Chủ Nhật, 22/7/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Một số giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm ở địa bàn nông thôn các tỉnh đồng bằng Bắc bộ

Theo thống kê của Tổng cục Cảnh sát (Bộ Công an), từ năm 2010 đến 2014 trên địa bàn các tỉnh đồng bằng Bắc bộ đã xảy ra 92.072 vụ phạm pháp hình sự.  Nghiên cứu đặc điểm tình hình tội phạm ở địa bàn nông thôn các tỉnh đồng bằng Bắc bộ cho thấy: hàng năm số vụ phạm tội luôn ở mức cao; tính chất và mức độ tội phạm ngày càng nguy hiểm; một số loại tội phạm mới đã xuất hiện như tội phạm đa quốc gia, xuyên quốc gia, tội phạm có tính quốc tế, tội phạm rửa tiền, sử dụng công nghệ cao, buôn bán phụ nữ và trẻ em. Tỷ lệ tái phạm tội ngày càng cao. Tỷ lệ người có trình độ khoa học – công nghệ ngày càng tăng; việc sử dụng các thành tựu của khoa học, công nghệ vào quá trình phạm tội ngày càng nhiều. Tính đan xen của các loại tội phạm ngày càng phổ biến; tính xã hội của tội phạm ngày càng rõ nét, mang “dấu ấn” mặt trái của kinh tế thị trường. Tình trạng thanh, thiếu niên, người chưa thành niên phạm tội và vi phạm pháp luật có xu hướng tăng. Tội phạm hình sự có xu hướng liên kết, hình thành các băng, nhóm tội phạm, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây ra tội phạm nghiêm trọng. Ở một số địa phương bọn tội phạm có tổ chức, hoạt động theo kiểu “xã hội đen”, côn đồ hung hãn, bảo kê nhà hàng, xiết nợ thuê, đâm thuê chém mướn… hoạt động ngang nhiên, trắng trợn, táo bạo, thách thức pháp luật, nhất là ở các đô thị lớn. Những năm gần đây các băng nhóm theo kiểu “xã hội đen” có dấu hiệu phức tạp trở lại với nhiều vụ phạm tội có tổ chức quy mô lớn như nhóm Nguyễn Ngọc Minh (tức Minh sâm) và Nguyễn Thành Hưng (tức Hưng sóc), Dương Anh Đức (Đức vẩu) ở Bắc Ninh; Nguyễn Tiến Luận (tức Luận sẻ) ở Hải Dương; nhóm Nguyễn Văn Tú (tức Tú trố), ở Sóc Sơn, Hà Nội); Nguyễn Văn Thành, Nguyễn Văn Minh (Minh vẩu) và Hoàng Ngọc Diệp ở Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên...
Số vụ cướp tài sản tuy có chiều hướng giảm nhưng những vụ diễn ra hết sức nghiêm trọng, sử dụng vũ khí nóng xảy ra nhiều; có những vụ đối tượng thực hiện hành vi công khai, trắng trợn ngay ở chỗ đông người. Các đối tượng sử dụng nhiều thủ đoạn hết sức tinh vi, xảo quyệt, dã man như dùng thuốc mê, dao, gậy… để tấn công chủ phương tiện. Đáng lưu ý là xu hướng hình thành các băng, nhóm tội phạm cướp mang tính tổ chức, hoạt động lưu động ở nhiều tỉnh, có nhiều đối tượng tham gia.

Hiện trường một vụ trộm két sắt ở nông thôn

Tội về kinh tế ở địa bàn nông thôn các tỉnh đồng bằng Bắc bộ nổi lên là tình trạng tham ô, cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế, gây hậu quả nghiêm trọng trong quá trình quản lý đất đai, xây dựng các công trình phúc lợi như đường giao thông, điện, trường học, kênh mương thủy lợi, trạm y tế và thực hiện các chính sách xã hội như chính sách với người có công; người bị nhiễm hoặc ảnh hưởng chất độc da cam…; trong cấp phát kinh phí, đầu tư xây dựng cơ bản. Thủ đoạn của tội phạm tham nhũng ngày càng tinh vi, xảo quyệt; chủ thể các vụ tham nhũng ngày càng cao, gây hậu quả nghiêm trọng cho nền kinh tế; làm tha hóa một bộ phận cán bộ công chức; làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
Số vụ phạm tội về ma tuý trong những năm gần đây trên địa bàn các tỉnh đồng bằng Bắc bộ vẫn ở mức cao; phần lớn là các tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép các chất ma tuý (chiếm 71,34%); tổ chức sử dụng trái phép các chất ma tuý (chiếm 11, 98%). Hoạt động của các loại tội phạm về ma tuý thường liên quan đến một số loại tội phạm khác như: giết người, cướp tài sản, cướp giật tài sản, trộm cắp… Số người nghiện vẫn có xu hướng gia tăng; hiện tượng sử dụng ma tuý tổng hợp đang gia tăng mạnh trong giới trẻ đã gây ra mối lo lắng cho xã hội. Việc điều trị, cai nghiện hiệu quả còn thấp, tỷ lệ tái nghiện rất cao (khoảng 90-95%). Nguồn ma tuý từ nước ngoài vào địa bàn này còn rất lớn, khó kiểm soát; thủ đoạn hoạt động của bọn tội phạm hết sức tinh vi, xảo quyệt, liều lĩnh, manh động, sẵn sàng chống trả quyết liệt, kể cả tự sát để bịt đầu mối… đã gây rất nhiều khó khăn cho quá trình điều tra, khám phá.  
Trong những năm gần đây, tình trạng vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường diễn trên địa bàn các tỉnh đồng bằng Bắc bộ ra rất nghiêm trọng và phức tạp, không chỉ ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe, đời sống của người dân, đến sự phát triển bền vững về kinh tế - xã hội mà còn gây ra những phức tạp về ANTT. Nhiều vụ người dân tụ tập ngăn cản hoạt động của các doanh nghiệp hoặc đập phá tài sản do việc các doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường như ở Hà Nội; Hải Dương, Thái Bình, Hưng Yên…  
Tệ nạn xã hội (cờ bạc, mại dâm, ma túy) trên địa bàn nông thôn các tỉnh đồng bằng Bắc bộ diễn biến hết sức phức tạp, có chiều hướng gia tăng. Theo báo cáo hàng năm của Công an các tỉnh trên địa bàn cho thấy, tệ nạn cờ bạc và nghiện hút ma túy chiếm tỷ lệ cao trong tổng số vụ tệ nạn xã hội đã phát hiện. Chẳng hạn, năm 2009, trên địa tỉnh Vĩnh Phúc, phát hiện 147 vụ cờ bạc và 146 vụ ma túy thì năm 2013 đã phát hiện 184 vụ cờ bạc và 194 vụ ma túy. Hoạt động của các loại tệ nạn xã hội đã làm cho tình hình ANTT trên địa bàn thêm phức tạp; đó cũng là “đêm trước”, là nguyên nhân, điều kiện nảy sinh tội phạm.
Để nâng cao hiệu quả hoạt động phòng ngừa tội phạm (PNTP) ở địa bàn nông thôn các tỉnh đồng bằng Bắc bộ trong thời gian tới, theo chúng tôi cần tập trung thực hiện một số định hướng và giải pháp cơ bản sau đây:  
- Một là, phòng ngừa tội phạm ở địa bàn nông thôn phải gắn với việc nâng cao hiệu lực lãnh đạo của cấp ủy Đảng, sự quản lý của chính quyền địa phương.
Hiện nay, Đảng, Nhà nước ta đang tập trung xây dựng và nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng; hiệu lực quản lý của chính quyền cơ sở trong phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có nhiệm vụ phòng, chống tội phạm. Cấp ủy, chính quyền địa phương các cấp ở nông thôn cần đề ra các biện pháp xây dựng, củng cố, kiện toàn tổ chức cơ sở Đảng, cơ quan chính quyền, các đoàn thể chính trị, xã hội làm nền tảng và sức mạnh cho hoạt động PNTP. Bên cạnh đó, cần xây dựng, củng cố các tổ chức quần chúng, lực lượng nòng cốt tham gia tích cực vào việc thực hiện các biện pháp PNTP, qua đó nâng cao vai trò, vị trí lãnh đạo của cấp ủy Đảng, vai trò quản lý nhà nước của chính quyền trong phòng chống tội phạm, đảm bảo ANTT ở địa bàn nông thôn.
- Hai là, phòng ngừa tội phạm ở địa bàn nông thôn các tỉnh đồng bằng Bắc bộ phải gắn liền và lồng ghép với các chương trình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, các cuộc vận động lớn của Đảng, Nhà nước ở địa phương. 
Hiện nay trong các chương trình kinh tế, xã hội của các cấp, các ngành ở trung ương và địa phương thường lồng ghép nội dung phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm như phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở cộng đồng dân cư"; “xóa đói, giảm nghèo”; “xây dựng nông thôn mới”; "Cảm hóa, giáo dục, giúp đỡ người lầm lỗi tại cộng đồng dân cư"... Làm tốt công tác này sẽ phát huy vai trò, trách nhiệm của các ban, ngành, đoàn thể, của cả hệ thống chính trị và thu hút mọi tầng lớp nhân dân vào các nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, xây dựng môi trường lành mạnh. Việc lồng ghép, gắn kết hoạt động PNTP ở địa bàn nông thôn với việc thực hiện các chương trình phát triển kinh tế, xã hội; những phong trào, các cuộc vận động quần chúng khác không chỉ xuất phát từ yêu cầu của cuộc sống mà đó còn là chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước.   
- Ba là, phòng ngừa tội phạm ở địa bàn nông thôn phải phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị; tính chủ động, tích cực của người dân.
Để đảm bảo thắng lợi cho công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm cần phải huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, tính chủ động, tích cực của người dân, đặc biệt là ở cơ sở. Hệ thống chính trị ở cơ sở ngày càng được xây dựng, củng cố vững mạnh là điều kiện quan trọng để hoạt động phòng ngừa tội phạm đạt hiệu quả. Trong hoạt động PNTP, hệ thống chính trị ở nông thôn là lực lượng trực tiếp tổ chức, hướng dẫn nhân dân thực hiện nhiệm vụ này; đồng thời cũng là chỗ dựa vững chắc của người dân.   
Nghị quyết số 40-NQ/TƯ, ngày 08/11/2004 của Bộ Chính trị đã chỉ rõ: "Huy động và phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị, sức mạnh của toàn dân, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự". Đây là quan điểm đồng thời cũng là mục tiêu, yêu cầu của Đảng, Nhà nước ta trong PCTP. Việc quán triệt quan điểm trên là vấn đề có tính nguyên tắc; là định hướng, nhiệm vụ trong PNTP ở địa bàn nông thôn trong thời gian tới.  
Bốn là, nâng cao hiệu quả công tác vận động quần chúng trong phòng chống tội phạm.
Phòng ngừa tội phạm, đảm bảo ANTT là nhiệm vụ, trách nhiệm của toàn xã hội. Vì vậy, vấn đề đổi mới công tác tuyên truyền, vận động quần chúng; phát huy vai trò, trách nhiệm của các ban, ngành, đoàn thể có ý nghĩa rất quan trọng. Đây là giải pháp cơ bản, lâu dài để nâng cao hiệu quả hoạt động PNTP. Trong tình hình kinh tế, xã hội hiện nay ở nông thôn các tỉnh đồng bằng Bắc bộ, việc vận động quần chúng phải gắn với đảm bảo dân chủ, phát huy vai trò của quần chúng trong quản lý xã hội, đảm bảo quyền công dân. Trong vận động quần chúng phải luôn tuần thủ nguyên tắc: cấp ủy Đảng, chính quyền lãnh đạo, chỉ đạo và phát động phong trào; Công an là lực lượng tham mưu, nòng cốt để xây dựng phong trào. 
Các cấp, các ngành, các đoàn thể cần tăng cường phối hợp chặt chẽ thực hiện hiệu quả Chỉ thị 48-CT/TW ngày 22/10/2010 của Bộ Chính trị về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác PCTP trong tình hình mới”; Nghị quyết số 09 –NQ/TƯ của Ban Bí thư về “Tăng cường công tác xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc trong tình hình mới”; các chương trình quốc gia về PCTP, phòng chống và kiểm soát ma túy, phòng chống mua bán người nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị trong PCTP. 
Đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp vận động quần chúng phù hợp với đặc điểm, phong tục, tập quán của từng vùng; phát triển các hình thức nhân dân tự quản, tự phòng, tự bảo vệ; đảm bảo dân chủ, trật tự kỷ cương gắn với các phong trào khác ở nông thôn. Cần chú ý kết hợp hình thức tuyên truyền vận động rộng rãi với tuyên truyền, vận động cá biệt; vận động, tranh thủ những người có uy tín, có ảnh hưởng trong cộng đồng dân cư như: các chức sắc trong tôn giáo; trưởng các dòng họ...   
Cần chú trọng nhân rộng điển hình; việc xây dựng các mô hình phải phù hợp với đặc điểm của từng vùng, tôn giáo, dân tộc, giới tính, lứa tuổi; phải xác định rõ những mô hình nào mang tính địa phương, khu vực và những mô hình nào do sự sáng tạo trong quá trình phát động quần chúng của thôn, làng, xã. Thường xuyên tổ chức cho các địa phương trao đổi, học hỏi kinh nghiệm, tiếp thu những cái hay, khắc phục những tồn tại, hạn chế để phong trào trở thành sinh động, thiết thực. 
Năm là, phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng Công an trong việc thực hiện Ch¬ương trình quốc gia phòng, chống tội phạm; các chương trình và mục tiêu quốc gia liên quan đến phòng chống tội phạm ở địa bàn nông thôn.
Là lực lượng gần dân, sát dân, Công an các tỉnh đồng bằng Bắc bộ phải tổ chức nắm tình hình về những vấn đề liên quan đến ANTT ở cơ sở một cách chủ động, toàn diện, chính xác. Tập trung nắm những sơ hở, thiếu sót trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; những mâu thuẫn phát sinh trong nội bộ Đảng, chính quyền và nội bộ nhân dân; các vụ tranh chấp, khiếu kiện. Những tình hình trên phải kịp thời báo cáo cho cấp ủy, chính quyền địa phương để có chủ trương, biện pháp xử lý thống nhất. Phải đặc biệt chú ý nắm tình hình vào những thời điểm nhạy cảm như đại hội Đảng bộ các cấp, bầu cử hội đồng nhân dân; vào các vấn để thường là ngòi nổ của các vụ tranh chấp, khiếu kiện phức tạp như đất đai, các khoản thu để xây dựng các công trình phúc lợi; đóng góp trong việc xây dựng nông thôn mới; những tranh chấp, khiếu kiện về thu hồi, giải phóng mặt bằng xây dựng cơ sở hạ tầng hoặc xây dựng các cơ sở sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp; về gây ô nhiễm môi trường…. 
Phát hiện kịp thời những mâu thuẫn gay gắt, phân tích sâu sắc và làm rõ những nguyên nhân có thể gây ra những phức tạp nghiêm trọng. Trên cơ sở đó, tham mưu cho cấp ủy, chính quyền các chủ trương, biện pháp, đối sách sát hợp để làm dịu đi các mâu thuẫn, không để sự việc phát triển theo chiều hướng phức tạp, gây rối trật tự và lây lan ra những địa bàn khác.  
Đặc biệt ở những nơi phát sinh "điểm nóng", thường có những đối tượng quá khích, cực đoan, có những hành vi kích động lôi kéo quần chúng vi phạm pháp luật, lực lượng Công an phải chủ động nắm diễn biến của tình hình, về tâm tư, nguyện vọng của người dân; phối hợp các lực lượng, các cơ quan chức năng có biện pháp phù hợp nhằm tách quần chúng ra khỏi sự ảnh hưởng, kích động, khống chế của các phần tử xấu, vừa không để quần chúng tham gia vào những hành động manh động, phạm tội sẽ rất khó khăn cho việc giải quyết về sau. Phát hiện "thủ lĩnh" thực tế của những vụ tranh chấp, mâu thuẫn, khiếu kiện phức tạp để có kế hoạch, biện pháp tấn công chính trị, phân hóa đồng bọn, kìm chế không để chúng có những hành động cực đoan. Việc giải quyết các mâu thuẫn và những "điểm nóng" không thể tách rời việc tham mưu củng cố, nâng cao vai trò của tổ chức cơ sở Đảng, của bộ máy chính quyền, lấy đó làm hạt nhân vận động quần chúng. Đối với những phần tử quá khích cần phải vừa dùng lý lẽ thuyết phục số cầm đầu, vừa phải tham mưu các biện pháp đấu tranh, trấn áp với những đối tượng vi phạm pháp luật. Trong đấu tranh với những đối tượng quá khích, vi phạm pháp luật cần phải xem xét tính toán kỹ cả về việc tham mưu cho cấp ủy, chính quyền, Công an cấp trên xử lý những cán bộ quan liêu, hách dịch, tham nhũng, vi phạm pháp luật nghiêm trọng để đáp ứng yêu cầu chính đáng của nhân dân, đồng thời kiên quyết xử lý trước pháp luật những đối tượng cầm đầu, quá kích gây mất ANTT, vi phạm pháp luật. Trong quá trình giải quyết cần tính toán kỹ các yêu cầu về chính trị, pháp luật và nghiệp vụ để nhằm đạt mục tiêu cao nhất là không để phát sinh tội phạm, vi phạm pháp luật, sớm ổn định tình hình ANTT tự ở địa bàn.  
Lực lượng Công an phải đóng vai trò nòng cốt, xung kích trong việc thực hiện Chương trình quốc gia PCTP, các chương trình và mục tiêu quốc gia liên quan đến PCTP. Với vai trò là chủ thể nòng cốt trong phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm ở địa bàn nông thôn, lực lượng Công an các tỉnh đồng bằng Bắc bộ phải nắm chắc những nội dung, yêu cầu của các chương trình quốc gia về PCTP. Trên cơ sở đó, lực lượng Công an tham m¬ưu cho cấp ủy, chính quyền, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đoàn thể tiến hành những nội dung, biện pháp, vận dụng linh hoạt vào hoàn cảnh, điều kiện thực tế của địa phương.  
Lực lượng Công an phải tăng cường các biện pháp nghiệp vụ để chủ động nắm chắc tình hình, phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh ngăn chặn kịp thời tội phạm ở địa bàn nông thôn. Thường xuyên tổ chức các đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm, nhất là vào các dịp tết, các ngày lễ, ngày kỷ niệm lớn hoặc các hoạt động văn hóa, thể thao quan trọng. Nâng cao hiệu quả công tác quản lý Nhà nước về ANTT, trong đó chú trọng công tác quản lý cư trú, quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; quản lý các ngành nghề kinh doanh có điều kiện về ANTT; quản lý các đối tượng vi phạm pháp luật ở địa bàn; tổ chức tuần tra, kiểm soát nhằm phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm pháp luật và tội phạm.

 

Đỗ Cảnh Thìn
Đại tá, TS, Phó Giám đốc Trung tâm NCTPH&ĐTTP, T32

 

 

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi