Thứ Bảy, 18/8/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Tình hình tai nạn giao thông do lỗi của người điều khiển phương tiện cơ giới đường bộ trên địa bàn thành phố Đà Nẵng và vấn đề đặt ra đối với công tác đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe hiện nay

Trong những năm qua, kinh tế - xã hội của thành phố phát triển mạnh mẽ, cơ sở hạ tầng giao thông được đầu tư xây dựng, đời sống của người dân thành phố không ngừng được cải thiện, số lượng xe cơ giới đăng ký mới ngày càng tăng lên, trung bình cứ 03 người dân có 02 chiếc xe. Theo đó số lượng người tham gia giao thông bằng xe ô tô, xe mô tô ngày càng tăng, và cùng với đó là sự phức tạp về trật tự, an toàn giao thông, nhất là tai nạn giao thông (TNGT) đường bộ ngày càng diễn biến phức tạp, việc kiềm chế tai nạn giao thông thiếu tính bền vững, TNGT tăng giảm thất thường. Có nhiều nguyên nhân gây ra TNGT, trong đó nguyên nhân thuộc về ý thức chủ quan của người điều khiển phương tiện cơ giới chiếm 83,70% số vụ TNGT đường bộ trên địa bàn thành phố. Theo số liệu thống kê của Phòng CSGT, Công an thành phố Đà Nẵng từ năm 2004 đến tháng 11 năm 2013 trên địa bàn thành phố xảy ra 1.706 vụ TNGT đường bộ, làm chết 1.289 người bị thương 1.392 người. Qua phân tích nguyên nhân có 1.428 vụ (83,70%) là do ý thức chủ quan của người điều khiển phương tiện tham gia giao thông, trong đó tập trung vào các lỗi chạy quá tốc độ 310 vụ (18,17%), tránh vượt không đúng quy định 354 vụ (20,75%), không đi đúng phần đường 365 vụ (21,39%), say rượu bia 52 vụ (3,04%), đi ngược chiều, không nhường đường, chuyển hướng, dừng đỗ xe, không giữ khoảng cách an toàn 342 vụ (20%),  không thực hiện đúng quy trình lái xe, xử lý kém 05 vụ (0,29%), nguyên nhân khác là 278 vụ (16,29%).
Thông thường, mỗi khi TNGT xảy ra, điều đầu tiên chúng ta nghĩ ngay tới là ý thức của người điều khiển phương tiện tham gia giao thông kém. Tuy nhiên, tôi cho rằng chúng ta cần thay đổi cách nhìn, cách tiếp cận mới để tìm ra nguyên nhân, bài học sau mỗi vụ tai nạn để tổng kết, tìm ra giải pháp khắc phục. Nguyên nhân trực tiếp chính là từ người lái xe, nhưng nguyên nhân sâu xa do công tác quản lý nhà nước. Trong đó có nguyên nhân từ công tác đào tạo, sát hạch cấp giấy phép lái xe. Xe cơ giới là nguồn nguy hiểm cao độ, khi điều khiển phương tiện tham gia giao thông trên đường, nó liên quan trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của con người, liên quan đến tài sản của Nhà nước và nhân dân, do vậy muốn điều khiển xe ô tô, xe mô tô trên đường, người điều khiển phương tiện phải trải qua quy trình đào tạo, sát hạch nghiêm ngặt nếu đạt kết quả theo quy định mới được cấp giấy phép lái xe. Các cơ sở đào tạo, trung tâm sát hạch, cán bộ tham gia giảng dạy, sát hạch … cũng phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện, tiêu chuẩn nhất định theo quy định của pháp luật mới được cấp phép hành nghề. Trong thực tế, đa số người có giấy phép lái xe nắm vững quy trình vận hành phương tiện, chấp hành nghiêm túc Luật Giao thông đường bộ, ứng xử có văn hóa khi tham gia giao thông, tận tình giúp đỡ người bị TNGT. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn không ít người đã có giấy phép lái xe nhưng không nắm được những nội dung cơ bản của Luật Giao thông đường bộ, không hiểu biết về quy tắc giao thông, không nắm vững quy trình lái xe, xử lý kém gây TNGT; thực tế, có lái xe khi cán vào người, nghĩ là họ đã sắp chết nên cài số lùi cho họ chết luôn để tránh trách nhiệm nuôi dưỡng nếu nạn nhân còn sống mà tàn phế. Vậy, nguyên nhân của thực trạng trên bắt nguồn từ đâu? Theo tôi có một số nguyên nhân cơ bản sau đây:
Một là, bất cập trong dạy lý thuyết, trang bị kỹ năng cho học viên; một số cơ sở đào tạo thay vì dành thời gian để giúp người học hiểu và nắm sâu về Luật Giao thông đường bộ thì giáo viên lại chú trọng “học mẹo”, tức là chỉ cho học viên những quy luật mà chỉ cần “nhắm mắt” cũng có thể làm bài trắc nghiệm. Do tâm lý của học viên ai cũng muốn thi đạt kết quả, còn trung tâm đào tạo lái xe cũng được tiếng có tỷ lệ đỗ cao, có như vậy mới thu hút được người học. Bên cạnh đó, đạo đức người lái xe thường bị các trung tâm, cơ sở đào tạo xem nhẹ và cũng không coi là một môn thi bắt buộc khi cấp và đổi giấy phép lái xe. Kết quả mặc dù được cấp giấy phép lái xe nhưng nhiều học viên không nắm được những kiến thức cơ bản về Luật Giao thông đường bộ, khi phạm lỗi bị xử phạt vẫn không biết mình vi phạm, thiếu ý thức nhường nhịn, giúp đỡ, chia sẻ, cảm thông với người khác khi xảy ra ùn tắc, va chạm, TNGT và việc một người kém hiểu biết Luật Giao thông, thiếu đạo đức nghề nghiệp điều khiển phương tiện tham gia giao thông thì nguy cơ gây va chạm, TNGT là rất hiện hữu.  
Hai là, theo quy định của Bộ Giao thông vận tải về đào tạo, sát hạch, cấp giấy phép lái xe cơ giới đường bộ, khi kết thúc khóa học, mỗi học viên phải trải qua các môn thi pháp luật giao thông đường bộ theo bộ câu hỏi sát hạch lý thuyết, thực hành lái xe trên sa hình và lái xe trên đường. Các trung tâm đào tạo lái xe phải bố trí số giờ học thực hành lái xe đối với xe tập lái hạng B1, B2 là 420 giờ. Số giờ thực hành lái xe của mỗi học viên là 84 giờ và số ki lô mét thực hành là 1.100 km. Nhưng để giảm chi phí, nhiều cơ sở đào tạo hiện nay chỉ tập trung hướng dẫn học viên học trên sa hình cốt để hoàn thành các bài tập trong phần thi thực hành, mà không quan tâm nhiều đến đào tạo các kỹ năng lái xe an toàn trên đường. Vì thế, phần lớn học viên sau khi vượt qua kỳ thi sát hạch, được cấp giấy phép lái xe, nhưng không thể lái xe tham gia giao thông trên đường mà phải tiếp tục trải qua nhiều kỳ "bổ túc" tay lái.
Ba là, các quy chuẩn về điều kiện hoạt động của các cơ sở đào tạo, sát hạch cũng như quy trình kiểm tra, sát hạch chưa chặt chẽ, còn kẽ hở bị lợi dụng. Chất lượng công tác ra đề thi lý thuyết còn nhiều hạn chế, trình độ chuyên môn và phẩm chất đạo đức của một bộ phận giáo viên, sát hạch viên còn yếu kém. Hơn nữa, một số đơn vị đào tạo lái xe chưa thực hiện nghiêm các quy định về thời lượng chương trình đào tạo, một số cơ sở sát hạch chưa thực hiện đầy đủ các quy định về cơ sở vật chất, trang thiết bị sát hạch, chưa thực hiện nghiêm quy định về sát hạch lái xe trên đường giao thông công cộng.
Bốn là, hiện nay công tác quản lý lái xe sau khi cấp giấy phép lái xe còn  nhiều hạn chế, do công tác thống kê, lưu trữ, cập nhật thông tin liên quan đến nhân thân người lái xe của các ngành, các cấp chưa được tiến hành đồng bộ và hiện đại hóa; việc kết nối, trao đổi thông tin liên quan đến người lái xe giữa các bộ, ngành, địa phương chưa được tiến hành đồng bộ, thống nhất, kịp thời nên  nhiều người vi phạm hoặc gây TNGT, bị tước giấy phép lái xe có thể đối phó bằng việc khai báo giả việc bị mất giấy phép lái xe để được cấp lại hoặc để được thi nâng hạng giấy phép lái xe mà không sợ bị các cơ quan chức năng phát hiện, xử lý. Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến người lái xe chủ quan, xem thường, không chấp hành nghiêm túc các quy định của pháp luật khi tham gia giao thông dẫn đến TNGT.
Năm là, việc cấp đổi giấy phép lái xe chưa thật sự chặt chẽ, nên nhiều người mặc dù không đủ điều kiện để được cấp lại nhưng thông qua một cách nào đó không hợp pháp lấy được giấy phép lái xe. Vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng tại cầu Serepok, người lái xe gây tai nạn vẫn được đổi giấy phép lái xe trong quá trình thụ án hay vụ đổ xe ở Núi Guộc, Nghệ An, người điều khiển phương tiện chỉ có một chân là một ví dụ. Đặc biệt, thực tế đã xảy ra và báo chí nhiều lần báo động về tình trạng nhiều lái, phụ xe đường dài sử dụng ma túy đá, vậy an toàn ở đâu khi phía sau vô lăng của họ là tính mạng của hàng chục con người?

Kiểm tra GPLX. Ảnh minh họa

Từ sự phân tích nguyên nhân của thực trạng đào tạo, sát hạch cấp giấy phép lái xe nêu trên, chúng tôi đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác đào tạo, cấp giấy phép lái xe trong thời gian tới góp phần giảm thiểu TNGT:
Một là, Bộ Giao thông vận tải tiếp tục rà soát các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến công tác quản lý đào tạo, sát hạch cấp giấy phép lái xe để bổ sung hoặc sửa đổi cho phù hợp với thực tiễn. Hoàn thành việc xây dựng quy hoạch cơ sở đào tạo và trung tâm sát hạch lái xe cơ giới đường bộ theo các giai đoạn, theo hướng nêu rõ số lượng, quy mô các cơ sở, thời gian quy hoạch cụ thể đối với từng địa phương và công khai quy hoạch này để các địa phương chủ động thực hiện, cấp phép cho các cơ sở đào tạo, sát hạch trên địa bàn quản lý. Đồng thời tiếp tục phối hợp với Bộ Công an, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát; chỉ đạo các Sở Giao thông vận tải đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra đình kỳ, đột xuất các cơ sở đào tạo, trung tâm sát hạch thuộc địa bàn quản lý; thanh tra, kiểm tra đột xuất các kỳ sát hạch. Xử lý nghiêm các hiện tượng tiêu cực phát sinh trong đào tạo, sát hạch, cấp giấy phép lái xe.
Hai là, để nâng cao chất lượng trong công tác đào tạo, sát hạch, cấp GPLX, lành mạnh hóa các mối quan hệ phát sinh trong thực thi nhiệm vụ thì yếu tố con người là quan trọng nhất. Mặc dù hiện nay công tác giám sát, theo dõi, quản lý đào tạo, sát hạch, cấp giấy phép lái xe được thực hiện thông qua các thiết bị hiện đại nhưng người thực thi nhiệm vụ không có tư duy tích cực thì khó có thể đạt được mục tiêu đề ra. Vì vậy, việc nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ; tuyên truyền, giáo dục đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức - người lao động về trách nhiệm, thái độ công tác, lương tâm nghề nghiệp, lòng tự trọng của mỗi người tại các cơ sở đào tạo, trung tâm sát hạch phải được tiến hành thường xuyên.
Ba là, Bộ Giao thông vận tải chỉ đạo Tổng cục Đường bộ, Sở Giao thông vận tải các tỉnh, thành phố tổ chức sát hạch lại toàn bộ đội ngũ sát hạch viên thuộc thẩm quyền quản lý cả về phẩm chất và tay nghề; công khai những trung tâm đào tạo có nhiều lái xe gây tai nạn; rút giấy phép đối với các cơ sở đào tạo không đủ tiêu chuẩn, các cơ sở để học viên của trường sau khi ra hành nghề gây nhiều TNGT. 
Bốn là, xây dựng phần mềm quản lý nhân thân lái xe có nối mạng giữa Tổng cục Đường bộ và Sở Giao thông vận tải 63 tỉnh, thành, nối mạng với Cục Cảnh sát giao thông đường bộ, đường sắt và Công an các địa phương trên toàn quốc trong công tác thống kê, phân tích, tổng hợp, cung cấp tình hình TNGT, công tác xử phạt vi phạm hành chính về trật tự an toàn giao thông đường bộ để nhận biết và ngăn chặn tình trạng lái xe bị sa thải, cho thôi việc, gây TNGT, bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe, bị cấm hành nghề do vi phạm pháp luật, không đảm bảo sức khỏe nhưng khai báo gian dối để được cấp đổi giấy phép lái xe hoặc thi sát hạch.
Năm là, siết chặt lại quy trình thi nâng hạng, cấp đổi giấy phép lái xe, đảm bảo phải đúng đối tượng, đủ điều kiện, tiêu chuẩn về trình độ, sức khỏe, thời gian hành nghề, số km an toàn, kịp thời phát hiện các trường hợp gian lận để được thi nâng hạng, cấp đổi giấy phép lái xe và có biện pháp xử lý nghiêm minh theo đúng quy định của pháp luật các tập thể, cá nhân có liên quan.

 

Thiếu tá Phan Văn Thương
Phó Trưởng phòng PC67  - CATP Đà Nẵng

(Trích Kỷ yếu hội thảo “Nâng cao chất lượng đào tạo, sát hạch, cấp giấy phép lái xe góp phần giảm thiểu tai nạn và ùn tắc giao thông”)

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi