn của gia đình khi đã bị nhiễm bệnh. 

Thứ tư, đối với người dân

Chấp hành nghiêm túc yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ về việc tham gia phòng, chống dịch tả lợn Châu Phi.

Không nên hoang mang, dao động, không nghe theo những tin đồn thất thiệt, bởi vì bệnh dịch tả lợn châu Phi không lây lan sang người.

Không nên tẩy chay tiêu dùng sản phẩm thịt lợn hoặc các sản phẩm thịt lợn an toàn, không bị bệnh dịch và được chế biến hợp vệ sinh.

Không kinh doanh lợn đã bị bệnh hoặc lợn không rõ nguồn gốc xuất xứ, lợn từ các vùng dịch bệnh.

Không tới thăm quan khu chăn nuôi lợn, đặc biệt ở vùng dịch và bị ảnh hưởng; báo ngay cho cơ quan thú y khi phát hiện lợn chết.

Thực hiện nấu chín thức ăn đối với các sản phẩm về lợn; tuyệt đối không ăn tiết canh, ăn thịt lợn bệnh.

Sỹ Bùi


Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi