Thứ Năm, 18/1/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Nguy cơ gia tăng tội phạm hình sự từ hiểm họa “ma túy đá” ở nước ta hiện nay

Hiểm họa “ma túy đá”
“Ma túy đá” hiện nay rất được ưa chuộng ở châu Á nói chung và ở Việt Nam nói riêng. Nếu như trước đây là thời kì huy hoàng của “cơm đen”, “nàng tiên nâu” (thuốc phiện) hay “cái chết trắng” (Heroin) thì những năm gần đây “Ma túy đá” đang dần lên ngôi. Song song với trào lưu sử dụng ma túy đá của giới trẻ thì tình hình tội phạm liên quan đến ma túy đá (vận chuyển, tàng trữ, mua bán, sản xuất…) ở nước ta hiện nay cũng diễn biến hết sức phức tạp, gia tăng cả về số vụ án lẫn số lượng mẫu. Có rất nhiều nguyên nhân làm cho ma túy đá đang ngày càng phổ biến ở nước ta, bao gồm:
- Hàng đá tạo ra “ma lực” thu hút các đối tượng mua bán, sản xuất : Ma túy đá dễ sản xuất, dễ vận chuyển, lợi nhuận cao.
- Hàng đá có tác dụng “mạnh” với người dùng: Người sử dụng cho rằng dùng ma túy đá để tăng cảm giác mạnh, để “phê” hơn, kích thích tinh thần hưng phấn hơn. Một số dân ăn chơi còn cho rằng dùng ma túy đá như để khẳng định đẳng cấp, thường họ sử dụng theo nhóm, tụ tập “đập đá” sau đó là “đi bay” (nhảy nhót, đập phá và quan hệ tình dục tập thể…). Tụ điểm ăn chơi là các quán bar, các sàn nhảy, hay trong các nhà nghỉ, khách sạn…
- Hàng đá đánh lừa người dùng bằng hình dạng và kiểu tác dụng: Ma túy đá tồn tại ở dạng trong suốt nên độ tinh khiết cao, hơn nữa “cơn vật của con nghiện” không biểu hiện rõ rệt và nhanh chóng ra bên ngoài như thuốc phiện, Heroin nên người sử dụng lầm tưởng rằng nó không gây hại cho cơ thể và không bị nghiện khi không dùng thường xuyên.
- Cách dùng ma túy đá đơn giản là hít dạng hoá hơi qua miệng bằng bộ dụng cụ gọi là “ục”. Ục rất đa dạng về hình dáng và kích thước, chất liệu. Với giới chơi “đẳng cấp” thì thường dùng ục thủy tinh với các hình thú như rồng, kỳ lân, hổ hay các loại tháp có kết hợp thêm đèn led hoặc phát nhạc. Với giới chơi phổ thông thì ục rất đơn giản: chỉ gồm một vỏ chai nước suối, một cái ống hút nhựa và một ống thủy tinh có bầu xuyên qua nắp chai. Dụng cụ rất nhỏ gọn, linh hoạt và tiện lợi có thể dùng mọi lúc, mọi nơi… Đặc biệt, cách sử dụng ma túy đá đơn giản hơn Heroin, không cần tiêm trích nên giảm được nguy cơ lây nhiễm các bệnh qua đường máu như viêm gan B, HIV…
Chính vì các nguyên nhân trên mà ma túy đá đang dần trở thành một hiểm họa lớn thấm sâu vào cộng đồng, xã hội, đặc biệt là giới trẻ, thanh thiếu niên hiện nay, làm cho họ mất sức khỏe, mất kinh tế, mất khả năng suy nghĩ và ý chí. Không chỉ dừng ở đó, ma túy đá còn làm cho người sử dụng bị ảo giác, hoang tưởng dẫn đến hàng loạt các tội phạm hình sự khác mà từ trước tới nay ít gặp như giết người phân xác, giết người thân, giết người ăn phủ tạng, chém giết dã man nhiều người, giết người vì lý do rất kỳ cục. Thiết nghĩ, đây là những hiểm họa cho xã hội, cho cộng đồng, cho gia đình. Nó làm suy thoái đạo đức xã hội, bảo tồn nòi giống và gây bức xúc, hoang mang trong dư luận tác động trực tiếp đến trật tự an toàn xã hội và an ninh quốc gia.


Hình 1: Ma túy đá và dụng cụ sử dụng

Tác động của ma túy đá (Methamphetamine) đối với người dùng
- Tác động ngắn hạn (ở những lần đầu mới sử dụng): Khi Methamphetamine được tiêm hoặc hit nó ngay lập tức tạo ra một cảm giác phấn khích mạnh mẽ và khoái cảm mới lạ như tăng năng lượng và sự tỉnh táo, tăng hoạt động thể chất, tăng ham muốn tình dục, tăng nhịp tim và huyết áp, … Khi sử dụng nhiều lần muốn có các cảm giác ban đầu ngày càng phải tăng liều và các triệu chứng trên hệ thống thần kinh trung ương bắt đầu xuất hiện như dễ bị kích thích gây cáu gắt, mất ngủ kéo dài, nhầm lẫn, lo lắng, hoảng loạn, chấn động, hoang tưởng, gây hấn (hành vi bạo lực), tăng thân nhiệt và co giật có thể gây tử vong. Methamphetamine cũng có thể gây ra tổn thương không thể hồi phục các mạch máu trong não, dẫn đến đột quỵ. 
- Ảnh hưởng lâu dài: Việc sử dụng lâu dài ma túy đá có thể gây ra tổn thương cho não bộ tương tự như gây ra bởi bệnh Alzheimer (bệnh lú lẫn ở người già) và bệnh động kinh (hay còn gọi là liệt rung). Tổn thương não này lưu lại trong nhiều tháng, thậm chí sau khi người dùng ngừng sử dụng Ma túy đá. Sử dụng Methamphetamine trường diễn có thể dẫn tới tàn phá não bộ, khó kiểm soát hành vi dẫn đến các hành động bạo lực, người dùng luôn sống trong trạng thái sống ảo - tâm thần, bị ảo sắc (ảo giác về màu sắc), ảo thính (ảo giác về âm thanh), tâm trạng rối loạn, có dấu hiệu tâm thần hoang tưởng, khi đói thuốc thì trầm cảm, suy nghĩ tự tử hay giết người. 
Hầu hết các chất ma tuý trong nhóm ma túy tổng hợp ATS tác động tới não thông qua các chất trung gian dẫn truyền thần kinh (dopamin, serotonin, adrenalin), tuy nhiên methamphetamin tác động vượt trội trên thụ thể dopamin: methamphetamin làm phóng thích dopamin – chất dẫn truyền thần kinh kiểm soát niềm vui, sự phấn khích làm cho mức độ dopamin tăng lên đột biến tại khe sinap tế bào thần kinh gây ra sự sung sướng tột cùng và kéo dài cảm giác hưng phấn. Đây là tác dụng đến ngay khi sử dụng Ma túy đá. Theo tiến sĩ Richard Rawson: sau 1 hoạt động tình dục thành công lượng dopamin tăng lên 100-200 đơn vị, sau khi dùng 1 liều cocain lượng dopamin tăng 350 đơn vị, trong khi đó dùng 1 liều methamphetamin lượng dopamin tăng tới 1250 đơn vị. Sự thay đổi hoá học trong não ngoài việc ảnh hưởng đến khả năng nhận thức, gây ảo giác cho người sử dụng còn dẫn đến những hành vi quá khích, hành vi bạo lực. 
Sau khi các dopamin được phòng thích vào khe sinap và kích thích các thụ thể tiếp nhận thì chúng được thu hồi trở lại về kho dự trữ (đây là hoạt động bình thường của tế bào thần kinh). Với ATS nói chung và methamphetamin nói riêng đã làm phóng thích lượng lớn dopamin, nhưng chúng lại ngăn cản quá trình thu hồi dopamin, dẫn tới dopamin dư thừa tại khe sinap nhưng thiếu hụt trầm trọng trong kho dự trữ (hình 2). Lần kích thích tiếp theo với cùng cường độ (cùng liều dùng như lần trước) thì dopamin trong kho dự trữ không đủ để phóng thích bằng lần trước. Do đó muốn có cảm giác của lần trước buộc người sử dụng phải tăng liều. Cứ như vậy, kho dự trữ ngày càng kiệt quệ dopamin và nhu cầu tăng liều ngày càng cao.

 

   a.cấu tạo khe sinap tế bào thần kinh                 b. sự phóng thích và thu hồi dopamin        c. ma túy làm ức chế thu hồi dopamin   

Hình 2: cơ chế tác dụng của ma túy đá trên tế bào thần kinh

Việc dùng methamphetamin đã làm thay đổi thành phần hóa học trong tế bào não. Khi tình trạng này kéo dài sẽ làm tổn hại tế bào thần kinh não (hình 3). Và lúc đó “người bệnh” bị giảm khả năng cảm nhận sung sướng, hạnh phúc và xuất hiện nhiều triệu chứng thần kinh (lo lắng, hồi hộp, sợ hãi, …) . Để mất đi cảm giác này, thôi thúc “người bệnh” phải có methamphetamin với liều ngày càng cao hơn. Như vậy, dẫn người dùng vào một vòng xoáy sử dụng ngày càng tăng liều. Lạm dụng thuốc dài ngày có thể dẫn đến tâm thần như hoang tưởng, mất ngủ, lo lắng, có các hành động cực đoan khác thường, ảo giác, rối loạn nhận thức, thậm trí tử vong. Mặc dù, các trung tâm cảm nhận sung sướng, hạnh phúc có thể lành lặn trở lại sau khi ngừng sử dụng thuốc nhưng những tổn hại về khả năng nhận thức là vĩnh viễn. Thực tế có người lạm dụng methamphetamin, não họ được phục hồi sau 2 năm cai nghiện (kiểm tra bằng chụp cộng hưởng từ tổn thương não) nhưng sau 6 năm họ vẫn mắc chứng hay quên.

                    

      a- Sự biến dạng của tế bào thần kinh do dùng ma túy đá                  b- Sự tổn thương não bộ do sử dụng ma túy đá

Hình 3: Ma túy đá làm tổn thương tế bào não

Một công trình nghiên cứu trên 278 người (trên 16 tuổi) tại bang Brisbane và Sydney dùng Methamphetamin nhưng chưa bị tâm thần phân liệt. Mục tiêu nghiên cứu là kiểm tra mối liên hệ các thay đổi ở người sử dụng Methamphetamine và nguy cơ xuất hiện các triệu chứng loạn thần theo thời gian (theo tiêu chuẩn chẩn đoán của DSM-IV: đánh giá triệu chứng 4 tháng 1 lần liên tục). Kết quả 60% bệnh nhân có triệu chứng loạn thần ít nhất trong một tháng đánh giá. Các triệu chứng loạn thần gồm nghi ngờ bị hại (nghi có người theo dõi và muốn làm hại mình) là 71%; hoang tưởng (tư duy, suy nghĩ bất thường) là 35% và ảo giác là 51%.

Nguy cơ gia tăng tội phạm hình sự
- Người sử dụng ma túy đá kéo dài sẽ bị “sống ảo” và tâm thần hoang tưởng, đó chính là nguyên nhân phát sinh các tội phạm hình sự nguy hiểm như giết người cướp của, giết người thân, giết người một cách dã man, giết nhiều người, giết người với lý do rất kỳ quặc… Nói chung, khi bị ảo giác và tâm thần hoang tưởng trước bất cứ việc gì họ đều cho rằng rất đơn giản, họ có thể làm mọi việc mà không có cảm giác sợ sệt, không biết ghê tay. Người sử dụng ma túy đá rơi vào trạng thái “sống ảo”, có những “suy nghĩ ảo”, dẫn tới các “hành động ảo”, những hành vi quá khích, hành vi bạo lực. 
Ví dụ như: Có những trường hợp nghiện ma túy đá bị hoang tưởng rằng họ đang bị một người khác theo dõi muốn tìm cách giết hay cho họ uống thuốc độc nên họ phải tìm cách chạy trốn hoặc giết người kia. Hoặc có những trường hợp thì lại nói rằng họ luôn nghe thấy có ai đó nói vào tai mình là phải giết ông A, bà B thì mình sẽ sống trường thọ hay phải ăn được tim người C để khỏi mọi bệnh tật và họ đã làm theo những lời ảo đó … Cũng có người kể lại rằng khi “ngáo đá” – thuật ngữ say thuốc của dân chơi, họ nhìn xe ô tô con đi trên đường như một con cua đang bò mà mình có thể dẫm bẹp được. Hay có người “ngáo đá” tưởng tượng rằng mình có thể bước từ nóc nhà cao tầng này sang nóc nhà cao tầng kia một cách dễ dàng như con sóc truyền cành. Điều này được giải thích do các đối tượng bị quá khích trong lúc đang lệch lạc về nhận thức mà giới chơi thuốc thường gọi là “sống ảo”, khi “ngáo đá”, họ thấy mình như một vĩ nhân, một đệ nhất thiên hạ. Mới đây, đã xảy ra một vụ thảm sát rất đau lòng, một thanh niên trong lúc “ngáo đá” đã bị hoang tưởng và cho rằng những người xung quanh có ý định giết mình cho nên đã cầm dao chém một cách vô thức vào người qua đường.
- Bên cạnh đó, Ma túy đá còn kích thích ham muốn tình dục nhưng lại không kiểm soát được hành vi dẫn đến tình dục không an toàn, nguy cơ lây nhiễm các bệnh qua đường tình dục, gia tăng các tệ nạn xã hội, gia tăng số vụ hiếp dâm, hiếp dâm tập thể,…
Tóm lại, Hiểm họa ma túy đá là một trong những con đường ngắn nhất dẫn đến cánh cửa nhà giam, dẫn đến những hành vi vi phạm pháp luật, đằng sau cánh cửa ấy là dấu chấm hết cho tương lai một con người, cho hạnh phúc một gia đình và cho ước mơ của những đứa trẻ. Sự vào cuộc quyết liệt của toàn bộ hệ thống chính trị và sự chung sức của cộng đồng là rất cần thiết để đẩy lùi hiểm họa ma túy đá, ổn định trật tự an toàn xã hội, giữ vững an ninh quốc gia và mang lại cuộc sống bình yên, hạnh phúc cho nhân dân. 

 

Nguyễn Xuân Trường
Thượng tá, TS - Giám đốc Trung tâm giám định ma túy, C54

 

 

 

 

 

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi