Thứ Tư, 19/6/2019
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Đổi mới phương thức tổ chức đào tạo đáp ứng yêu cầu đào tạo theo mô hình chất lượng cao trong các học viện, trường Công an nhân dân

Đào tạo sinh viên chất lượng cao là phát hiện và đào tạo những sinh viên đặc biệt xuất sắc, có năng khiếu về một lĩnh vực khoa học thông qua việc ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại, đội ngũ giảng viên giỏi và áp dụng phương pháp dạy - học tiên tiến, nhằm đạt chuẩn chất lượng cao. Sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể đáp ứng các yêu cầu như: có kiến thức cơ bản vững vàng, trình độ chuyên môn giỏi và năng lực sáng tạo cao, khoá luận tốt nghiệp có giá trị khoa học, có thể được công bố trên tạp chí khoa học, báo cáo tại hội nghị khoa học chuyên ngành; có trình độ tiếng Anh (hoặc một ngoại ngữ khác) tốt về cả bốn kỹ năng: đọc, viết, nghe, nói; có thể giao tiếp, trao đổi với các đồng nghiệp nước ngoài về chuyên môn và những vấn đề xã hội thông thường; có trình độ tin học thực hành tốt; có thể sử dụng thành thạo máy tính phục vụ học tập và nghiên cứu khoa học. 
Nội dung, chương trình đào tạo chất lượng cao được thiết kế riêng với yêu cầu về trình độ cao hơn và nội dung rộng hơn, sâu hơn theo hướng nâng cao, bổ sung chương trình đào tạo chuẩn, đề cao tư duy sáng tạo, khả năng tự học; tăng cường kỹ năng thực hành, kiến thức thực tế, năng lực sáng tạo, khả năng sử dụng tin học, ngoại ngữ. Mặt khác, phải tiến hành đồng bộ, đổi mới cách thức tổ chức đào tạo như: thay đổi phương pháp giảng dạy, thay đổi cách thức tổ chức thi kiểm tra, đánh giá kết quả học tập.
Thời gian tới, để đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp dạy học nhằm đáp ứng yêu cầu đào tạo theo mô hình chất lượng cao trong các học viện, trường Công an nhân dân cần tập trung vào các nội dung sau:
1. Xây dựng nội dung, chương trình đào tạo
Mục tiêu khi xây dựng chương trình đào tạo cần xác định hướng đến năng lực của người học, cụ thể: sinh viên sau khi tốt nghiệp chương trình đào tạo chất lượng cao có đủ năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và phẩm chất đạo đức nghề nghiệp; có khả năng tư duy độc lập, sáng tạo, chủ động trong giải quyết vấn đề thực tiễn nghề nghiệp và thích ứng với sự thay đổi của môi trường làm việc; sử dụng thành thạo công nghệ thông tin; có trình độ ngoại ngữ có thể giao tiếp được với người nước ngoài. Chương trình đào tạo đáp ứng yêu cầu theo mô hình đào tạo chất lượng cao được thiết kế với yêu cầu về trình độ cao hơn và nội dung rộng hơn, sâu hơn theo hướng nâng cao, và bổ sung những nội dung mới nhằm khai thác tối đa tư duy nhận thức của sinh viên trong quá trình học tập, được thiết kế với cấu trúc các khối kiến thức như sau:
- Khối kiến thức chung, khối kiến thức khoa học xã hội và nhân văn, khối kiến thức khoa học tự nhiên như chương trình đào tạo chuẩn, riêng các môn tin học và ngoại ngữ được tăng cường, nâng cao.
- Khối kiến thức cơ bản chung của nhóm ngành gồm các học phần của chương trình đào tạo cử nhân chuẩn, trong đó khoảng 30% các học phần được nâng cao.
- Khối kiến thức cơ sở của ngành gồm các học phần của chương trình đào tạo cử nhân chuẩn, trong đó khoảng 50% các học phần được nâng cao và bổ sung một số học phần mới.
- Khối kiến thức chuyên ngành gồm các học phần của chương trình đào tạo cử nhân chuẩn và bổ sung một số học phần mới đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn thuộc lĩnh vực chuyên môn nghiệp vụ của chuyên ngành đào tạo.
- Thực tập nghề nghiệp.
- Khoá luận tốt nghiệp.
2. Đổi mới phương pháp tổ chức dạy học
Để đáp ứng yêu cầu đào tạo theo mô hình chất lượng cao, quá trình tổ chức dạy học cần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng lấy người học làm trung tâm nhằm phát huy cao độ tính tích cực, sáng tạo của sinh viên trong quá trình học tập. Sử dụng phương pháp dạy học tích cực, trong đó giảng viên là người hướng dẫn, tổ chức điều khiển hoạt động học tập của sinh viên. Sinh viên là chủ thể chính trong quá trình đào tạo. Dưới sự tổ chức, điều khiển của giảng viên, sinh viên chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, kỹ xảo bằng chính hành động học tập của mình. Khi tổ chức dạy học cần sử dụng linh hoạt các phương pháp giảng dạy tích cực: thuyết trình kèm theo đối thoại, nêu vấn đề đối thoại, thảo luận nhóm theo chủ đề, sử dụng công nghệ, trang thiết bị hiện đại nhằm phát huy tính chủ động khám phá tri thức ở các bậc nhận thức cao. Đồng thời tăng cường tính tự học, học theo nhóm. Giao bài tập, bài tiểu luận môn học, bài thuyết trình cho sinh viên hay nhóm sinh viên chuẩn bị và chia nhóm thảo luận, đánh giá. Sau đó giảng viên tổ chức giải đáp, phân tích, nhận định và tổng kết vấn đề. 
Song song với việc giảng dạy, giảng viên cần hướng dẫn sinh viên phương pháp học đại học và phương pháp học môn học, phương pháp trình bày, diễn đạt các ý tưởng khoa học. Bố trí thời gian học trên lớp tối đa 60% tổng thời lượng, dành thời gian còn lại cho sinh viên tự học, nhưng giảng viên phải có nội dung, chương trình, tài liệu cho phần tự học và phải có kế hoạch, biện pháp kiểm tra, đánh giá phần tự học; đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng lượng thông tin của mỗi tiết giảng; tích cực sử dụng các phương tiện, thiết bị giảng dạy hiện đại; có thể mời các giảng viên nước ngoài tham gia giảng dạy, đặc biệt là đối với môn ngoại ngữ.
Quá trình dạy học, thường xuyên tổ chức xemina về kiến thức chuyên môn, đặc biệt là năm cuối với khối kiến thức chuyên ngành; tăng cường phương pháp học tập theo kiểu nghiên cứu nhằm phát triển khả năng tư duy độc lập, sáng tạo. Tăng cường các giờ học thực hành, thực tập, thực tiễn; kết hợp học tập với nghiên cứu khoa học để nâng cao hiệu quả tiếp thu môn học. Bắt đầu từ kỳ học thứ tư của khóa học, nhà trường bố trí giảng viên có trình độ nghiên cứu khoa học cao hướng dẫn sinh viên nghiên cứu khoa học. Những sinh viên giỏi, xuất sắc có thể đăng ký tham gia nghiên cứu khoa học ngay từ học kỳ thứ ba.
Khuyến khích việc sử dụng ngoại ngữ trong giảng dạy một số môn học, nhất là các môn, học phần chuyên ngành. Khuyến khích sinh viên sử dụng trực tiếp các giáo trình, tài liệu bằng tiếng nước ngoài song song với các giáo trình, tài liệu tiếng Việt. Mặt khác, nhà trường nên tạo điều kiện cho sinh viên sử dụng các thiết bị công nghệ thông tin và các trang thiết bị hiện đại khác. Cung cấp đầy đủ giáo trình, tài liệu tham khảo để sinh viên có những điều kiện thuận lợi nhất tự nâng cao trình độ, phát triển tư duy trong quá trình học tập.
3. Đổi mới cách thức tổ chức thi, kiểm tra, đánh giá
Đổi mới cách thức tổ chức thi, kiểm tra, đánh giá cũng là một khâu quan trọng trong việc đáp ứng yêu cầu đào tạo theo mô hình chất lượng cao. Cần xác định mục tiêu là kiểm tra, đánh giá được năng lực thực hành nghề nghiệp của người học sau khi kết thúc chương trình đào tạo. Các học phần, môn học có nội dung trùng với chương trình đào tạo chuẩn được tổ chức thi chung đề với hệ đào tạo chính quy. Các học phần, môn học nâng cao, bổ sung được tổ chức thi đề riêng. Xây dựng và ban hành ngân hàng câu hỏi thi cho các học phần, môn học để có thể sử dụng ngân hàng đó tổ hợp thành các đề thi tự luận, trắc nghiệm, vấn đáp.
Hình thức thi, kiểm tra: Bên cạnh hình thức thi viết truyền thống, tăng cường các hình thức thi vấn đáp và thi trắc nghiệm khách quan, đồng thời sử dụng những phần mềm chuyên dùng để sinh viên tự kiểm tra, đánh giá. Đối với một số môn học thích hợp có thể đánh giá kết quả học tập qua hoạt động xemina, tự học, viết tiểu luận. Áp dụng phương pháp đánh giá tiên tiến với nhiều hình thức đánh giá trên nguyên tắc khách quan, minh bạch, linh hoạt, bám sát mục tiêu của mỗi môn học, học phần và của chương trình đào tạo.
4. Kiện toàn đội ngũ giảng viên
Để đáp ứng được yêu cầu đào tạo theo mô hình chất lượng cao, kiện toàn đội ngũ giảng viên cũng là một trong những yếu tố then chốt. Đội ngũ giảng viên đóng vai trò quyết định đối với việc tổ chức đào tạo theo mô hình chất lượng cao vì họ chính là cầu nối giữa tri thức và người học, là người thực hiện việc đổi mới cách thức tổ chức dạy học hướng đến mô hình đào tạo chất lượng cao. Tiếp cận phương pháp dạy học tích cực, chuyển từ việc lấy người dạy làm trung tâm sang lấy người học làm trung tâm, hướng từ việc giảng dạy truyền thống sang giảng dạy nêu vấn đề, tạo cho sinh viên thói quen tìm tòi, phát hiện vấn đề mới. Trên cơ sở hướng dẫn của giảng viên, sinh viên chủ động tự nghiên cứu và định hướng giải quyết vấn đề, tạo cho sinh viên rèn luyện tính độc lập, sáng tạo trong học tập, nghiên cứu khoa học.
Để thực hiện tốt mục tiêu, yêu cầu của mô hình đào tạo chất lượng cao, đội ngũ giảng viên chính là những người truyền thụ và tạo lập cho sinh viên hoài bão khoa học, niềm say mê học tập, nghiên cứu khoa học, tư duy khoa học và năng lực sáng tạo, động viên, khuyến khích sinh viên rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức. Giảng viên cần được trang bị, áp dụng và hướng dẫn sinh viên áp dụng phương pháp dạy-học, kiểm tra đánh giá tiên tiến. Tham gia mô hình đào tạo chất lượng cao, giảng viên cần phải xây dựng kế hoạch cho quá trình giảng dạy của mình, họ chính là người định hướng, dẫn dắt sinh sinh viên trong học tập, lĩnh hội tri thức. Từ việc chuẩn bị giáo án bài giảng đến các tài liệu nghiên cứu tham khảo cho sinh viên, qua đó tạo ra một môi trường thuận lợi để sinh viên chủ động học tập, nghiên cứu trên cơ sở định hướng, dẫn dắt của giảng viên.
Đối với những môn học, học phần có các nội dung thực hành, giảng viên cần đảm bảo khối kiến thức thực hành được thực hiện với các trang thiết bị tốt nhất của nhà trường trong phạm vi có thể. Bên cạnh đó, giảng viên cần nghiên cứu, khai thác và sử dụng cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cải tiến và đổi mới phương pháp giảng dạy: phòng học chuyên dùng, máy tính và mạng thông tin điện tử...
Một yếu tố không thể thiếu trong công tác kiện toàn đội ngũ giảng viên đáp ứng mô hình đào tạo chất lượng cao là chế độ chính sách đối với giảng viên trong quá trình dạy và học cũng như trong nghiên cứu khoa học. Qua đó kích thích sự sáng tạo, tính chủ động trong việc thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ đặt ra. Giảng viên cần được hưởng chế độ bồi dưỡng ưu đãi đối với công tác giảng dạy, hướng dẫn học tập, nghiên cứu khoa học của các khóa hệ đào tạo chất lượng cao; được ưu tiên cung cấp và sử dụng trang thiết bị phòng học chuyên dùng, cơ sở vật chất kỹ thuật, tư liệu khoa học, thư viện, mạng thông tin điện tử để phục vụ công tác đào tạo theo mô hình chất lượng cao. Mặt khác, giảng viên cần được ưu tiên tạo điều kiện thực tập, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn ở trong và ngoài nước để có thể đáp ứng yêu cầu đặt ra trong quá trình đào tạo chất lượng cao; Được hỗ trợ tạo điều kiện áp dụng các phương pháp và công nghệ dạy học tiên tiến phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh thực tiễn của nhà trường.
5. Tăng cường cơ sở vật chất
Để tạo sự đồng bộ trong đảm bảo các yêu cầu đáp ứng mô hình đào tạo chất lượng cao là việc tăng cường cơ sở vật chất, điều kiện đảm bảo cho quá trình tổ chức đào tạo. Hội trường phòng học, phòng tự học phải được thiết kế xây dựng theo hướng đa năng, được trang bị máy tính nối mạng, trang thiết bị hỗ trợ giảng dạy và học tập; tạo môi trường dạy và học thuận lợi cho sinh viên và giảng viên. Phòng học vừa có thể dùng làm phòng học lý thuyết, sinh hoạt khoa học theo nhóm, vừa có thể sử dụng làm hội trường để tổ chức tọa đàm khoa học, tổi chức hội thảo. Hình thành các trung tâm về tài liệu khoa học, tư liệu nghiệp vụ thuận lợi cho việc nghiên cứu, tra cứu tài liệu của giảng viên và sinh viên. Tiến hành số hóa các loại giáo trình, tài liệu, xây dựng và hoàn thiện thư viện theo hướng có đủ giáo trình, tài liệu tham khảo trong và ngoài nước được cập nhật thường xuyên; có thư viện điện tử và nguồn học liệu đảm bảo cho giảng viên và sinh viên tra cứu và sử dụng trong giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học. Xây dựng trung tâm thông tin công nghệ cao, lắp đặt hệ thống máy, thiết bị phục vụ giảng dạy nội dung phần kiến thức chuyên ngành; xây dựng cơ sở hạ tầng và mạng thông tin được kết nối với thư viện của một hoặc một số trường đại học trong và ngoài nước…

 

Thiếu tướng, PGS. TS. Bùi Minh Giám
Cục trưởng Cục Đào tạo - Tổng cục III

(Trích kỷ yếu “Hội nghị Tổng kết 12 năm đào tạo đại học chính quy theo mô hình chất lượng cao”)

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác