Thứ Sáu, 25/9/2020
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Bảo đảm an toàn giao thông đường bộ - Bài toán chung của toàn nhân loại

Nằm trong khuôn khổ chương trình “Thập kỷ hành động vì an toàn giao thông 2011-2020” của Liên Hiệp Quốc, Tổ chức Y tế thế giới WHO đã công bố báo cáo thường niên về thực trạng ATGT đường bộ toàn cầu. Bản báo cáo mới nhất (số 3) được công bố trong khuôn khổ“Chương trình nghị sự về sự phát triển bền vững tầm nhìn giai đoạn 2030” và “Hội nghị cấp cao về an toàn giao thông đường bộ toàn cầu” được tổ chức vào ngày 18-19/11/2015 tại thành phố Brasilia (Brazil). Dựa trên dữ liệu của 180 quốc gia thành viên, báo cáo đã đưa ra bức tranh toàn cảnh về thực trạng ATGT đường bộ trên thế giới, phân tích sự tăng giảm số liệu, thống kê các chương trình hành động, các giải pháp đang được triển khai trong lĩnh vực đảm bảo ATGT.

Theo báo cáo của WHO, trong năm 2013 trên thế giới đã có 1,25 triệu người tử vong vì TNGT đường bộ. So với năm 2007, số người chết vì TNGT ít biến động, mặc dù so với thời điểm đó dân số thế giới đã gia tăng 4%, số lượng phương tiện xe cơ giới tăng 16%. TNGT là một trong những nguyên nhân gây tử vong nhiều nhất trên thế giới, là nguyên nhân hàng đầu gây ra những cái chết đối với lứa tuổi từ 15 - 29. 
Báo cáo trong 3 năm gần nhất cho thấy, có 79 nước đã kéo giảm được số người chết vì TNGT, ngược lại có 68 nước để gia tăng số người chết do TNGT (trong đó chiếm 84% là các nước có thu nhập thấp và trung bình), như vậy tình hình chung vẫn chưa có nhiều cải thiện đáng kể. Tỉ lệ người chết vì TNGT ở các nước thu nhập thấp và trung bình chiếm đến 90%, cao gấp nhiều lần so với các nước đang phát triển. Trong khi đó các quốc gia này chỉ sở hữu 54% số lượng phương tiện giao thông được đăng ký trên toàn cầu. 

Biểu đồ 1 – Dân số, số người tử vong vì tai nạn giao thông, số lượng phương tiện cơ giới được đăng ký tại các nước trên thế giới

Tỉ lệ tử vong vì TNGT/100.000 người trung bình trên toàn thế giới là 17,4. Phân tích theo vị trí địa lý cho thấy, khu vực châu Phi là nơi có tỉ lệ tử vong vì TNGT cao nhất trên thế giới, đạt ngưỡng 26,6/100.000 người. Tỉ lệ thấp nhất được ghi nhận tại các quốc gia châu Âu, nơi có nền kinh tế phát triển và thu nhập bình quân đầu người cao - 9,3/100.000 người. Mặc dù trong những năm gần đây nhiều nước châu Âu có chỉ số cơ giới hoá phương tiện rất cao nhưng số vụ TNGT hàng năm lại luôn được duy trì ở mức thấp, điều này cho thấy những chính sách đảm bảo ATGT tại các quốc gia này đã đi đúng hướng và đạt hiệu quả cao.


Biểu đồ 2 – Tỉ lệ tử vong vì tai nạn giao thông/100.000 người

Hơn một nửa số trường hợp tử vong vì TNGT là những “đối tượng tham gia giao thông dễ bị tổn thương”, trong đó: người đi mô tô - xe gắn máy chiếm 23%, người đi bộ chiếm 22% và người đi xe đạp chiếm 4%. Tuy nhiên con số này ở các châu lục cũng có sự chênh lệch rất lớn. Tại khu vực châu Phi, nơi tập trung các nước có nền kinh tế kém phát triển nhất thế giới thì người đi bộ và đi xe đạp là đối tượng tử vong chính trong các vụ TNGT, chiếm tới 43%. Trong khi đó tại khu vực Đông Nam Á hay Đông Địa Trung Hải, tập quán sinh hoạt của người dân di chuyển chủ yếu bằng phương tiện mô tô, xe gắn máy nên tỉ lệ tử vong vì TNGT cao nhất cũng rơi trong nhóm này, tương ứng là 34% và 45%. Các số liệu thống kê cũng cho thấy, người tham gia giao thông bằng xe khách chiếm tỉ lệ lớn trong số các nạn nhân tử vong vì TNGT. Những số liệu trên đã góp phần cung cấp thông tin đầy đủ cho các chính phủ trong việc điều chỉnh chính sách phát triển các loại hình phương tiện giao thông, từ đó đề ra những biện pháp hữu hiệu để giảm thiểu tỉ lệ tử vong đối với từng đối tượng cụ thể.



Phân loại đối tượng tử vong trong các vụ TNGT(%)

Trong những thập niên trở lại đây, sự phát triển kinh tế nhanh chóng đã kéo theo sự gia tăng như vũ bão của các phương tiện giao thông. Bản báo cáo của WHO cũng cho biết, trong khoảng thời gian 3 năm cuối, số lượng phương tiện giao thông cơ giới trên toàn thế giới đã gia tăng 16%. Chỉ tính riêng trong năm 2014, số lượng phương tiện cơ giới được đăng ký mới là 67 triệu, hơn 50% trong số đó đến từ các quốc gia có mức thu nhập trung bình. Sự gia tăng nhanh chóng các loại phương tiện giao thông cơ giới trong điều kiện kết cấu hạ tầng giao thông còn lạc hậu, yếu kém, phát triển chưa đồng bộ đã dẫn theo nhiều hệ lụỵ nghiêm trọng: gia tăng TNGT, UTGT, ô nhiễm môi trường... Bản báo cáo đã chỉ ra có đến 80% số lượng phương tiện giao thông toàn cầu không đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật. Đây là một con số rất đáng báo động. Với quy mô ngày càng gia tăng của ngành sản xuất ô tô, xe máy và sự chuyển dịch công xưởng lắp ráp tới các nước đang phát triển đòi hỏi chính phủ các quốc gia này cần quan tâm hơn nữa đến việc kiểm soát chất lượng sản phẩm đầu ra, siết chặt các quy định, tiêu chuẩn về đảm bảo an toàn kỹ thuật. Vấn đề kiểm định phương tiện cũng cần được siết chặt để hạn chế đến mức thấp nhất những rủi ro cho người điều khiển phương tiện, giảm thiểu những vụ TNGT đáng tiếc.

Ngày nay, chính phủ các nước trên thế giới đều nhận thức sâu sắc vai trò của việc đảm bảo ATGT. Tuy nhiên trong bối cảnh toàn cầu hoá, nhu cầu đi lại và vận chuyển ngày càng gia tăng, bên cạnh đó là sự bùng nổ của phương tiện giao thông cơ giới thì việc duy trì mức độ kéo giảm TNGT là thách thức không nhỏ cho các quốc gia. Đây là vấn đề cần sự quan tâm của sâu sát, trong đó trước mắt các chính phủ cần tập trung vào những nội dung trọng điểm sau:

- Nghiêm chỉnh thực thi các chính sách pháp luật trên lĩnh vực đảm bảo ATGT. Tiếp tục hoàn thiện, rà soát, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật chưa phù hợp; kịp thời ban hành bổ sung những quy định mới cho phù hợp với những diễn biến của tình hình ATGT. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính để nâng cao năng lực điều hành, quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo đảm TTATGT đường bộ. Đặc biệt phải chú trọng hơn nữa tới vai trò của cấp cứu sau TNGT, nâng cao năng lực của hệ thống y tế để giảm thiểu đến mức thấp nhất tổn thương về tính mạng, sức khoẻ của nạn nhân các vụ tai nạn.

- Tăng cường đầu tư cho lĩnh vực kết cấu hạ tầng giao thông, bảo đảm chất lượng khai thác của các công trình, đẩy mạnh xây dựng mạng lưới giao thông tĩnh cho phù hợp với tình hình phát triển hiện tại. Bên cạnh đó cần thúc đẩy sự phát triển của hệ thống vận tải công cộng, hạn chế các phương tiện cá nhân, nghiên cứu và đưa vào sử dụng các loại công cụ, thiết bị thông minh hỗ trợ người tham gia giao thông như hệ thống xe tự lái, hệ thống phanh khẩn cấp thông minh, hệ thống tự động kiểm soát nồng độ cồn... để nâng cao an toàn, giảm thiểu rủi ro đáng tiếc cho người tham gia giao thông.

- Quan tâm hơn nữa đến đối tượng “những người tham gia giao thông dễ bị tổn thương” như người đi bộ, người đi xe đạp... Hiện nay, việc bảo đảm ATGT cho nhóm đối tượng này còn chưa được chú trọng đúng mức. Ở hầu hết các quốc gia có hệ thống giao thông hỗn hợp, người đi bộ và đi xe đạp sử dụng cùng một tuyến đường với các loại phương tiện cơ giới tốc độ cao như xe tải, xe khách, xe con, xe máy... nên luôn phải đối mặt với rất nhiều rủi ro. Các chính phủ cần có giải pháp thiết thực như quy định làn đường riêng cho người đi xe đạp, hạn chế tốc độ của các phương tiện cơ giới trên các tuyến đường có nhiều người bộ hành lưu thông... Đối với đối tượng trẻ em, cần thực thi nghiêm túc các chính sách liên quan đến việc thắt dây an toàn cho trẻ nhỏ, sử dụng ghế ngồi hỗ trợ dành riêng cho trẻ em trên ô tô, trẻ em khi ngồi trên mô tô xe gắn máy phải được đội mũ bảo hiểm đúng quy cách... 

- Vấn đề đảm bảo ATGT, giảm thiểu TNGT đã trở thành vấn đề toàn cầu, đòi hỏi sự chung tay, chung sức của tất cả các quốc gia trên thế giới. Các chính phủ phải đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong lĩnh vực đảm bảo an toàn giao thông, chia sẻ kinh nghiệm, thành lập quỹ hỗ trợ các nước có nền kinh tế lạc hậu, kém phát triển để đẩy lùi TNGT, thiết lập và duy trì hệ thống giao thông an toàn, thân thiện với con người và môi trường.

Chương trình “Thập kỷ hành động vì an toàn giao thông 2011 - 2020” do Liên Hiệp Quốc phát động đến nay đã đi được một nửa chặng đường. Qua các báo cáo thường niên của WHO đã cho thấy bức tranh tổng thể về tình hình TNGT, vấn đề đảm bảo ATGT và nỗ lực của các quốc gia trong việc hưởng ứng chương trình hành động của Liên Hiệp Quốc. Để hoàn thành mục tiêu đến năm 2020 giảm thiểu 50% số người tử vong vì TNGT, các nước, các tổ chức và mỗi cá nhân phải nâng cao hơn nữa nhận thức và tích cực hành động để đạt được mong muốn trên, tất cả vì tương lai của nhân loại.

 

ThS. Đinh Thị Phương Dung
Trung tâm Nghiên cứu ATGT - Học viện CSND

Tài liệu tham khảo: Global status report on road safety 2015 - World Health Organization 2015



Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác