Thứ Sáu, 29/5/2020
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Vai trò Công an nhân dân đối với công tác bảo vệ môi trường trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, hoạt động xây dựng cơ bản cũng đã và đang tạo áp lực không nhỏ đến nguồn tài nguyên thiên nhiên và môi trường. Việc triển khai xây dựng đồng thời nhiều công trình giao thông, nhiều toà nhà cao tầng, nhiều cầu cảng, nhà máy…ở nhiều đơn vị, địa phương đã tác động xấu đến tài nguyên đất, nước, khoáng sản, gây tắc nghẽn dòng chảy, làm úng ngập, sạt lở, suy giảm đa dạng sinh học… Không những thế, hoạt động xây dựng cơ bản còn tác động đến nhiều mặt của đời sống xã hội như: tái định cư, thay đổi hoàn cảnh và điều kiện sống của người dân địa phương, ảnh hưởng xấu đến các khu di tích lịch sử văn hóa (phá vỡ cảnh quan). Đặc biệt, hoạt động xây dựng cơ bản còn trực tiếp gây ra ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí, thậm chí còn gây ra ô nhiễm tiếng ồn, độ rung do hoạt động của các loại máy thi công, khoan, lắp, nổ mìn, ép cọc… Đây cũng chính là một trong những nguyên nhân làm gia tăng tình trạng khiếu kiện trong nhân dân và gây mất an ninh trật tự tại nhiều đơn vị, địa phương.
Để giải quyết các vấn đề về môi trường trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo quan điểm “Phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững, tăng trưởng kinh tế đi đôi với thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường” là việc làm không dễ và đòi hỏi cần có sự vào cuộc quyết liệt của toàn Đảng, toàn quân và toàn xã hội. 

Ô nhiễm môi trường trong lĩnh vực xây dựng cơ bản luôn là vấn đề nhức nhối

Là lực lượng vũ trang nhân dân đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự thống lĩnh của Chủ tịch nước, sự thống nhất quản lý nhà nước của Chính phủ, lực lượng Công an nhân dân cũng đã và đang chủ động phát hiện, làm rõ nhiều vụ việc vi phạm pháp luật bảo vệ môi trường trong xây dựng cơ bản nói riêng như: 
- Không lập hoặc lập Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), Đề án bảo vệ môi trường mang tính hình thức.
- Thực hiện không đúng, không đầy đủ nội dung báo cáo đã được phê duyệt như: không xây dựng hoặc không vận hành các công trình bảo vệ môi trường theo cam kết trong đề án bảo vệ môi trường đã được phê duyệt; không thực hiện các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường; không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ chương trình quan trắc, giám sát môi trường theo nội dung đề án bảo vệ môi trường đã được phê duyệt…;
- Vi phạm các quy định về quản lý chất thải nguy hại trong quá trình thi công xây dựng: các chất thải nguy hại (vỏ thùng sơn, găng tay dính dầu mỡ, đèn huỳnh quang hỏng) các đơn vị thi công để lẫn lộn với chất thải rắn thông thường rồi lén lút đổ thải, chôn lấp không đúng quy định; 
- Đổ chất thải xây dựng (kể cả chất thải nguy hại) không đúng nơi quy định. Các đối tượng vi phạm thường lợi dụng thời điểm đêm tối, trời mưa để vận chuyển và đổ chất thải ở những khu vực ven sông, suối, ao hồ, những khu đất trống xa khu vực dân cư tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng và quần chúng nhân dân;
- Không che chắn kín khu vực công trình đang thi công gây bụi bẩn ra môi trường và mất an toàn cho người dân di chuyển gần công trường xây dựng;
- Vận chuyển nguyên vật liệu, chất thải xây dựng không che chắn hoặc che chắt sơ sài, gây rơi vãi ra môi trường, gây ô nhiễm môi;
- Ở một số địa phương ven biển, việc triển khai hoạt động lấn biển, xây dựng hạ tầng kĩ thuật đã gây tác động trực tiếp đến môi trường ven biển, gây ô nhiễm môi trường biển.

Trước thực trạng nêu trên, vai trò chủ công, nòng cốt của lực lượng Công an nhân dân cần phải được phát huy và tăng cường trong từng công việc cụ thể sau đây: 
- Làm tốt công tác tham mưu, tuyên truyền.
Trên cơ sở nắm vững những quy định của pháp luật, cũng như các bất cập và hạn chế trong công tác bảo vệ môi trường nói chung, bảo vệ môi trường trong xây dựng cơ bản nói chung, lực lượng Công an nhân dân đã tham mưu và kiến nghị đề xuất kịp thời cho các cấp ủy đảng, chính quyền, cũng như các Bộ, ban ngành trong việc cấp phép đầu tư, xây dựng; cấp phép vận chuyển, xử lý chất thải nguy hại; thẩm định, phê duyệt các đề án, báo cáo đánh giá tác động môi trường đối với các dự án xây dựng;
Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường cũng được cán bộ, chiến sỹ Công an lồng ghép thực hiện khi tiến hành kiểm tra hoặc phối hợp thanh tra đối với các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản. Chính vì vậy, những vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trong xây dựng cơ bản đã được các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp từng bước khắc phục, ý thức chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường của những người làm công tác xây dựng, những người chuyên thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải xây dựng... từng bước được nâng cao.
- Thực hiện có hiệu quả công tác quản lý nhà nước về an ninh trật tự trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với các công trình xây dựng cơ bản.
Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được phân công, lực lượng Công an nhân dân đã tham gia gia hội đồng thẩm định về báo cáo đánh giá tác động môi trường của các công trình xây dựng. Với tư cách là một thành viên tham gia hội đồng thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường của các dự án về xây dựng cơ bản, lực lượng Công an nhân dân đã trao đổi, nêu ý kiến của mình về các nội dung có liên quan đến môi trường nói chung, tội phạm và vi phạm pháp luật về môi trường nói riêng nếu các dự án xây dựng được triển khai trên thực tế.
Bên cạnh việc cử cán bộ tham gia thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường của các dự án xây dựng cơ bản, lực lượng Công an nhân dân còn tiến hành công tác kiểm tra vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường, cũng như phối hợp với các đơn vị chức năng khác tiến hành công tác thanh tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường đối với các cơ quan, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản. Sự tham gia tích cực của lực lượng Công an nhân dân trong hoạt động thanh tra, kiểm tra đã giúp phát hiện kịp thời những hành vi vi phạm của các tổ chức và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản. Trên cơ sở đó, kiến nghị, đề xuất các cấp có thẩm quyền, các Bộ, Ban, Ngành đưa ra các giải pháp để khắc phục.
- Tổ chức tốt công tác phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trong hoạt động xây dựng cơ bản. 
Lực lượng Công an nhân dân đã chủ động nắm chắc tình hình, giám sát và đôn đốc các đơn vị thi công thực hiện nghiêm túc các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường theo nội dung hồ sơ bảo vệ môi trường đã được phê duyệt; Tiến hành kiểm tra, phát hiện hàng nghìn vụ vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường của các đơn vị thi công; trực tiếp ra quyết định và đề xuất cấp có thẩm quyền ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính về bảo vệ môi trường lĩnh vực xây dựng cơ bản hàng chục tỷ đồng mỗi năm. Thông qua đó, lực lượng Công an nhân dân đã tuyên truyền, nhắc nhở đối với các đơn vị, doanh nghiệp lần đầu có hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường thuộc lĩnh vực xây dựng cơ bản. Đồng thời ra các quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền xử lý đối với các doanh nghiệp, đơn vị vi phạm nhiều lần, tính chất, mức độ vi phạm rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng.

Để phát huy hơn nữa vai trò của mình trong công tác bảo vệ môi trường trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, thời gian tới lực lượng Công an nhân dân cần thực hiện tốt các nội dung trọng tâm sau đây:
Một là, kiến nghị sửa đổi, bổ sung một số văn bản pháp luật có liên quan đến công tác Công an thuộc lĩnh vực xây dựng cơ bản
Sửa đổi, bổ sung một số nội dung trong Thông tư 56/2012/TT-BCA của Bộ trưởng Bộ Công an, Nghị định 179/2013/NĐ-CP, ngày 14/11/2013 của Thủ tướng Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường theo hướng tăng thẩm quyền của lực lượng Công an nhân dân trong kiểm tra, xử lý đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường thuộc lĩnh vực xây dựng cơ bản.
Để nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường, lĩnh vực xây dựng cơ bản lực lượng Công an nhân dân cần phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, lực lượng chức năng như: Tài nguyên và Môi trường, Thanh tra xây dựng... Tuy nhiên, hiệu quả phối hợp thường không cao. Nguyên nhân chính là thiếu hành lang pháp lý để tổ chức thực hiện các mối quan hệ trên. Vì vậy, Bộ Công an cần chỉ đạo các lực lượng chức năng trao đổi, thống nhất với các Bộ, Ban, Ngành để xây dựng, ban hành quy chế phối hợp trong phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường nói chung, trong lĩnh vực xây dựng cơ bản nói riêng.
Hai là, phân định rõ trách nhiệm phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trong lĩnh vực xây dựng cơ bản.
Phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường (trong đó có lĩnh vực xây dựng cơ bản) được Bộ trưởng Bộ Công an giao cho lực lượng Cảnh sát môi trường, trực tiếp là Phòng Phòng, chống tội phạm môi trường trong lĩnh vực công nghiệp, xây dựng cơ bản, môi trường đô thị (Phòng 2) của Cục Cảnh sát môi trường và Đội Phòng, chống tội phạm môi trường trong lĩnh vực công nghiệp, xây dựng cơ bản, môi trường đô thị (Đội 2) của Phòng Cảnh sát môi trường, Công an các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương…Tuy nhiên, trên thực tế các phòng, đội nêu trên chỉ tập trung thực hiện chức năng phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật về môi trường trong 02 lĩnh vực là công nghiệp và môi trường đô thị. Bởi vì, lĩnh vực xây dựng cơ bản có nội dung rất gần với 02 lĩnh vực công nghiệp và đô thị. Hơn nữa, việc phân định lĩnh vực đấu tranh của lực lượng Cảnh sát môi trường có tính tương đối, trên thực tế cán bộ trong cùng phòng, cùng đội vẫn tiến hành công việc chung theo phân công của chỉ huy phòng và chỉ huy đội. Vì vậy, để nâng cao hiệu quả phòng, chống vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường thuộc lĩnh vực xây dựng cơ bản, lực lượng Cảnh sát môi trường cần phải phân định rõ trách nhiệm của từng tổ, đội gắn với từng lĩnh vực được phân công của các phòng, đội nêu trên.
Ba là, bồi dưỡng, nâng cao năng lực, kỹ năng phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trong lĩnh vực xây dựng cơ bản cho cán bộ chiến sỹ Công an nhân dân.
Cùng với việc phân định rõ trách nhiệm của từng lực lượng, gắn với lĩnh vực được phân công, lực lượng Công an nhân dân phải xây dựng kế hoạch và tổ chức tập huấn bồi dưỡng cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân trực tiếp làm công tác phòng, chống vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trong lĩnh vực xây dựng cơ bản. Các nội dung cần tập huấn gồm: chức năng, nhiệm vụ của lực lượng Cảnh sát môi trường trong phòng, chống vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường thuộc lĩnh vực xây dựng cơ bản; những quy định của pháp luật về hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản; về báo cáo đánh giá tác động môi trường; về thu gom, bảo quản, vận chuyển và xử lý chất thải…Trên cơ sở kết quả tập huấn, cán bộ, chiễn sỹ Công an nhân dân trực tiếp làm công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trong lĩnh vực xây dựng cơ bản nâng cao năng lực, kỹ năng chuyên môn của mình. Từ đó, phục vụ có hiệu quả công tác chuyên môn được phân công.
Bốn là, tăng cường công tác chỉ đạo đối với lực lượng Cảnh sát môi trường nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường, lĩnh vực xây dựng cơ bản.
Bộ Công an cần tăng cường chỉ đạo đối với lực lượng Cảnh sát môi trường nhằm triển khai có hiệu quả hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường, lĩnh vực xây dựng cơ bản. Trước hết, cần chỉ đạo lực lượng Cảnh sát môi trường làm tốt công tác nghiệp vụ cơ bản, đặc biệt là công tác điều tra cơ bản đối với các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản. Thông qua đó, giúp lực lượng Cảnh sát môi trường chủ động nắm tình hình, kịp thời phát hiện và xử lý đối với các tập thể, cá nhân vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường thuộc lĩnh vực xây dựng cơ bản một cách hiệu quả.

 

Nguyễn Xuân Yêm
Trung tướng, GS, TS. Giám đốc Học viện CSND

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác