Thứ Năm, 6/8/2020
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh, xử lý vi phạm pháp luật về môi trường trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

Theo dự báo của Bộ Xây dựng, vào năm 2020 tỷ lệ đô thị hóa của Việt Nam sẽ đạt khoảng 40%, tương đương với số dân cư sinh sống tại đô thị - trên 45 triệu dân. Mục tiêu đề ra cho diện tích bình quân đầu người là 100m2/người. Nếu đạt tỉ lệ 100m2/người, Việt Nam cần có khoảng 450.000 ha đất đô thị, nhưng hiện nay diện tích đất đô thị chỉ có khoảng 105.000 ha. 
Với tốc độ phát triển đô thị và dân số đô thị như vậy, nước ta sẽ đối mặt với ngày càng nhiều vấn đề phức tạp nảy sinh từ quá trình đô thị hóa và một trong những vấn đề đó là sự gia tăng mức độ ô nhiễm môi trường do hoạt động xây dựng cơ bản gây ra. Trong thời gian qua, tình hình vi phạm pháp luật về môi trường trong lĩnh vực xây dựng cơ bản diễn ra khá phổ biến và tập trung vào các hành vi sau: Không có Báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc Bản cam kết bảo vệ môi trường; thực hiện không đúng, không đầy đủ các nội dung trong Báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt và các yêu cầu trong Quyết định phê duyệt Báo cáo đánh giá tác động môi trường; xây lắp không đúng quy định đối với công trình xử lý môi trường theo nội dung trong Báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt; đưa công trình vào sử dụng khi chưa được cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác nhận việc thực hiện đúng, đầy đủ nội dung bảo vệ môi trường trong Báo cáo đánh giá tác động môi trường và yêu cầu của Quyết định phê duyệt Báo cáo đánh giá tác động môi trường theo quy định; không bố trí nơi an toàn để lưu giữ tạm thời chất thải nguy hại .v.v... Ngoài ra, tại hầu hết các dự án đầu tư xây dựng, các quy chuẩn xây dựng liên quan đến bụi, tiếng ồn, độ rung, diện tích đất quy hoạch trồng cây xanh, hệ thống tiêu thoát nước mưa, hệ thống xử lý và tiêu thoát nước thải tập trung tại các công trình xây dựng có quy mô lớn, nhỏ nói riêng và cả nước nói chung không được các chủ đầu tư, nhà thầu xây dựng quan tâm đúng mức. Chất thải rắn phát sinh trong quá trình thi công xây dựng không đ¬ược thu gom, vận chuyển và xử lý theo quy định; còn phổ biến tình trạng chất thải xây dựng, rác thải sinh hoạt bị rơi vãi, đổ trộm ra môi trư¬ờng dẫn đến nguy cơ các công viên cây xanh, các ao, hồ bị xâm lấn và ngày càng thu hẹp, thậm chí biến mất. Kết quả quan trắc chất lượng nước ao, hồ trong nội thành của Công ty thoát nước Hà Nội cho thấy, các hồ chưa cải tạo tách nước thải đang ở tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng thuộc mức 4, hàm lượng COD dao động từ 100 đến 580mg/l (hơn tiêu chuẩn cho phép từ 2 đến 10 lần), các chỉ tiêu phù dưỡng, như nitơ, phốt pho đều vượt tiêu chuẩn từ 2 đến 4 lần, nồng độ ôxy hòa tan trong nước hồ ở mức thấp, dao động từ 1 đến 3mg/l. Lưu lượng nước thải chảy vào các hồ vượt quá khả năng tự làm sạch của hầu hết các hồ, dẫn đến suy thoái chất lượng nước, thiếu hụt ôxy và làm tăng trầm tích trong hồ.
Thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống vi phạm pháp luật về môi trường trong lĩnh vực xây dựng cơ bản của lực lượng Cảnh sát môi trường có những khó khăn, vướng mắc sau:
- Các dự án quy hoạch khu xử lý và chôn lấp phế thải xây dựng trên địa bàn toàn quốc chưa đáp ứng nhu cầu thực tế và tiến độ thực hiện chậm. Công tác hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc của các cơ quan có thẩm quyền không được tiến hành thường xuyên, xử lý vi phạm trong nhiều vụ việc chưa nghiêm túc và triệt để.
- Công tác quản lý nhà nước về môi trường còn sai sót, yếu kém, hiệu quả và hiệu lực quản lý chưa cao do cơ chế quản lý còn chồng chéo, hệ thống văn bản pháp luật chưa hoàn thiện, còn nhiều bất cập. Chế tài xử lý đối với các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường  còn thấp, chưa đủ sức răn đe và chưa xử lý hình sự được các hành vi gây ô nhiễm đất, nguồn nước và không khí. Bộ luật hình sự năm 2009 quy định chỉ truy cứu trách nhiệm hình sự đối với cá nhân trong khi đó các trường hợp vi phạm hầu hết là pháp nhân, nên hiện nay không thể xử lý hình sự với tổ chức vi phạm. 
- Nhận thức về tầm quan trọng của công tác bảo vệ môi trường, ý thức chấp hành các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường của một bộ phận cán bộ, chủ doanh nghiệp, người đứng đầu tổ chức trong lĩnh vực xây dựng cơ bản chưa cao. Sự phối hợp giữa các ngành, các cấp chưa chặt chẽ, đặc biệt là chính quyền địa phương chưa quan tâm đúng mức, chưa nhận thức được vai trò chủ chốt của mình trong công tác bảo vệ môi trường. 
- Phương thức, thủ đoạn hoạt động của các đối tượng trong lĩnh vực này ngày càng tinh vi như: đổ trộm phế thải xây dựng tại các vùng ven đô thị, những nơi ít người qua lại, các khu vực giáp ranh về địa giới hành chính; ngụy trang phương tiện vận chuyển và phân công người dẫn đường, cảnh giới cho các phương tiện đổ thải,... gây khó khăn cho việc phát hiện và xử lý của các cơ quan chức năng.
- Lực lượng Cảnh sát môi trường ở cơ sở còn thiếu và năng lực không đồng đều, dẫn đến hạn chế về kết quả phòng, chống vi phạm pháp luật về môi trường trong lĩnh vực xây dựng cơ bản.
Từ tình hình trên, để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống vi phạm pháp luật về môi trường trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, trong thời gian tới lực lượng Cảnh sát môi trường cần tập trung thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm sau:
Một là, tổ chức tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người lao động, mà trước mắt là chủ các doanh nghiệp, lãnh đạo chính quyền các cấp về bảo vệ môi trường nói chung, bảo vệ môi trường trong lĩnh vực xây dựng cơ bản nói riêng.
Hai là, kiến nghị, đề xuất cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung những tồn tại, bất cập trong các văn bản pháp luật liên quan đến công tác phòng, chống vi phạm pháp luật về môi trường. Đối với Luật hình sự, cần nghiên cứu bổ sung chế định về trách nhiệm hình sự của pháp nhân có hành vi vi phạm (cá thể hóa người chịu trách nhiệm hình sự vi phạm pháp luật về môi trường ở doanh nghiệp, tổ chức); hướng dẫn cụ thể mức độ gây hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng do vi phạm pháp luật môi trường gây ra; bổ sung một số hành vi vi phạm pháp luật về môi trường chưa được quy định trong Bộ luật hình sự như gây tiếng ồn, độ rung vượt quy chuẩn cho phép. Bổ sung và nâng thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về môi trường cho Cảnh sát môi trường tại các Nghị định xử phạt vi phạm hành chính nói chung, trong lĩnh vực xây dựng cơ bản nói riêng.
Ba là, làm tốt công tác nghiệp vụ cơ bản, trong đó tập trung công tác điều tra cơ bản doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, làm rõ sơ đồ tổng thể quy hoạch, quy mô diện tích, vốn đầu tư, chư¬ơng trình dự án trọng điểm và hiệu quả sản xuất kinh doanh; tình hình hoạt động của các tổ chức đoàn thể quần chúng; tình hình hoạt động của các doanh nghiệp, tư cách pháp nhân, cơ cấu tổ chức, nhân sự điều hành các lĩnh vực có liên quan, ngành hàng sản xuất kinh doanh, vốn pháp định, sơ đồ thiết kế xây dựng cơ sở hạ tầng, lý lịch nguồn gốc và công suất các máy chính đã lắp đặt, hệ thống sơ đồ vận hành xử lý chất thải, nước thải, tiếng ồn, độ rung, nguồn phát thải chất thải nguy hại và giải pháp xử lý; các vụ việc phức tạp về an ninh, trật tự đã và đang xảy ra; tình hình phong trào toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc và các biện pháp đã và đang triển khai tại địa bàn .v.v... 
Quá trình điều tra cơ bản phải xã hội hóa về hình thức, bình thường hóa về nội dung, tuyệt đối bí mật về mục đích, nhưng không được gây phiền hà đến hoạt động của doanh nghiệp hoặc ảnh hưởng tới ngoại giao hay thu hút đầu tư. 
Bốn là, tập trung lực lượng, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, ban ngành liên quan, phát hiện, điều tra, xử lý nghiêm những hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực xây dựng cơ bản để tạo sức răn đe, có tác dụng phòng ngừa vi phạm, đặc biệt là các hành vi không xây dựng hệ thống xử lý nước thải hoặc xây dựng nhưng không vận hành hệ thống xử lý nước thải trong quá trình thiết kế, xây dựng các dự án, công trình đô thị, khu dân cư, đổ trộm phế thải xây dựng,...
Năm là, mở một đợt cao điểm tập trung đấu tranh với loại vi phạm và tội phạm trong lĩnh vực này, mỗi đơn vị địa phương đấu tranh xử lý ít nhất 2 đến 3 vụ lớn để giáo dục, răn đe.
Sáu là, tập trung tham mưu cho các cấp uỷ Đảng, chính quyền chỉ đạo các ngành chức năng làm tốt hoạt động tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân xây dựng phong trào “Toàn dân bảo vệ An ninh tổ quốc” gắn với công tác bảo vệ môi trường ở từng khu phố, cụm dân cư tại địa bàn.
Bảy là, kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ chuyên trách, trang cấp phương tiện kỹ thuật đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ phòng, chống vi phạm pháp luật về môi trường nói chung, trong lĩnh vực xây dựng cơ bản nói riêng theo quy định của Pháp lệnh Cảnh sát môi trường và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Hoàn thiện hệ thống tổ chức lực lượng Cảnh sát môi trường công an các cấp theo hướng phân công theo lĩnh vực, địa bàn, tránh trùng dẫm để hạn chế thực trạng bỏ trống địa bàn, lĩnh vực. Bên cạnh đó, tiến hành đánh giá đúng thực trạng đội ngũ cán bộ chiến sỹ Cảnh sát môi trường hiện nay, từ đó xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo bồi dưỡng, nâng cao trình độ cho cán bộ chiến sỹ Cảnh sát môi trường, bảo đảm về số lượng, nâng cao chất lượng nhằm đáp ứng yêu cầu của công tác phòng, chống vi phạm pháp luật về môi trường trong tình hình hiện nay. Rà soát, bố trí, sắp xếp lại cán bộ chiến sỹ phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ và năng lực của cán bộ, có cơ chế thay thế khi không đáp ứng yêu cầu. 
Tham mưu xây dựng và triển khai Ðề án nâng cao năng lực cho lực lượng Cảnh sát môi trường phải đáp ứng yêu cầu trước mắt, đồng thời phải đảm bảo tính chiến lược lâu dài, cần đưa ra lộ trình cụ thể, phù hợp với công tác phòng, chống vi phạm pháp luật về môi trường ở từng giai đoạn phát triển kinh tế của đất nước. 
Tăng cường trang thiết bị phục vụ công tác phòng chống vi phạm pháp luật về môi trường đối với các doanh nghiệp và huy động tiềm lực khoa học kỹ thuật và công nghệ môi trường phục vụ công tác phòng, chống vi phạm pháp luật về môi trường.

 

Thiếu tướng, PGS, TS. Nguyễn Xuân Lý
Cục trưởng Cục Cảnh sát môi trường

 

 

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác