Thứ Tư, 8/7/2020
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Lái xe ô tô sử dụng ma túy gây tai nạn trên tuyến đường bộ và biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn
Trung bình mỗi năm các vụ TNGT đường bộ trên thế giới cướp đi sinh mạng của trên 1,2 triệu người, gây thương tật suốt đời trên 50 triệu người. Trung bình mỗi ngày TNGT cướp đi sinh mệnh của 3.000 và tính tỷ lệ số người chết do TNGT đường bộ 11/100.000 công dân. Thiệt hại về tài sản do TNGT gây ra trên 518 tỷ USD.
Tại Việt Nam, trung bình mỗi năm xảy ra 9.000 vụ TNGT đường bộ, đã cướp đi tính mạng của 9.000 đến 10.000 người, trên 10.000 bị thương tật vĩnh viễn. Tính trung bình mỗi ngày TNGT đường bộ đã cướp đi tính mạng của trên 30 người, gây thương tính trên 80 người, gây thiệt hại về tài sản gần 900 triệu USD.
Nguyên nhân xảy ra TNGT có nhiều như do hạ tầng cơ sở thiếu đồng bộ, đường xá chật hẹp chưa đáp ứng được mạng giao thông; đường xuống cấp; lượng xe máy, ô tô gia tăng nhanh chóng; nhiều phương tiện cũ nát, quá hạn; ý thức chất hành Luật giao thông đường bộ của người tham gia giao thông và của người lái xe còn hạn chế. Trong bài viết này, chúng tôi muốn đề cập đến nguyên nhân do lái xe, nhất là lái xe container, xe khách, xe tuyến đường dài sử dụng chất ma túy gây tai nạn đang gia tăng, trong đó có nhiều vụ TNGT rất thảm khốc làm chết và bị thương nhiều người trong một vụ, gây lo lắng cho xã hội và đặt ra nhiều thách thức đối với các cơ quan chức năng trong công tác phòng ngừa, ngăn chặn thực trạng này.
Theo số liệu của Ủy ban ATGT quốc gia, năm 2014 đã phối hợp với với các cơ quan chủ quản ngành giao thông tiến hành kiểm tra sức khỏe của 136.000 lái xe, phát hiện 526 lái xe dương tính với với chất ma túy, trong số này đa số là lái xe đường dài. Riêng tại TP. Hồ Chí Minh hiện nay có 713 doanh nghiệp vận tải taxi, xe buýt, Container, xe hợp đồng du lịch, xe khách tuyến cố định, Sở GTVT thành phố đã tổ chức tiến hành khám sức khỏe cho 29.735 lái xe, phát hiện 122 lái xe có dấu hiệu sử dụng ma túy, nhiều nhất là lái xe taxi Vinasun và Mai linh, trong đó có 65 người không đủ điều kiện lái xe.

Tình trạng ảo giác do sử dụng ma túy đe doạt tính mạng của những người tham gia giao thông

Thực tiễn cho thấy, có những trường hợp lái xe nghiện ma túy và đã có tiền án phạm tội về ma túy, ra tù vẫn lái xe khách và đã gây tai nạn thảm khốc. Điểm hình vụ tai nạn đối với xe khách xảy ra tại Cầu Serepok tại Đắc lắc làm chết 34 người và bị thương 21 người, do lái xe Phạm Ngọc Lâm thường trú tại Khách Hòa - Nha Trang. Lái xe Lâm đã có tiền án tội mua bán trái phép chất ma túy và bị phạt tù 07 năm. Ra tù Lâm lái xe khách đường dài và gây tai nạn.
Nguyên nhân dẫn đến việc lái xe ô tô sử dụng ma túy và chất khích thích khác, có rất nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng chủ yếu do những lý do sau đây:
1. Nhận thức của một bộ phận lái xe còn hạn chế, chưa nhận thức hết về hậu quả, tác hại của việc sử dụng ma túy gây ra
Tình trạng hiện nay, nhất là ý thức của một bộ phận lái xe Container, xe khách tuyến đường dài, xe vận tải tuyến bắc nam và thậm chí cả lái xe của một số hãng taxi do phải thường xuyên lái xe nên thường xuyên mệt mỏi, căng thẳng và quan niệm của họ cho rằng để có sức khỏe, đỡ mệt mỏi, căng thẳng và sẽ tỉnh táo trong quá trình lái xe thì liệu pháp tốt nhất là dùng chất ma túy, nhất là loại ma túy tổng hợp như Amphetamine, Methamphetamine… Do hạn chế về nhận thức mà họ không thấy được hậu quả, tác hại của ma túy nói chung và các chất ma túy tổng hợp nói riêng là những chất độc hại, gây nghiện và làm cho lái xe bị lệ thuộc và nguy hiểm hơn làm hạn chế tầm nhìn, tầm quan sát, làm chậm phản xạ lái xe, gây tổn hại cho não bộ và thậm chí gây ra ảo giác khiến lái xe “bốc hơn” trong quá trình lưu thông và chính lúc này sẽ gây tại nạn giao thông và thông thường lái xe nghiện ma túy sẽ gây hậu quả rất thảm khốc.
2. Do tính đua đòi của một bộ phận lái xe trẻ và áp lực về doanh số lọi nhuận vận tải của chủ phương tiện đối với lái xe
Hiện nay tình trạng chủ các phương tiện đã bỏ tiền mua xe, ký hợp đồng với các chủ hàng để vận chuyển hàng hóa. Cả hai bên muốn đạt được thời gian chạy hàng, doanh số đạt ra nên đã phải tăng chuyến, rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa. Mặt khác nhiều lái xe cũng muốn tăng lượt, tăng chuyến, tăng hành trình muốn có thu nhập cao dẫn đến lái xe phải gia tăng lượt chạy và rõ ràng lái xe luôn trong tình trạng cường độ chạy xe cao, mệt mỏi, ảnh hưởng sức khỏe. Để khắc phục tình trạng này, không ít lái xe đã sử dụng ma túy, nhất là chất ma túy tổng hợp. Để tỉnh táo khi điều khiển phương tiện nhưng thật ra chính do sử dụng chất ma túy nên tình trạng sức khỏe của lái xe bị giảm sút như giảm sự tập trung chú ý, quan sát, trạng thái ý thức... Đây là nguyên nhân gây ra TNGT. 
3. Nhiều điểm đỗ nghỉ của lái xe trên các tuyến đường là nơi cung cấp chất ma túy, chất kích thích khác cho lái xe
Thực tiễn cho thấy không ít những điểm đỗ, dừng xe, điểm nghỉ chân của lái xe trên các tuyến đường, nhất là tuyến đường dài bắc nam là những tụ điểm cung cấp chất ma túy cho lái xe. Cũng tại những nơi này sau tuyến đường dài căng thẳng, mệt mỏi. Không ít lái xe cho rằng để giảm sự căng thẳng, mệt mỏi đã tìm đến những tụ điểm này để sử dụng ma túy. 
Những tụ điểm này thường núp dưới hình thức “quán ăn”, “quán masage”, “quán cà phê”, “quán võng” nằm nghỉ của lái xe thậm chí là “nhà trọ”… nhưng thực chất, chủ các quán này núp bóng kinh doanh, dịch vụ để cung cấp ma túy cho lái xe sử dụng.
4.Việc quản lý đội ngũ lái xe còn hạn chế nên không kịp thời nắm bắt tình hình lái xe sử dụng ma túy
Hiện nay các loại hình doanh nghiệp kinh doanh, dịch vụ vận tải ở Việt Nam phát triển rất nhanh rất đa dạng với nhiều loại hình thức khác nhau như kinh doanh xe khách tuyến cố định, xe buýt, xe taxi, xe vận tải chở hàng hóa, Container, vận tải theo tuyến đường dài… Thực tế việc quản lý của chủ các doanh nghiệp, dịch vụ vận tải chủ yếu tập trung quản lý doanh thu theo đầu xe, loại xe, thời gian chạy xe, tuyến lưu thông, số lượng hành khách và số lượng hàng hóa vận chuyển. Việc quản lý con người, nắm bắt tư tưởng, nắm bắt những biểu hiện tiêu cực, vi phạm pháp luật của lái xe còn nhiều hạn chế.
Mặt khác, do đặc thù của nghề lái xe, nhất là lái xe theo tuyến đường dài phải xa doanh nghiệp, công ty thời gian dài. Một số doanh nghiệp đã cho phép lái xe tự kiểm tra sức khỏe tại các trung tâm y tế sau đó nộp kết quả về công ty. Do sự quản lý còn lỏng lẻo như vậy, nên dẫn đến tình trạng không ít lái xe đã lợi dụng sơ hở này, trong đó có cả lái xe nghiện ma túy đã mua phiếu khám sức khỏe “chui” để nộp cho công ty. Nên tình trạng lái xe sử dụng ma túy hoặc lái xe không đủ tiêu chuẩn lái xe vẫn lưu hành dẫn đến gây tai nạn. 
5. Phương tiện phát hiện ma túy đối với lái xe trên các tuyến đường giao thông chưa được trang bị
Hiện nay các cơ quan chức năng kiểm soát TTATGT đã có thiết bị đo nồng độ rượu, bia (nồng độ cồn) đối với lái xe trên nhiều tuyến đường. Do vậy, các lực lượng chức năng đã hạn chế nhiều lái xe sử dụng rượu bia trong khi lưu hành xe và đã hạn chế TNGT. Song để kiểm tra lái xe có sử dụng ma túy hay không, đến nay Việt Nam chưa có thiết bị kiểm tra đối với lái xe trên các tuyến đường. Do vậy, hiện nay tình trạng lái xe sử dụng ma túy trên các tuyến đường, nhất là tuyến đường dài, tuyến đường đèo, vực, các tuyến cong cua, khúc khuỷu rất khó kiểm soát. Do đó TNGT vẫn xảy ra.
Để góp phần làm giảm TNGT đường bộ do lái xe sử dụng ma túy gây ra, chúng tôi xin trao đổi một ý kiến sau:
Thứ nhất, tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục ý thức chấp hành Luật phòng, chống ma túy, Luật giao thông đường bộ đối với đội ngũ lái xe  
Các doanh nghiệp vận tải trước hết cần phối hợp với các lực lượng chức năng đấu tranh phòng, chống ma túy của Bộ Công an thường xuyên tổ chức tuyên truyền giáo dục ý thức chấp hành Luật phòng, chống ma túy năm 2000 đã bổ sung sửa đổi năm 2008 mà trọng tâm là tuyên truyền về hậu quả tác hại của ma túy, nguyên nhân dẫn đến nghiện ma túy để lái xe tự ý thức được tính chất nguy hiểm của ma túy để họ chủ động tự phòng ngừa, tránh xa ma túy, không sử dụng ma túy và các chất kích thích khác.
Đối với lái xe có tiền án về ma túy, nhất là các đối tượng đã từng nghiện ma túy kể cả đối tượng đã cai nghiện ma túy tại các trung tâm cai nghiện trở về cần kiêm quyết không sắp xếp, bố trí họ lái xe.
Thứ hai, thường xuyên tổ chức kiểm tra sức khỏe định kỳ nhằm phát hiện những lái xe không đủ điều kiện lái xe, kiên quyết chấm dứt hợp đồng lái xe đối với đối tượng này
Doanh nghiệp cần thường xuyên phối hợp với ngành y tế tổ chức khám sức khỏe trực tiếp đối với lái xe, nhất là lái xe tuyến đường dài, lái xe Container để kịp thời phát hiện những lái xe nghiện ma túy, chất kích thích khác hoặc những lái xe không đủ điều kiện sức khỏe lái xe. Trên cơ sở đó, các doanh nghiệp vận tải bố trí họ công việc khác và kiêm quyết không sắp xếp những người sử dụng ma túy những người không đủ điều kiện sức khỏe vào lái xe.
Thứ ba, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy kết hợp lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính làm tốt công tác điều tra cơ bản, xóa bỏ các tụ điểm sử dụng ma túy trên các tuyến đường dài
Một trong những nơi mà lái xe thường hay dừng chân nghỉ ngơi và sử dụng ma túy trên tuyến đường lưu thông, nhất là lái xe tuyến đường dài bắc nam, lái xe Container đó là một số tụ điểm sử dụng ma túy núp bóng “điểm đỗ xe”, “điểm ăn uống”, “điểm nghỉ ngơi” của lái xe trên các tuyến đường. Để xóa bỏ những tụ điểm này, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy cần tổ chức tốt công tác nghiệp vụ cơ bản, nắm bắt tình hình và có biện pháp triệt xóa các điểm, tụ điểm trọng điểm phức tạp về ma túy trên các tuyến đường giao thông nói trên.
Thứ tư, tăng cường phối hợp giữa doanh nghiệp vận tải với các lực lượng Cảnh sát giao thông ngăn chặn lái xe nghiện ma túy 
Lực lượng CSGT có vai trò rất quan trọng trong việc phối hợp với các doanh nghiệp về tuyên truyền, hướng dẫn cho các lái xe chấp hành luật giao thông đường bộ, cách phòng, chống TNGT trên các tuyến đường.
Đồng thời lực lượng CSGT cần chủ động phối hợp với các doanh nghiệp vận tải làm tốt công tác nắm tình hình, rà soát các lái xe có biểu hiện nghiện ma túy nhằm chủ động có biện pháp quản lý, giáo dục lái xe này, kiến nghị chủ doanh nghiệp không để người nghiện ma túy làm lái xe.
Thứ năm, trang bị phương tiện kiểm tra phát hiện lái xe sử dụng ma túy trên đường lưu thông kịp thời ngăn chặn lái xe gây tai nạn giao thông
Hiện nay, nhiều nước tiên tiến trên thế giới đã có phương tiện máy phát hiện ma túy đối với lái xe lưu thông trên đường, như Mỹ, Đức, Anh… Máy phát hiện ma túy này đã trang bị cho lực lượng CSGT nhằm kiểm tra phát hiện các lái xe ô tô có sử dụng ma túy hay không. Đây là biện pháp hữu hiệu tác dụng kịp thời phát hiện và ngăn chặn tai nạn đối với lái xe sử dụng ma túy.
Để chủ động phát hiện và ngăn chặn lái xe ô tô sử dụng ma túy trong quá trình lưu hành trên đường gây tai nạn, đề nghị lãnh đạo các lực lượng chức năng cần trang bị phương tiện phát hiện ma túy cho lực lượng CSGT nhằm chủ động phát hiện và ngăn chặn lái xe sử dụng ma túy gây tai nạn.
Thứ sáu, khi xảy ra TNGT ngoài việc cấp cứu nạn nhân, khám nghiệm hiện trường tai nạn, tiến hành ghi các lời khai người bị hại, cần nhanh chóng đưa đối tượng là lái xe kiểm tra và xác định nếu sử dụng ma túy khi điều khiển phương tiện gây ra tai nạn để có cơ sở xác định trách nhiệm hình sự.

 

PGS,TS. Bùi Minh Trung
Trưởng khoa CSPCTPMT - Học viện CSND


Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác