Thứ Năm, 14/12/2017
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Tổng quan về lễ hội ở nước ta và những vấn đề đặt ra đối với các cơ quan chức năng

 

Sau hơn 30 năm đổi mới,tình hình lễ hội ở nước ta đang phát triển khá mạnh và phong phú. Trong sự vận động nội tại của nó,sự phát triển của lễ hội ở nước ta có cả xu hướng du nhập từ bên ngoài và cả xu hướng phục dựng những giá trị văn hóa truyền thống từ bên trong. Hiện nay, cả nước có 7.966 lễ hội, trong đó 7.039 lễ hội dân gian chiếm 88,36%, 332 lễ hội lịch sử chiếm 4,16 %, 554 lễ hội tôn giáo chiếm 6,28 %, 10 lễ hội du nhập từ bên ngoài vào đất nước chiếm 0,12%, còn lại là các lễ hội khác chiếm 0,5%. Hà Nội là địa phương có nhiều lễ hội nhất (1.095 lễ hội), tỉnh ít lễ hội nhất là tỉnh Lai châu chỉ có 17 lễ hội. Căn cứ vào nội dung của lễ hội mà các nhà nghiên cứu chia lễ hội thành:

Lễ hội dân gian: Là lễ hội được tổ chức nhằm tôn vinh những người có công với đất nước, làng xã, cộng đồng; thờ cúng các vị thần, thánh và các biểu tượng có tính truyền thống tín ngưỡng dân gian khác tiêu biểu cho các giá trị truyền thống đạo đức, văn hóa, lịch sử xã hội… Cấp độ và phạm vi lễ hội dân gian có thể ở một tỉnh, một vùng, miền hoặc mang tính quốc gia. Chẳng hạn như Lễ hội Đền Hùng trở thành ngày hội của cả nước.

 Lễ hội Đền Hùng trở thành ngày hội của cả nước

Lễ hội lịch sử cách mạng: Loại hình lễ hội này có vị trí quan trong trong đời sống văn hóa tinh thần của dân tộc ta, gắn với lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước. Lễ hội lịch sử cách mạng nhằm ghi lại những dấu ấn lịch sử, những sự kiện quan trọng của đất nước để tôn vinh những danh nhân, những vị anh hùng dân tộc, những sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc. Hình thức tổ chức lễ hội này thường mang tính tri ân, thành kính, giáo dục lòng yêu nước, ý thức tự cường dân tộc và đề cao giá trị truyền thống cách mạng của dân tộc.

Lễ hội tôn giáo: Là hình thức lễ hội được tổ chức có nghi thức, lễ tiết chặt chẽ theo quy định của các tôn giáo, nhằm đáp ứng nhu cầu tôn giáo của cộng đồng xã hội, nhu cầu tâm linh, nhu cầu thưởng ngoạn, thăm quan du lịch và văn hóa của con người, đáp ứng nhu cầu tự do tín ngưỡng của nhân dân.

Lễ hội du nhập từ bên ngoài vào nước ta: Loại lễ hội do tổ chức của Việt Nam hay tổ chức người nước ngoài đang hoạt động hợp pháp tại Việt Nam tổ chức nhằm giới thiệu những giá trị đặc trưng văn hóa của nước ngoài tới công chúng người Việt. Sự du nhập củacác lễ hội này phải bảo đảm yêu cầu không trái với thuần phong mỹ tục Việt Nam. Chẳng hạn như “Ngày tình yêu”(Valentins”s Day), Lễ hội Haloween (lễ hội hóa trang)…

Lễ hội Văn hóa, thể thao và du lịch: Là lễ hội được tổ chức để quảng bá về văn hóa, thể thao, du lịch như festival, liên hoan văn hóa, thể thao, du lịch; Tuần văn hóa thể thao và du lịch; Tháng văn hóa, thể thao và du lịch…Mục đích của các lễ hội này là nhằm quảng bá, phát triển du lịch thành ngành nghề kinh tế mũi nhọn, tiếp thị sản phẩm du lịch, xúc tiến du lịch, mời goị đầu tư, mở rộng giao lưu văn hóa…

Lễ hội ngành nghề: Là lễ hội được tổ chức theo từng ngành nghề nhất định nhằm giới thiệu, tôn vinh thương hiệu, sản phẩm đặc trưng của ngành nghề hoặc vùng miền nào đó trong đất nước.

Trong một năm, sáu loại hình lễ hội như trên đã tạo nên diện mạo lễ hội nước ta hết sức đa dạng, nhiều bản sắc, thường tập trung vào những tháng đầu năm hoặc cuối năm. Bên cạnh những mặt tích cực, hiệu quả, hiệu ứng mà các lễ hội mang lại cho sự phát triển kinh tế, văn hóa tinh thần của xã hội cũng như mở rộng giao lưu, hội nhập, tiếp biến văn hóa khu vực và thế giới, làm cầu nối để mở rộng giao thương, hợp tác…Hiện nay, thực tế cho thấyđã và đang nảy sinh nhiều bất cập trong công tác quản lý, tổ chức lễ hội. Có thể chỉ ra những bất cật sau:

- Công tác tuyên truyền cho nhân dân hiểu đúng, hiểu rõ giá trị truyền thống của các lễ hội còn hạn chế. Có không ít lễ hội mang nặng tính trình diễn, sân khấu hóa, nặng về phô diễn, quy mô hoành tráng, tốn kém trong khi đó nội dung hồn cốt của lễ hội thì đơn điệu, ít hấp dẫn, thiếu chiều sâu…

- Đã xuất hiện hiện tượng thương mại hóa lễ hội, những hành vi lợi dụng lễ hội để bói toán, lên đồng, cờ bạc, lợi dụng chèo kéo khách hàng, nâng giá dịch vụ, chặt chém du khách…làm giảm đi tính chất nhân văn, giá trị văn hóa của lễ hội. Công tác tổ chức lễ hội có xu hướng quá nhấn mạnh yếu tố kinh tế làm giảm đi những yêu cầu về giá trị văn hóa, nhân văn.

- Một số lễ hội dân gian hiện nay nhất là lễ hội văn hóa tâm linh đang có những biến tướng thiếu lành mạnh, làm lệch chuẩn một số định hướng giá trị chân chính của bản thân lễ hội đó. Một số địa phương khi tổ chức lễ hội còn có xu hương phô trương, lãng phí nguồn lực trong khi điều kiện thực tế của địa phương còn khó khăn, thiếu thốn.

- Trình độ quản lý, chỉ đạo, hướng dẫn, tổ chức hoạt động của lễ hội của cán bộ văn hóa cơ sở còn hạn chế, ý thức của người tham gia lễ hội chưa cao, dẫn đến tình trạng lộn xộn, quá tải, mất khả năng kiểm soát ở một số lễ hội lớn…

Để khắc phục những bất cập trên, các cơ quan chức năng trong đó có lực lượng Công an nhân dân cần làm tốt những nội dung sau:

- Làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, nâng cao ý thức trách nhiệm của các cơ quan quản lý lễ hội, các cấp, các ngành, nhân dân và du khách thực hiện đúng các quy định của Nhà nước về tổ chức lễ hội. Tuyên truyền cho nhân dân và du khách hiểu rõ nguồn gốc, di tích, ý nghĩa của lễ hội góp phần định hướng nhận thức đúng đắn, lành mạnh cho người tham gia lễ hội.

- Tăng cường công tác quản lý và tổ chức lễ hội, giảm tần xuất và quy mô tổ chức lễ hội (cần ưu tiên cho sản xuất), ngày hội, không cấp phép tràn lan, ngăn chặn lợi dụng lễ hội để kinh tế hóa, thương mại hóa. Dừng các lễ hội đã được cấp phép nhưng có nội dung phản cảm, hủ tục, kích động bạo lực, gây bức xúc dư luận xã hội.

- Làm tốt quy hoạch, bố trí, xắp xếp các dịch vụ lễ hội bảo đảm thuận lợi, niêm yết giá, bán đúng giá, không lợi dụng chèo kéo du khách, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Tổ chức phân luồng, phân tuyến giao thông, phòng chống cháy nổ, bảo đảm an ninh trật tự khu vực tổ chức lễ hội, phòng ngừa tội phạm.

- Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra trước, trong và sau khi tổ chức lễ hội để kịp thời ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật nhằm bảo đảm vai trò hiệu lực quản lý nhà nước về lễ hội phục vụ mục tiêu phát triển và tiến bộ xã hội hiện nay ở nước ta.

Đại tá, PGS.TS Phạm Thái Bình​​


 
 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Nghiên cứu - trao đổi