Thứ Ba, 12/11/2019
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Thực trạng và một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống vi phạm pháp luật về môi trường biển

Tuy nhiên, hiện nay vấn đề ô nhiễm môi trường biển đang ở mức báo động đỏ, các vụ tai nạn hàng hải và tràn dầu trên biển ngày càng tăng, xuất hiện ô nhiễm môi trường biển xuyên biên giới, lượng chất thải không qua xử lý từ các lưu vực sông và vùng ven biển đổ ra biển ngày càng lớn. Một số khu vực biển ven bờ bị ô nhiễm dầu, kẽm và chất thải sinh hoạt; chất lượng trầm tích đáy biển ven bờ, nơi cư trú của nhiều loài thủy sản cũng bị ô nhiễm; hàm lượng hóa chất bảo vệ thực vật trong sinh vật đáy ở các vùng cửa sông ven biển đều cao hơn giới hạn cho phép và đã xuất hiện thủy triều đỏ ở vùng biển Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận. Trong 30 năm qua, diện tích rừng gập mặn đã giảm quá nửa và chỉ hơn 15 năm trở lại đây diện tích các sạn san hô giảm gần 20%, các thảm cỏ biển cũng đang bị suy giảm nghiêm trọng, có nới mất hẳn. Mối đe dọa đối với đa dạng sinh học biển Việt Nam đang tăng lên cùng với sự gia tăng dân số và mở rộng các hoạt động kinh tế, khai thác biển, phương thức đánh bắt hủy diệt đã làm suy giảm tính đa dạng sinh học biển. Bên cạnh đó, các khu kinh tế biển, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu chế xuất ven biển và vùng ven biển nước ta còn là nơi phát triển mạnh các hoạt động sản xuất nông nghiệp. Chính các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội trên đã phát sinh rất lớn lượng chất thải ra môi trường biển ven bờ, như: Nguồn thải từ hoạt động sinh hoạt dân cư, xây dựng, sản xuất công nghiệp, chăn nuôi, hóa chất bảo vệ thực vật, phân bón sử dụng trong nông nghiệp, nguồn thải nuôi trồng thủy hải sản... Cùng với vấn đề ô nhiễm trầm trọng môi trường biển thì vi phạm pháp luật (VPPL) về môi trường biển cũng đang trở nên phổ biến, nguy hiểm và trở thành nhức nhối cho xã hội. Thực tiễn cho thấy, nhiều vụ vi phạm môi trường biển nghiêm trọng để lại hậu quả nặng nề không chỉ cho môi trường biển, ảnh hưởng đến đa dạng sinh học, cân bằng sinh thái biển mà còn gây tâm lý hoang mang, lo lắng đến đông đảo quần chúng nhân dân. 
Từ thực trạng trên, lãnh đạo Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường đã kịp thời chỉ đạo Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường Công an 28 tỉnh thành ven biển chủ động nắm tình hình, làm tốt công tác nghiệp vụ cơ bản, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng chủ động phòng ngừa và đấu tranh đối với các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường biển. Tham mưu cho các cơ quan chức năng và chính quyền các cấp kịp thời khắc phục sơ hở, thiếu sót trong công tác quản lý nhà nước về môi trường biển và tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật bảo vệ môi trường ( BVMT) biển cho các tầng lớp nhân dân. Phát hiện nhiều vụ việc vi phạm pháp luật về môi trường biển điển hình, như vụ: Công ty Than Dương Huy - TKV (Quảng Ninh) hoạt động khai thác than đã có hành vi xả nước thải sản xuất không qua xử lý với lưu lượng 2.000m3/ngày đêm ra môi trường biển vịnh Bái Tử Long; Công ty TNHH một thành viên than Thống Nhất (Quảng Ninh) hoạt động khai thác than đã có hành vi xả nước thải sản xuất không qua xử lý ra môi trường biển vịnh Bái Tử Long với lưu lượng 15.000m3/ngày đêm; Công ty cổ phần xuất khẩu thủy sản 2 (Quảng Ninh) đã xả nước thải sản xuất không qua xử lý với lưu lượng 450m3/ngày đêm ra biển; Công ty TNHH Everbest (Quảng Ninh) sản xuất giày da xả nước thải sản xuất chứa hóa chất ra môi trường biển vịnh Bái Tử Long với lưu lượng 450m3/ngày đêm; Công ty cổ phần Phú Mạnh (Hải Phòng) đã có hành vi đổ gần 1.000m3 bùn thải trái phép xuống biển thuộc đảo Cát Bà. Năm 2013 và 6 tháng đầu năm 2014, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường đã phát hiện 15 vụ vi phạm pháp luật BVMT trong hoạt động phá dỡ tàu cũ tại các cửa biển thuộc Thành phố Hải Phòng. 
Qua công tác phòng, chống vi phạm pháp luật về môi trường biển, bước đầu rút ra được một số nguyên nhân, điều kiện phát sinh các hành vi VPPL về môi trường biển, đó là: Hệ thống văn bản pháp luật BVMT biển chưa hoàn thiện, chồng chéo; chế tài xử phạt chưa nghiêm, thiếu tính đồng bộ; nhận thức về công tác BVMT của dân cư sống ven biển còn hạn chế; hoạt động vận tải biển, các khu công nghiệp ven biển, khai thác khoáng sản, san lấp lấn biển, khai thác cảng biển, hoạt động du lịch, nuôi trồng thủy sản chạy theo lợi ích kinh tế nên đã sử dụng mọi thủ đoạn để xả thải trực tiếp ra biển các loại chất thải gây ô nhiễm môi trường biển nghiêm trọng; công tác phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa chặt chẽ, kịp thời. Hoạt động phòng ngừa, phát hiện và xử lý của các cơ quan bảo vệ pháp luật đang còn nhiều hạn chế; ý thức của một bộ phận không nhỏ người dân trong vấn đề BVMT biển chưa cao; hoạt động kinh doanh trái phép gây ô nhiễm môi trường trên biển chưa được phát hiện và xử lý kịp thời. Cảnh sát môi trường chưa có lực lượng chuyên trách để thực hiện chức năng, nhiệm vụ phòng, chống tội phạm về môi trường biển. Bên cạnh đó, sức ép của tốc độ gia tăng dân số; khuynh hướng tiến ra biển, làm giàu từ biển và khai thác quy hoạch thiếu tính bền vững nên đã gây ra tình trạng ô nhiễm nước biển ven bờ bởi chất rắn lơ lửng, kim loại nặng. Chất lượng nước, trầm tích biển ở vùng biển Vũng Tàu, Nha Trang, Trà Cổ, Hạ Long (Quảng Ninh), Đồ Sơn (Hải Phòng) đang tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng, hệ sinh thái bị xâm hại nặng nề, một số loài có nguy cơ tuyệt chủng. Tài nguyên môi trường biển đang phải đối mặt với suy thoái, cạn kiệt, ô nhiễm, mất cân bằng sinh thái và giảm năng suất sinh học của các hệ sinh thái biển.
Nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống vi phạm pháp luật về môi trường biển trong tình hình hiện nay, chúng tôi xin nêu ra một số giải pháp sau đây:
Một là, tăng cường tuyên truyền giáo dục ý thức về công tác BVMT biển cho các tầng lớp nhân dân, trong đó đặc biệt quan tâm đến các tổ chức, cá nhân hoạt động sản xuất, kinh doanh liên quan trực tiếp đến môi trường biển. Đồng thời các cấp, các ngành, các đơn vị cần nhận thức đúng đắn tầm quan trọng của công tác BVMT biển; thực trạng và nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường biển để chủ động khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường biển;  
Hai là, nghiên cứu, đề xuất bổ sung, chỉnh sửa hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về BVMT, trong đó đặc biệt quan tâm là chỉnh sửa các văn bản về công tác quản lý, xử lý vi phạm pháp luật về môi trường biển, cụ thể hóa hành vi và đề ra chế tài xử lý nghiêm minh đối với các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường biển;
Ba là, phải có quy hoạch và sử dụng phù hợp tài nguyên khoáng sản, hạn chế việc san lấp lấn biển để làm khu đô thị, nhà máy, khu công nghiệp, nhất là tại các vùng cần phải bảo tồn thiên nhiên, bảo tồn hệ sinh thái và sinh vật biển. Quy hoạch sử dụng tài nguyên khoáng sản, xây dựng các công trình phải đi kèm với xây dựng các hệ thống xử lý môi trường, biện pháp lưu giữ các loại chất thải tránh tình trạng phát tán ra môi trường biển;
Bốn là, tăng cường hợp tác quốc tế trong nhiệm vụ BVMT biển để trao đổi thông tin, kinh nghiệm, trình độ khoa học kỹ thuật, phương pháp và biện pháp quản lý nhà nước về BVMT biển của các nước phát triển. Đồng thời phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, đặc biệt là Tổng cục biển đảo - Bộ Tài nguyên & Môi trường để trao đổi kinh nghiệm trong công tác quản lý nhà nước về biển đảo và công tác phòng ngừa VPPL về môi trường biển;
Năm là, lực lượng cảnh sát PCTP về môi trường phải thực hiện tốt công tác nghiệp vụ cơ bản, trong đó tập trung các địa bàn, lĩnh vực trọng điểm. Áp dụng các biện pháp nghiệp vụ để đi sâu nắm đối tượng có liên quan đến hành vi VPPL về môi trường biển để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn và đấu tranh có hiệu quả;
Sáu là, nghiên cứu đề xuất tăng cường lực lượng, phương tiện để tiến hành công tác phòng, chống tội phạm về môi trường trong lĩnh vực biển, đảo. Trong đó cần phải sớm để đề xuất thành lập Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường trong lĩnh vực biển, đảo để đấu tranh hiệu quả đối với hành vi VPPL về môi trường biển và góp phần quan trọng vào nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền và quyền chủ quyền biển, đảo.

 

Lê Văn Tuân
Trung tá, Phó trưởng phòng 5 – C49 

Phạm Thanh Hưng
Trung úy, Khoa Luật, T32

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác