Thứ Năm, 6/8/2020
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Đặc điểm của nạn nhân trong các vụ xâm hại tình dục trẻ em và giải pháp phòng ngừa

Riêng ở Việt Nam, theo thống kê của các cơ quan chức năng, trung bình, mỗi năm có khoảng hơn 1.200 trẻ em bị xâm hại tình dục trên tổng số hơn 2000 vụ xâm hại trẻ em hàng năm, tương ứng khoảng 60%. Đặc biệt, số vụ xâm hại tình dục trẻ em có xu hướng tăng, diễn biến phức tạp và tính chất ngày càng nghiêm trọng. Theo báo cáo của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, tính từ năm 2010 đến 2014 khởi tố 7567 vụ và khởi tố 8030 bị can phạm phải các tội xâm hại tình dục trẻ em. Các tội danh chủ yếu bao gồm: Tội Hiếp dâm trẻ em, tội Cưỡng dâm trẻ em, tội Giao cấu với trẻ em và tội Dâm ô đối với trẻ em. Tình hình tội phạm xâm hại tình dục trẻ em qua các năm có xu hướng năm sau cao hơn năm trước, trung bình tăng 12,8% về số vụ và 10,55% về số đối tượng. Nhiều vụ án có tính chất đặc biệt nghiêm trọng. Xâm hại tình dục đối với trẻ em, đặc biệt là các tội phạm xâm hại tình dục trẻ em không chỉ làm tổn thương trẻ vào thời điểm khi hành vi xâm hại diễn ra mà có thể tiếp tục gây tổn thương nạn nhân trong suốt quãng đời còn lại, để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng. 
Qua nghiên cứu các báo cáo, thống kê và một số vụ xâm hại trẻ em điển hình có thể rút ra một số đặc điểm về trẻ em là nạn nhân của các hành vi xâm hại tình dục như sau:
Thứ nhất, về hình thức trẻ em bị xâm hại tình dục
Thông thường các hành vi xâm hại tình dục trẻ em thành hai nhóm phổ biến. Một là nhóm các hành vi xâm hại trẻ bằng cách đụng chạm như ôm trẻ theo kiểu tình dục, sờ mó vào bộ phận sinh dục của trẻ hoặc bắt trẻ sờ mó vào bộ phận sinh dục của người lớn hoặc của một đứa trẻ lớn hơn… hai là xâm hại trẻ bằng cách không đụng chạm điển hình như thông qua việc dùng lời nói hoặc tranh ảnh khiêu dâm để làm cho trẻ sốc, làm cho trẻ hưng phấn tình dục hoặc làm cho trẻ quen với tình dục. 
Đáng chú ý, thời gian gần đây bên cạnh những hành vi xâm hại sử dụng bạo lực những dạng xâm hại tình dục trẻ em không đụng chạm như đưa hình ảnh trẻ em trên các mạng khiêu dâm, chat sex với trẻ, ép trẻ phô bày các bộ phận cơ thể qua webcam,…đang ngày càng gia tăng.  Hiện nay, nhiều hình thức xâm hại tình dục trẻ em mới xuất hiện có sử dụng công nghệ như một công cụ. Đây là một hình thức mà kẻ xâm hại sử dụng internet như một công cụ tìm kiếm vào trao đổi thông tin với nạn nhân. Chat sex, là một hình thức xâm hại tình dục không đụng chạm, không giao cấu rât phổ biến hiện nay. Chúng ta có thể dễ dàng tìm thấy các trang web khiêu dâm chuyên biệt của trẻ em Việt Nam do những kẻ xâm hại thiết lập. (2)  
Thứ hai, về tuổi của nạn nhân trong các vụ xâm hại tình dục trẻ em
Theo báo cáo của Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp quốc (UNICEF) thu thập từ 190 nước và lãnh thổ, cứ 1 trong 10 bé gái trên thế giới, tức 120 triệu em, là bị cưỡng bức hoặc  xâm hại tình dục trước khi các em 20 tuổi, khoảng 15% nữ giới hành nghề mại dâm có tuổi đời dưới 18. Theo báo cáo của Cục Cảnh sát hình sự - Bộ Công an, từ năm 2010 đến năm 2014, trên cả nước cho thấy nạn nhân trong các vụ án xâm hại tình dục trẻ em từ 13 đến đưới 16 tuổi luôn chiếm tỷ lệ cao nhất với khoảng trên 50%; độ tuổi từ 6 đến dưới 13 tuổi chiếm ở mức trung bình khoảng 35%, trẻ em dưới 6 tuổi có tỉ lệ bị xâm hại thấp nhất và thường dưới 10%. Hầu hết các trẻ bị xâm hại tình dục trên 5 tuổi nhưng cũng có những trường hợp diễn ra ở trẻ có độ tuổi nhỏ hơn, một số trường hợp các bé mới 3 tuổi, thậm chí có em chỉ ngoài 20 tháng tuổi. Điều này cho thấy, độ tuổi của nạn nhân trong các vụ xâm hại tình dục trẻ em khá đa dạng. Tuy nhiên tình trạng xâm hại đối với những  nạn nhân nhỏ tuổi cho thấy tính chất nghiêm trọng của hành vi này và cần có biện pháp bảo vệ đặc biệt với các em nhỏ tuổi.
Thứ ba, về giới tính của nạn nhân các vụ xâm hại tình dục trẻ em
Nạn nhân trong các vụ xâm hại tình dục trẻ em chủ yếu là các bé gái. Tuy nhiên, hiện nay thực trạng trẻ em nam bị xâm hại tình dục rất đáng báo động, nhiều em bị xâm hại ở độ tuổi khoảng  4 - 5 tuổi, có trường hợp trẻ em nam bị xâm hại bởi chính những người thân, quen của gia đình. Các em thường bị dụ dỗ bằng tiền, thẻ chơi game, đồ chơi, nếu không phát hiện kịp thời để điều chỉnh về tâm sinh lý thì sau này nguy cơ lệch lạc giới tính hoặc trở thành người có xu hướng tình dục đồng giới, tạo mầm mống xuất hiện các xử sự trái pháp luật hoặc vi phạm pháp luật ở trẻ em nam là cao hơn. Tuy nhiên, các cơ quan ban hành, bảo vệ pháp luật chưa có quy định tương xứng với tính chất nguy hiểm của hành vi xâm hại tình dục trẻ em nam, từ đó nhận định và xử lý loại tội phạm này còn nhiều hạn chế. 
Thứ tư, về hoàn cảnh gia đình của nạn nhân trong các vụ xâm hại tình dục trẻ em
Nhiều trẻ em trở thành nạn nhân trong các vụ xâm hại tình dục sinh ra trong hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn, khả năng kinh tế hạn hẹp đi kèm với kết cấu gia đình không hoàn hảo (chỉ có bố hoặc mẹ; có bố dượng hoặc mẹ kế…) cùng với sự thiếu hiểu biết về pháp luật nói chung và pháp luật về quyền trẻ em nói riêng; thiếu kỹ năng bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em… hoặc do tâm lý chủ quan, thiếu cảnh giác của cha mẹ đã dẫn đến nhiều vụ án đáng tiếc. 
Trong nhiều gia đình, không chỉ do thiếu hiểu biết về xâm hại tình dục trẻ em mà do chính sự thiếu quan tâm của các bậc cha mẹ hoặc do thiếu phương pháp giáo dục đúng đắn, phù hợp nên  nhiều em ăn chơi lêu lổng, không chăm chỉ học hành trong khi các em ở độ tuổi chưa nhận thức đầy đủ hành vi của mình, bắt chước hành động của người lớn qua phim ảnh, mạng internet… nên các em đã thực hiện hành vi giao cấu với nhau khi mà cả đối tượng và bị hại đều đang ở độ tuổi trẻ em.
Thứ năm, về mối quan hệ giữa nạn nhân và đối tượng trong các vụ xâm hại tình dục trẻ em
Thủ đoạn hoạt động của các đối tượng xâm hại tình dục trẻ em rất đa dạng và tinh vi. Đối với nạn nhân là trẻ dưới 13 tuổi, bọn chúng thường dùng thủ đoạn lừa gạt, dụ dỗ cho quà, cho tiền để đưa nạn nhân đến nơi vắng vẻ thực hiện hành vi hiếp dâm. Đối với nạn nhân từ 13 đến dưới 16 tuổi, bọn tội phạm thường dụ dỗ, rủ rê tụ tập, sử dụng bia rượu sau đó thực hiện hành vi hiếp dâm. Các đối tượng phạm tội thường có quan hệ quen biết với nạn nhân và gia đình nạn nhân từ đó lợi dụng các mối quan hệ quen biết tiếp xúc, gần gũi với nạn nhân để phạm tội, có tới 70% nạn nhân bị xâm hại bởi người quen, thậm chí là chính người thân.
Đặc biệt, gần đây xảy ra nhiều vụ xâm hại tình dục trẻ em có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, như tình trạng loạn luân (bố đẻ xâm hại tình dục với con gái (chiếm 0,6%), bố dượng xâm hại tình dục với con riêng của vợ (chiếm 1%). Mặc dù vụ việc loạn luân chiếm tỷ lệ rất thấp, nhưng gây ảnh hưởng rất lớn tới truyền thống đạo đức gia đình và an toàn xã hội đã gióng lên hồi chuông báo động về sự suy đồi đạo đức, là nỗi kinh hoàng và gây bức xúc mạnh mẽ trong dư luận xã hội. Do nạn nhân và đối tượng phạm tội thường có quan hệ thân thiết nên trong nhiều vụ việc bản thân các em hoặc người thân đã e ngại, che giấu hành vi phạm tội. Tính trung bình mỗi năm, nước ta có tới gần 1.000 vụ xâm hại tình dục trẻ em được phát hiện, nhưng chỉ có 40% số vụ bị mang ra xét xử hình sự, số còn lại đều bỏ trốn hoặc nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật do gia đình bị hại thiếu hiểu biết, khi con em mình bị nạn không trình báo, giám định ngay nên quá trình xử lý tội phạm gặp không ít khó khăn.
Thứ sáu, về đặc điểm tâm lý của nạn nhân trong các vụ xâm hại tình dục trẻ em
Về mặt nhận thức, sở dĩ nhiều trẻ em trở thành nạn nhân của các vụ xâm hại trẻ em là do rất nhiều trẻ em có tâm lý  cả tin, dễ dàng cho những người quen trên mạng biết địa chỉ liên lạc, nơi ở, học tập. Đây cũng là một điều kiện thuận lợi cho kẻ xâm hại lợi dụng. Nhiều trẻ em không lường hết được nguy cơ từ việc sử dụng internet và không biết rằng nhiều tội phạm tình dục trẻ em người nước ngoài thường dụ dỗ trẻ qua các trang chat trực tuyến.
Có thể khẳng định hậu quả tâm lý sau các vụ xâm hại tình dục ở trẻ em là vô cùng nặng nề, lâu dài và dai dẳng. Theo khảo sát, có đến 60% trẻ em sau khi bị xâm hại tình dục đều trở nên không bình thường, luôn mặc cảm, lo sợ, nghi ngờ, xa lánh tất cả mọi người, kể cả người thân trong thời gian dài, không còn có thể tin vào bất kỳ người nào. Các nạn nhân cũng có thể cảm thấy không còn tự trọng. Họ cảm thấy mình không còn giá trị và không xứng đáng được người khác coi trọng. Đáng ngại là một khi trẻ không muốn tiếp tục thường bị các đối tượng đồng tính hăm dọa khiến các em hoảng sợ, không dám từ chối, do đó khi bị lạm dụng tình dục, trẻ sẽ rơi vào tình huống ngại tiếp xúc, tự dằn vặt bản thân và cảm thấy tội lỗi. Nhiều bé trai, bé gái sau khi bị lạm dụng thường thủ dâm, học tập sa sút, sợ gặp người lạ, mất ngủ hay gặp ác mộng, sang chấn tâm lý. Theo nghiên cứu, tỷ lệ tự tử cũng như mong muốn tự tử ở những người trưởng thành và vị thành niên đã từng bị xâm hại tình dục hoặc xâm hại thể chất cao hơn 4 lần so với những người khác. Nhiều em suy nghĩ bất cần “không còn gì” để mất, “lỡ” rồi, cho luôn…  chính là một trong những nguyên nhân khiến một số trẻ đã có tâm lý bỏ mặc cho các đối tượng xấu tiếp tục phạm tội. Thậm chí, thực tiễn xét xử các vụ án cho thấy nhiều em rơi vào tình trạng “nghiện”  tình dục hoặc có tâm lý tiêu cực, cảm thấy bất công, có thể trở nên ưa bạo lực, phá phách, sử dụng bia rượu, ma túy hoặc sau khi bị xâm hại đã trở thành đối tượng phạm tội trong các vụ án khác. Nói cách khác sự xâm hại tiếp tục diễn ra như một vòng tròn khi nạn nhân của các vụ xâm hại tình dục trẻ em không được hỗ trợ và giúp đỡ để có thể hạn chế tâm lý tiêu cực từ sự xâm hại. 
Như vậy, tình hình tội phạm xâm hại tình dục trẻ em hiện nay đã và đang có chiều hướng gia tăng với diễn biến rất phức tạp, gây bức xúc trong dư luận và để lại nhiều hậu quả đặc biệt nghiêm trọng không chỉ với chính nạn nhân mà còn gây ra hậu quả xấu cho cộng đồng. Đấu tranh phòng, chống tội phạm xâm hại tình dục trẻ em là một yêu cầu cấp thiết được đặt ra không chi đối với các cơ quan bảo vệ pháp luật.(3)  Đánh giá mức độ của tình hình tội phạm trên thực tế và xem xét các đặc điểm thuộc về nạn nhân, trong các vụ xâm hại tình dục trẻ em để góp phần phòng ngừa có hiệu quả đối với loại tội phạm này có vai trò đặc biệt quan trọng. Từ đó thấy rằng, cần tập trung đẩy mạnh hơn nữa việc thực hiện một số giải pháp sau:
- Một là, Lực lượng Công an các cấp cần làm tốt công tác phối hợp với các ngành liên quan đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho người dân mà trước hết trực tiếp là những bậc cha mẹ biết về xâm hại tình dục trẻ em và các tội phạm xâm hại tình dục trẻ em. Vì nguy cơ xâm hại có thể xảy ra ở bất cứ đâu, bất kỳ thời gian nào, không phân biệt đó là bé trai hay bé gái và không loại trừ nguy cơ ngay từ chính gia đình. Do đó, cha mẹ hiểu và ý thức được trách nhiệm của mình trong việc quan tâm, quản lý con cái tránh tình trạng để con em trở thành nạn nhân của tội phạm này vô cùng cần thiết. Mỗi gia đình cần nhận thức rõ vai trò bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em. Đặc biệt cần hướng dẫn những kỹ năng để nhận biết, phát hiện, phòng ngừa tình trạng xâm hại tình dục trẻ em để có biện pháp giúp đỡ, “trị liệu” kịp thời, khắc phục những tâm lý tiêu cực dẫn đến tình trạng xâm hại kéo dài, gây hậu quả xấu hoặc hình thành những vòng tròn xâm hại khi trẻ tiếp tục phạm tội về xâm hại tình dục hoặc các tội phạm khác do ảnh hưởng tâm lý.
Riêng đối với trẻ em đặc biệt là trẻ có nguy cơ bị xâm hại cần có biện pháp tuyên truyền phù hợp, hoặc thông qua chính giáo dục trong các nhà trường, cộng đồng để nâng cao ý thức cảnh giác, tập trung hơn nữa vào nhóm trẻ có nguy cơ cao như trẻ em đường phố, trẻ em lao động kiếm sống sớm ở trẻ em nghèo, trẻ em vùng sâu, vùng xa, cung cấp cho các em một số nhận thức cơ bản và kỹ năng sống cần thiết để có khả năng tự bảo vệ mình trước nguy cơ bị xâm hại. Đây cần được coi là giải pháp mang tính tiên quyết.
- Hai là, Cần tăng cường hoàn thiện hệ thống pháp luật trong bảo vệ trẻ em và xử lý hiệu quả với các hành vi xâm hại tình dục trẻ em, theo hướng xử lý nghiêm khắc hơn nữa các tội phạm xâm hại trẻ em, hoàn thiện các qui định liên quan đến nạn nhân như qui định về chủ thể của tội phạm hiếp dâm, hiếp dâm trẻ em bao gồm cả nam giới và nữ giới vì thực tế cả trẻ em nam và trẻ em nữ đều có thể bị xâm hại bởi hành vi hiếp dâm trẻ em,  góp phần đảm bảo cơ sở pháp lý trong đấu tranh tội phạm xâm hại tình dục trẻ em.
- Ba là, Cần tăng cường công tác quản lý xã hội đặc biệt là khắc phục những thiếu sót, hạn chế trong quản lý các ngành nghề kinh doanh, dịch vụ có liên quan đến trẻ em thông qua tăng cường hơn nữa trong công tác quản lý nhà nước đối với các loại hình dịch vụ văn hóa, nhất là việc quản lý mạng internet, kịp thời ngăn chặn các phim ảnh có nội dung bạo lực, đồi trụy, các trò chơi trực tuyến có nội dung xấu mà đối tượng phạm tội có thể lợi dụng. Tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong việc thực hiện các quy định của Nhà nước đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ có môi trường dễ phát sinh xâm phạm tình dục trẻ em. 
- Bốn là, thực hiện tốt công tác điều tra và kiên quyết xử lý đối với các đối tượng xâm hại tình dục đúng quy định pháp luật. Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân đưa ra xét xử lưu động những vụ án điểm ngay tại địa bàn xảy ra tội phạm hoặc xét xử kín để giữ bí mật đời tư của bị hại nhưng phải tuyên án công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng. Qua đó nhằm tuyên truyền, giáo dục để nhân dân biết về phương thức, thủ đoạn của tội phạm, nguyên nhân, điều kiện xảy ra vụ án để người dân cảnh giác, tự mình có ý thức phòng ngừa tội phạm.
- Năm là, Chú trọng các giải pháp hỗ trợ trẻ em sau khi bị xâm hại, thực hiện chương trình giải quyết việc làm, tạo điều kiện cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và cha mẹ các em có việc làm, có thu nhập, góp phần ổn định cuộc sống, đẩy mạnh các hoạt động hướng nghiệp trong nhà trường; tạo việc làm, hỗ trợ vốn sản xuất và tạo điều kiện cho nạn nhân tái hòa nhập cộng đồng.

 

Tạ Thị Minh Kiên
ThS, Trung tâm NCTPH&ĐTTP, T32 
Nguyễn Thị Hồng Thủy
Phó Trưởng BM Ngoại ngữ, Đại học CSND

(1) http://vi.hesperian.org/hhg/Helping_Children_Who_Are_Deaf

(2) Xem báo cáo: Tình dục, Xâm hại và Trẻ em, Nguyễn Khánh Hội, Điều phối viên Quốc gia Dự án Trẻ thơ của tổ chức Tầm nhìn Thế giới Việt Nam (World Vision Vietnam)

(3) http://www.nguoiduatin.vn/ngan-ngua-xam-hai-tinh-duc-tre-em

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác