Thứ Sáu, 13/12/2019
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Tình trạng lái xe sử dụng rượu, bia gây tai nạn giao thông và biện pháp phòng ngừa

Tại Việt Nam, trung bình mỗi năm xảy ra trên 9.000 vụ tai nạn giao thông đường bộ, đã cướp đi tính mạng của gần 10.000 người và trên 10.000 người bị thương tật vĩnh viễn. Như vậy, trung bình mỗi ngày tai nạn giao thông đường bộ đã cướp đi tính mạng của trên 30 người, gây thương tính khoảng trên 80 người, thiệt hại về tài sản gần 18.000 tỷ đồng tương đương với 900 triệu USD. 
Nguyên nhân xảy ra tai nạn giao thông đường bộ rất đa dạng, do nhiều nguyên nhân khác nhau nhưng chủ yếu là do lái xe sử dụng rượu, bia trong quá trình điều khiển phương tiện giao thông, đã không làm chủ hành vi điều khiển phương tiện nên đã gây tai nạn và thường hậu quả rất thảm khốc về người và tài sản cho xã hội. Điểm hình vụ tai nạn giao thông rất thương tâm làm chết 3 người trong một gia đình tại TP Hồ Chí Minh, do lái xe Nguyễn Vũ Thông đã sử dụng rượu, không làm chủ được tốc độ đã lao qua dải phân cách và tông trực diện vào ôtô bốn chỗ do chị Trần Thị Bích Liên tạm trú tại quận Bình Thạnh điều khiển chạy hướng ngược lại. Vừa lúc này xe ôtô do anh Đặng Lê Minh điều khiển chạy phía sau không xử lý kịp nên tông vào xe chị Liên. Hậu quả, chị Trần Thị Bích Liên, ông Trần Văn Phần (75 tuổi, bố chị Liên), cháu Nguyễn Chí Trung (con chị Liên) đã tử vong. Cháu Nguyễn Chí Hiếu (con chị Liên) bị thương nặng. Đây chỉ là một trong số rất hàng trăm nghìn vụ tai nạn giao thông thảm khốc xảy ra do lái xe sử dụng rượu, bia. 
Theo số liệu của Ủy ban an toàn giao thông quốc gia, trong tổng số các vụ tai nạn giao thông đường bộ xảy ra thì nguyên nhân do lái xe sử dụng  rượu, bia chiếm tỷ lệ trên 43%. Năm 2014 Ủy ban an toàn giao thông quốc gia đã phối hợp với với các cơ quan chủ quản ngành giao thông tiến hành kiểm tra sức khỏe của 136.000 lái xe, phát hiện 526 lái xe dương tính với chất kích thích, rượu bia, trong số này đa số là lái xe chạy đường dài. Riêng tại thành phố Hồ Chí Minh hiện nay có 713 doanh nghiệp vận tải taxi, xe buýt, Container, xe hợp đồng du lịch, xe khách tuyến cố định, Sở giao thông vận tải thành phố đã tổ chức tiến hành khám sức khỏe cho 29.735 lái xe, phát hiện 122 lái xe có dấu hiệu sử dụng chất kích thích như rượu, bia và thậm chí cả ma túy, nhiều nhất là lái xe taxi Vinasun và Mailinh, trong đó có 65 người không đủ điều kiện lái xe.
Nguyên nhân dẫn đến việc lái xe ô tô sử dụng rượu, bia và chất khích thích rất đa dạng nhưng chủ yếu là do các nguyên nhân sau:
Thứ nhất là, do nhận thức của một bộ phận lái xe còn hạn chế về hậu quả, tác hại của rượu, bia trong quá trình điều khiển phương tiện giao thông.
Nhận thức của một bộ phận lái xe hiện nay, nhất là lái xe Container, xe khách tuyến đường dài, xe vận tải tuyến bắc nam và thậm chí cả lái xe của một số hãng taxi do phải thường xuyên lái xe nên mệt mỏi, căng thẳng và tâm lý của họ cho rằng để có sức khỏe, đỡ mệt mỏi, căng thẳng và sẽ tỉnh táo trong quá trình lái xe thì sử dụng một chút rượu bia, thậm chí chất kích thích khác sẽ lấy lại sức khỏe sau chặng đường dài mệt mỏi. Do hạn chế về nhận thức, mà họ không thấy được hậy quả, tác hại của việc sử dụng rượu, bia là những chất độc hại, gây ra những cơn ngủ gật, làm sai lệch hành vi và làm chậm quá trình thao tác điều khiển phương tiện giao thông, làm giảm tầm nhìn, tầm quan sát, làm chậm phản xạ lái xe từ 20- 30 lần Gây tổn hại cho não bộ và thậm chí gây ra ảo giác khiến lái xe “bốc hơn” tăng lên 30- 40 lần so với người không sử dụng rượu, bia. Và chính lúc này sẽ gây tại nạn giao thông và thường hậu quả rất thảm khốc.
Thứ hai là, nhiều điểm dừng, đỗ của lái xe trên các tuyến đường là nơi cung cấp chất rượu, bia thậm chí là chất kích thích khác cho lái xe.
Thực tiễn cho thấy không ít những điểm dừng, đỗ nghỉ ngơi, ăn trưa, ăn tối trên tuyến đường dài bắc nam là những nơi lái xe, nhất là lái xe khách được các chủ quán “khuyến mại những bữa ăn miễn phí” và thường trong bữa ăn này bao giờ cũng có rượu, bia, thậm chí có nơi đã trở thành tụ điểm cung cấp cả chất kích thích khác như ma túy cho lái xe. Cũng tại những nơi này sau chặng đường dài căng thẳng, mệt mỏi, không ít lái xe đã tìm đến rượu, bia và chất kích thích khác để giải “Stress”. Những tụ điểm này thường núp dưới hình thức “quán ăn”, “quán masage”, “quán cà phê”, “quán võng” “nhà trọ” nơ nghỉ ngơi của lái xe … nhưng thực chất, chủ các quán này núp bóng “kinh doanh, dịch vụ” để cung cấp rượu bia, chất kích thích cho lái xe sử dụng.
Thứ ba là, việc quản lý đội ngũ lái xe còn hạn chế nên không kịp thời nắm bắt tình hình lái xe sử dụng ma túy.
Hiện nay các loại hình doanh nghiệp kinh doanh, dịch vụ vận tải ở Việt Nam phát triển rất nhanh rất đa dạng với nhiều loại hình thức khác nhau như kinh doanh xe khách tuyến cố định, xe buýt, xe taxi, xe vận tải chở hàng hóa, Container, vận tải theo tuyến đường dài…Thực tế việc quản lý của chủ các doanh nghiệp, dịch vụ vận tải chủ yếu tập trung quản lý doanh thu theo đầu xe, loại xe, thời gian chạy xe, tuyến lưu thông, số lượng hành khách và số lượng hàng hóa vận chuyển. Việc quản lý con người, nắm bắt tư tưởng, nắm bắt những biểu hiện tiêu cực, vi phạm pháp luật của lái xe còn nhiều hạn chế.
Mặt khác, do đặc thù của nghề lái xe, nhất là lái xe theo tuyến đường dài phải xa doanh nghiệp, công ty thời gian dài. Một số doanh nghiệp đã cho phép lái xe tự kiểm tra sức khỏe tại các trung tâm y tế sau đó nộp kết quả về công ty. Do sự quản lý còn lỏng lẻo như vậy, nên dẫn đến tình trạng không ít lái xe đã lợi dụng sơ hở này, trong đó có cả lái xe nghiện rượu, bia đã mua phiếu khám sức khỏe “chui” để nộp cho công ty. Nên tình trạng lái xe sử dụng rượu, bia thậm chí cả chất ma túy hoặc lái xe không đủ tiêu chuẩn lái xe vẫn lưu hành dẫn đến gây tai nạn. 
Thứ tư là, phương tiện phát hiện và xử lý lái xe sử dụng rượu, bia còn có hạn chế nhất định.
Hiện nay các cơ quan chức năng kiểm soát trật tự an toàn giao thông đã có thiết bị đo nồng độ cồn trong máu đối với lái xe trên nhiều tuyến đường. Do vậy, các lực lượng chức năng đã hạn chế nhiều lái xe sử dụng rượu bia trong khi lưu hành xe và đã hạn chế tai nạn giao thông đáng kể. Tuy nhiên, việc kiểm tra nông độ cồn đối với lái xe còn chưa đáp ứng với đòi hỏi thực tiễn. Lực lượng chức năng mới chỉ tiến hành kiểm tra nồng độ cồn của lái xe trên các tuyến giao thông chiếm tỷ lệ trên 16%. Còn lại 84% lái xe không bị kiểm tra. Như vậy cứ khoảng 100 lái xe, lực lượng chức năng mới chỉ kiểm tra được 16 lái xe, còn lại 84 lái xe không kiểm tra được. Đây là một trong những nguyên nhân lái xe vẫn uống rượu, bia trong quá trình điều khiển phương tiện và tiếp tục gây tai nạn.
Trong khi đó việc phát hiện, xử lý lái xe sử dụng nồng độ còn vượt quá mức qui định của lực lượng chức năng đối với lái xe sử dụng rượu, bia gây tai nạn giao thông chỉ chiếm 1,62% trong tổng số các vụ tai nạn giao thông và vi phạm nồng độ cồn chiếm 0,25% trong tổng số xử lý các hành vi vi phạm hành chính trong giao thông đường bộ.
Để góp phần làm giảm tai nạn giao thông đường bộ do lái xe sử dụng rượu, bia gây ra, chúng tôi xin trao đổi một ý kiến sau:
1. Tham mưu giúp Ủy ban an toàn giao thông tổ chức chỉ đạo các ngành các cấp thực hiện tốt các chương trình lái xe an toàn
Lực lượng Cảnh sát giao thông cần làm tốt chức năng tham mưu giúp Ủy ban an toàn giao thông tổ chức chỉ đạo các địa phương, ngành giao thông tiếp tục thực hiện tốt chiến dịch phát động “Đã uống rượu, bia không lái xe”, đồng thời tăng cường tăng cường xử lý thật nghiêm đối với lái xe sử dụng nồng độ cồn vượt quá giới hạn cho phép trong quá trình lưu thông. 
Đồng thời, lực lượng chức năng cần tiếp tục tham mưu cho cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương làm tốt vai trò công tác chỉ đạo đối với sở giao thông công chính, các lực lượng chức năng của các tỉnh, thành phố thực hiện tốt Nghị định số 34/2010/NĐ-CP bổ sung, sửa đổi về xử phạt vi phạm giao thông đường bộ. 
2. Tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục ý thức chấp hành Luật giao thông đường bộ đối với lái xe  
Bộ giao thông vận tải, các doanh nghiệp kinh doanh vận tải trước hết cần phối hợp với Ủy Ban an toàn giao thông quốc gia, các lực lượng chức năng của Bộ Công an thường xuyên tổ chức tuyên truyền giáo dục ý thức chấp hành Luật giao thông đường bộ; tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền và phát động chiến dịch “Đã lái xe không uống rượu, bia. Uống rượu bia thì không lái xe”. 
Thực tiễn chứng minh, nếu lái xe uống rượu, bia ở mức độ cồn là 80mg/100ml thì xác suất va chạm cao gấp 2,7 lần. Nếu uống rượu, bia có nồng độ cồn 160mg/100ml, xác suất tai nạn là 30 lần và nếu nồng độ tăng lên 240mg/100ml sẽ tăng tỷ lệ xác suất tai nạn giao thông 150 lần. Nếu vừa sử dụng rượu, bia và chất kích thích khác như ma túy xác suất gây tai nạn giao thông tăng 250 lần so với người không sử dụng rượu, bia và chất kích thích khác.
Với hậu quả tác hại nêu trên, công tuyên truyền giáo dục pháp luật cho những người lái xe cơ giới càng phải cần phải quyết liệt hơn nữa nhất là tuyên truyền về hậu quả, tác hại của rượu, bia và chất kích thích dẫn đến tai nạn giao thông để lái xe tự giác có ý thức tự giác, chủ động tự phòng ngừa, không sử dụng chất cồn, các chất kích thích khác trong quá trình tham gia giao thông.

Lực lượng CSGT đo nồng độ cồn người điều khiển phương tiện giao thông

3. Cơ quan chủ quản cần tổ chức kiểm tra sức khỏe định kỳ nhằm phát hiện những lái xe không đủ điều kiện lái xe
Doanh nghiệp cần thường xuyên phối hợp với ngành y tế tổ chức khám sức khỏe định kỳ, trực tiếp đối với các lái xe, nhất là lái xe tuyến đường dài, lái xe Container để kịp thời phát hiện những lái xe nghiện rượu, bia và các chất kích thích khác hoặc những lái xe không đủ điều kiện sức khỏe lái xe để sắp xếp, bố trí họ làm công việc khác phù hợp.
4. Lực lượng Cảnh sát giao thông cần làm tốt công tác điều tra cơ bản nắm tình hình, xóa bỏ các tụ điểm sử dụng chất kích thích trên các tuyến đường dài
Hiện nay, còn tồn tại không ít các điểm trên các tuyến đường giao thông, nơi lái xe thường hay dừng chân nghỉ ngơi, ăn uống, nhất là lái xe tuyến đường dài bắc nam, lái xe Container. Đây cũng chính là những điểm cung cấp rươu, bia thậm chí cả chất kích thích khác cho lái xe. Những điểm này thường núp bóng “điểm đỗ xe”, “điểm ăn uống”, “điểm nghỉ ngơi”… của lái xe trên các tuyến đường. Để xóa bỏ những tụ điểm này, lực lượng Cảnh sát giao thông cần phối hợp với lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy và các lực lượng chức năng khác làm tốt công tác nắm tình hình và có biện pháp triệt xóa các điểm, tụ điểm phức tạp này. 
5. Tăng cường phối hợp giữa doanh nghiệp vận tải với các lực lượng Cảnh sát giao thông ngăn chặn lái xe sử dụng rượu, bia và các chất kích thích khác 
Lực lượng Cảnh sát giao thông có vai trò rất quan trọng trong việc phối hợp với các doanh nghiệp về tuyên truyền, hướng dẫn cho các lái xe chấp hành luật giao thông đường bộ, cách phòng, chống tai nạn giao thông trên các tuyến đường.
Đồng thời, lực lượng Cảnh sát giao thông cần chủ động phối hợp với các doanh nghiệp vận tải làm tốt công tác nắm tình hình, rà soát các lái xe có biểu hiện nghiện rượu, bia và các chất kích thích khác nhằm chủ động có biện pháp kiểm tra, giáo dục lái xe, kiến nghị chủ doanh nghiệp không để những người nghiện rượu, bia và chất ma túy lái xe.
6. Hiện đại hóa các thiết bị đo nồng độ cồn nhằm kịp thời phát hiện và ngăn chặn lái xe sử dụng rượu, bia và chất kích thích khác 
Hiện nay, nhiều nước tiên tiến trên thế giới đã sử dụng các thiết bị đo nồng độ cồn, chất kích thích khác trong đó có cả đo chất ma túy đối với lái xe lưu thông trên các tuyến đường như ở Mỹ, Đức, Anh… Các thiết bị đo nồng độ cồn, chất ma túy và các chất kích thích khác đã trang bị cho lực lượng Cảnh sát giao thông nhằm chủ động kiểm tra phát hiện các lái xe ô tô có sử dụng rượu, bia và chất ma túy hay không. Đây là biện pháp hữu hiệu nhằm hạn chế và ngăn chặn kịp thời lái xe gây tai nạn.
Để chủ động phát hiện và ngăn chặn lái xe ô tô sử dụng rượu, bia và chất kích thích khác trong quá trình lưu thông trên đường gây tai nạn. Chúng tôi đề xuất lãnh đạo các cơ quan chức năng sớm trang bị phương tiện hiện đại mà hiện nay lực lượng Cảnh sát giao thông các nước tiên tiến đang sử dụng trong phát hiện rượu, bia và chất kích thích khác cho lực lượng Cảnh sát giao thông trong nước nhằm chủ động phát hiện và ngăn chặn lái xe sử dụng rượu, bia và chất kích thích khác gây tai nạn.  

 

Đại tá, PGS, TS. Bùi Minh Trung
Trưởng khoa CSPCTPMT- T32

 

 


 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác