Thứ Hai, 22/1/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Đánh giá đúng tính phức tạp của hoạt động giao thông đường thủy đặt ra cho công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông đường thủy nội địa ở Việt Nam hiện nay

Vùng biển rộng hàng triệu km2 với trên 3.000 hòn đảo ven bờ, cùng hàng ngàn km đường ra đảo, nối các đảo và ven biển tạo thành mạng lưới giao thông đường thuỷ liên hoàn; có 119 cảng biển, 10 khu chuyển tải để tăng khả năng thông qua hàng hoá và tạo điều kiện cho những tàu biển có trọng tải lớn ra vào cảng; trên 7.000 cảng, bến thuỷ nội địa. Tính đến tháng 12 năm 2014, Bộ giao thông vận tải đã công bố 188 tuyến đường thuỷ nội địa, với tổng chiều dài 6.612,6 km. Vận tải thủy nội địa hàng năm tăng bình quân từ 8% - 10%. Hàng năm vận tải thủy nội địa đang đảm nhận gần 30% tổng lượng hàng hóa lưu thông trong cả nước, riêng đồng bằng sông Cửu Long vận tải thủy đảm nhận tới 70% khối lượng hành hóa lưu thông trong vùng. Tuy nhiên, tình hình trật tự an toàn xã hội trên đường thủy nội địa  ngày càng phức tạp như công trình thuộc kết cấu hạ tầng giao thông đường thuỷ nội địa đang bị đe dọa. Sự phát triển phương tiện thủy chưa được kiểm soát, tình hình chấp hành các quy định của người điều khiển phương tiện trên đường thủy nội địa chưa được nghiêm túc. Công tác quản lý phương tiện và người điều khiển phương tiện giao thông đường thủy nội địa còn bị buông lỏng; Tuần tra kiểm soát, xử lý vi phạm bảo đảm TTATGT đường thuỷ nội địa chưa được tiến hành thường xuyên, liên tục, chưa trong tâm, trọng điểm. Tình hình tội phạm trên đường thủy nội địa ngày càng gia tăng với tính chất phức tạp... Có những yếu tố ảnh hưởng dẫn đến sự phức tạp, khó kiểm soát trật tự an toàn xã hội trên đường thủy nội địa mà đòi hỏi ngành Công an cũng như các cơ quan, tổ chức cần nhìn nhận, đánh giá một cách nghiêm túc nhằm góp phần giữ gìn trật tự an toàn xã hội trên đường thủy nội địa.
Thứ nhất, công tác quản lý phương tiện và người điều khiển phương tiện thủy nội địa chưa được thực hiện nghiêm túc.
Tính đến tháng 6 năm 2015, nước ta hiện có 1.617 chiếc tàu biển, với tổng trọng tải 7.393.249 tấn; 806.775 phương tiện thuỷ nội địa, mỗi năm tăng khoảng từ 6- 8% phương tiện thuỷ nội địa; trong đó phương tiện thuộc diện phải đăng ký là 515.513 chiếc (chiếm 63,9%), đã đăng ký 44.753 chiếc (chiếm 8,68%). Có khoảng hơn 300.000 phương tiện của các cơ quan, tổ chức sử dụng khai thác thủy, hải sản nhưng chỉ đăng ký được khoảng 30%. Như vậy, tỷ lệ phương tiện thủy đã được đăng ký thấp nên gây khó khăn cho các cơ quan chức năng thực hiện xác định đối tượng sử dụng phương tiện thủy nội địa để vi phạm pháp luật trên đường thủy nội địa. Mặt khác, phương tiện thuỷ nội địa thuộc diện phải đăng kiểm là 452.180 chiếc, đã đăng kiểm 54.049 chiếc (chiếm khoảng 12%), còn 398.131 chưa được đăng kiểm vì nhiều lý do khác nhau. Người điều khiển phương tiện thuỷ bắt buộc phải có bằng Thuyền trưởng là 22.323/109.359 (20%), chứng chỉ chuyên môn có 15.411/453.937(3%), giấy chứng nhận lái phương tiện có 13.855/418.508 (3%). Người điều khiển phương tiện thuỷ thiếu trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và nhiều phương tiện trong số những phương tiện chưa được đăng kiểm cơ quan chức năng không kiểm tra được chất lượng phương tiện, đây cũng là một trong những nguyên nhân xảy ra tai nạn trên đường thuỷ nội địa. Người điều khiển phương tiện so với phương tiện thuỷ nội địa bắt buộc phải có bằng, chứng chỉ chuyên môn theo quy định của Luật Giao thông đường thuỷ nội địa còn rất thấp. 
Thứ hai, đối tượng tác động của công tác quản lý Nhà nước về trật tự an toàn xã hội trên đường thuỷ nội điạ rất đa dạng, phong phú.
Hoạt động giao thông đường thuỷ nội địa tại nhiều địa phương bao gồm cả phương tiện thủy nội địa, phương tiện hàng hải (tàu biển). Ngoài đảm nhiệm chức năng hoạt động giao thông vận tải, đường thủy nội địa còn là địa điểm để những tổ chức, cá nhân khai thác về du lịch, nuôi, trồng, đánh, bắt thủy hải sản, khai thác vật liệu xây dựng như cát, sỏi, phế liệu ở các lòng sông…. Các hoạt động văn hóa - xã hội cũng thường xuyên được tổ chức trên đường thủy nội địa như các chợ nổi trên sông có nhiều ở khu vực đồng bằng Sông Cửu Long, lễ hội diễn ra trên sông tại khu vực đồng bằng Bắc Bộ. Có nhiều địa phương người dân chọn địa bàn sông nước làm nơi cư trú, làm việc, sinh hoạt.
 Đối tượng quản lý là con người trên đường thủy nội địa rất đa dạng, về trình độ chuyên môn có sự chênh lệch đáng kể, nhiều người được đào tạo cơ bản, có bằng cấp học vấn và chứng chỉ chuyên môn cao, nhưng cũng có nhiều người tham gia giao thông, làm việc trên đường thủy nội địa còn mù chữ hoặc có học vấn thấp, họ điều khiển phương tiện theo thói quen “cha truyền con nối”. Chính vì thực trạng này mà nhiều người điều khiển phương tiện thuỷ khi hoạt động trên đường thuỷ nội địa không chấp hành các quy định của Nhà nước.
Thứ ba, giao thông đường thủy nội địa chủ yếu vẫn dựa vào điều kiện tự nhiên.
Các phương tiện thủy hoạt động trên đường thủy nội địa còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện thuỷ văn và đặc điểm của từng sông, kênh, rạch. Điều đó làm cho luồng, tuyến giao thông trên cùng một tuyến đường thủy nội địa không thuần nhất. Mặt khác, giao thông đường thủy nội địa chịu ảnh hưởng trực tiếp và thường xuyên của khí hậu, thời tiết, lưu tốc dòng chảy, thủy triều nên có một số tuyến ngay trên cùng một đoạn sông, kênh trong cùng một ngày cũng có những tiêu chuẩn luồng, tuyến khác nhau, chỉ một số loại phương tiện đủ điều kiện hoạt động. Đặc biệt vào những tháng mưa lũ, bão trên toàn quốc, mùa nước nổi ở đồng bằng sông Cửu Long gây nhiều khó khăn cho giao thông vận tải đường thủy, phát sinh nhiều yếu tố phức tạp tác động ảnh hưởng đến an toàn xã hội trên đường thủy nội địa và hoạt động của các loại phương tiện thủy nội địa. 
Chính vì vậy, ngành Công an và các cơ quan có liên quan khi thực hiện giữ gìn trật tự an toàn xã hội trên đường thủy nội địa phải lợi dụng chế độ thủy triều, sức gió, sức nước và đặc điểm riêng của từng tuyến đường thủy để đạt hiệu quả góp phần quản lý xã hội cho Nhà nước, phòng ngừa đấu tranh chống tội phạm, tạo cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện và nghĩa vụ của mình trên đường thuỷ nội địa.
Thứ tư, việc khai thác, sử dụng đường thuỷ nội địa của nhân dân vẫn chủ yếu dựa vào tập quán, truyền thống.
Do hoạt động theo tập quán mang tính tự phát nên phương tiện tham gia giao thông trên đường thủy nội địa vẫn còn mang đậm yếu tố dân gian với nhiều chủng loại, kiểu dáng, ít thỏa mãn các yêu cầu, tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật và các yêu cầu về quản lý vận tải. Nhiều người đi lại quà đò, phà không sử dụng áo phao hoặc nhiều người không chấp hành các quy định về hoạt động trên đường thủy nội địa. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến tình hình tai nạn giao thông trên đường thủy nội địa. Trình độ hiểu biết pháp luật về trật tự an toàn xã hội nói chung và trật tự an toàn giao thông của nhân dân còn thấp và ít được tuyên truyền, phổ biến. Đây là đặc điểm phản ánh yếu tố chủ quan của con người, quyết định chủ yếu đến mức độ an toàn trong hoạt động giao thông vận tải đường thủy, cần phải có những biện pháp tuyên truyền, giáo dục, hướng dẫn kết hợp với kiểm tra, xử lý của các cơ quan có thẩm quyền. 
Thứ năm, đường thuỷ nội địa trải rộng khắp các địa phương, là ranh giới hành chính giữa các địa phương, nhiều tuyến đường thuỷ nằm trong khu vực biên giới.
Do đặc điểm cấu tạo tự nhiên của đường thủy nội địa của Việt Nam, hệ thống đường thủy chằng chịt, trải dài từ tình này sang tỉnh khác, từ địa phương này sang địa phương khác. Đặc biệt, nhiều tuyến đường thủy là ranh giới giữa các tỉnh, huyện, thành phố, thị xã hoặc ranh giới giữa các vùng dân cư. Cho nên người dân thường đi lại, làm việc, sinh hoạt trên đường thủy nội địa qua nhiều địa bàn làm cho các cơ quan chức năng khó quản lý. Các đối tượng vi pháp pháp luật trên địa bàn này thường di chuyển phương tiện sang địa bàn khác để trốn tránh sự phát hiện, xử lý của các cơ quan chức năng. Đặc biệt là các phương tiện khai thác cát, sỏi dưới lòng sông, các đối tượng thường lợi dụng sự khó khăn trong xác định ranh giới trên đường thủy nội địa giữa các địa bàn và lợi dụng điều kiện tự nhiên sức gió, sức nước để thả nổi phương tiện sang địa bàn khác mỗi khi cơ quan chức năng phát hiện hành vi vi phạm nhằm tránh bị xử lý. 
Lợi dụng các tuyến đường thủy là ranh giới giữa các địa bàn nên các loại đối tượng hình sự như cướp, cưỡng đoạt, trộm cắp tài sản hay tệ nạn xã hội như tệ nạn ma tuý, cờ bạc, mại dâm thường chọn làm địa điểm để thực hiện hành vi phạm tội. Mặt khác, các đối tượng buôn lậu thường lợi dụng đặc điểm đường thủy nội địa nằm trong khu vực biên giới để hoạt động phạm tội, gây khó khăn cho công tác giữ gìn trật tự an toàn xã hội trên đường thủy nội địa. Chính vì vậy, để thực hiện phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm trên đường thủy ngành Công an phải thường xuyên vận dụng các biện pháp hành chính cũng như các biện pháp nghiệp vụ Công an, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng nghiệp vụ và Công an các địa phương ven tuyến và các lực lượng làm nhiệm vụ trên tuyến như Cảnh sát biển, Bộ đội Biên phòng, Cảng vụ, Thanh tra Giao thông đường thủy, Hải quan….
Trong quá trình giữ gìn trật tự an toan toàn xã hội trên đường thuỷ nội địa các ngành, lực lượng chức năng phải thường xuyên xem xét, nghiên cứu một cách nghiêm túc những yếu tố tác động trên để giữ gìn trật tự an toàn xã hội trên đường thủy nội địa ngày càng tốt hơn góp phần thúc đẩy phát triển nền kinh tế của đất nước và an toàn cho người dân an toàn trong quá trình làm việc, đi lại, cư trú trên đường thuỷ nội địa như:
- Tuyên truyền, vận động quần chúng tham gia quản lý trật tự an toàn xã hội trên đường thủy nội địa.
Lực lượng Cảnh sát giao thông cần có những biện pháp tuyên truyền, giáo dục quần chúng nhân dân nắm được những đặc điểm có ảnh hưởng đến giữ gìn trật tự an toàn trên đường thuỷ nội địa để phòng ngừa tội phạm, các hành vi vi phạm pháp luật khác, phòng ngừa tai nạn, thiên tai. Mặt khác, thông qua tuyên truyền để người dân có ý thức tham gia giữ gìn trật tự an toàn xã hội trên đường thuỷ nội địa. Thực hiện tuyên truyền vận động bằng những nội dung, hình thức phong phú, biện pháp phải phù hợp với từng loại đối tượng, vùng miền; nâng cao hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật của người dân khi đi lại, sinh sống, làm việc trên địa bàn sông nước.
- Lực lượng Cảnh sát giao thông cần tham mưu cho Chính phủ, Uỷ ban nhân dân các cấp thực hiện các biện pháp giữ gìn trật tự an toàn xã hội trên đường thuỷ nội địa.
 Thông qua nắm được những yếu tố tác động đến quản lý trật tự an toàn xã hội trên đường thuỷ nội địa, lực lượng Cảnh sát giao thông tham mưu cho Uỷ ban nhân dân các địa phương khẩn trương xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch phát triển giao thông vận tải thuỷ nội địa ở địa phương; quy định cụ thể hệ thống cảng, bến thuỷ nội địa; nơi họp chợ, làng chài, làng nghề trên sông, nơi khai thác tài nguyên, khoáng sản; vùng nuôi trồng, đánh bắt thuỷ sản; xây dựng khu vực tạm giữ phương tiện vi phạm, nơi neo đậu tàu, thuyền phòng tránh bão, lũ để bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường thuỷ thông suốt, an toàn và bảo vệ môi trường. 
- Nâng cao sự phối hợp giữa ngành Công an với các ngành, các cấp để giữ gìn trật tự an toàn xã hội trên đường thuỷ nội địa.
Những đặc điểm riêng có của giao thông vận tải đường thuỷ không chỉ liên quan trực tiếp đến công tác tuần tra kiểm soát trên đường thuỷ nội địa mà nó chi phối đến toàn bộ công tác đảm bảo trật tự an toàn xã hội trên đường thủy nội địa. Chính vì vậy, lực lượng Cảnh sát giao thông cần phải thường xuyên xem xét, nghiên cứu một cách nghiêm túc để phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các ngành, các địa phương triển khai các biện pháp công tác cụ thể mới có thể đạt được hiệu quả cao trong nhiệm vụ đảm bảo trật tự an toàn xã hội trên đường thủy nội địa như phối hợp với ngành Giao thông vận tải, Cảng vụ, ngành Tài nguyên, môi trường, ngành Hải quan, Bộ đội Biên phòng…
- Thực hiện tốt công tác thanh tra, kiểm tra tình hình giữ gìn trật tự an toàn xã hội trên đường thuỷ nội địa.
Chỉnh phủ, các bộ, ngành ngoài sự chỉ đạo hướng dẫn các cơ quan, lực lượng tham gia giữ gìn trật tự an toàn xã hội trên đường thuỷ nội địa thì cần thực hiện tốt công tác thanh tra, kiểm tra qua những nội dung khác nhau như thanh tra các mặt công tác của từng lực lượng tham gia giữ gìn trật tự an toàn xã hội trên đường thuỷ nội địa; kiểm tra tình hình chấp hành các quy định pháp luật của người dân. Từ đó có các biện pháp chỉ đạo phù hợp với từng đặc điểm của từng tuyến đường thuỷ nội địa.

 

Trung tá, TS Nguyễn Thị Hoan
Trưởng khoa NV Cảnh sát đường thủy - Học viện CSND

 

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi