Thứ Ba, 16/10/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Nghiên cứu hoạt động của tội phạm có liên quan đến lĩnh vực giao thông vận tải để chủ động xây dựng các biện pháp phòng ngừa - đấu tranh có hiệu quả

Trong giai đoạn hiện nay, cùng với sự phát triển của nền kinh tế - xã hội của đất nước, tội phạm luôn tồn tại và gắn liền với các mặt phát triển kinh tế xã hội. Hoạt động của tội phạm hiện tại xảy ra hầu hết trên các lĩnh vực của đời sống xã hội như kinh tế, môi trường, công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vận tải, tài chính ngân hàng, đầu tư, chứng khoán v.v.. Các tội phạm hiện nay không phải chỉ hoạt động riêng lẻ mà tội phạm có sự móc nối, quan hệ chặt chẽ và tác động lẫn nhau; tạo ra một hệ thống tội phạm hoạt động liên quan đến nhiều lĩnh vực, liên quan đến nhiều địa phương, hình thành ra nhiều đường dây và tổ chức tội phạm không những mang tính quốc gia mà còn mang tính quốc tế. Đi sâu nghiên cứu các tội phạm kinh tế, môi trường, ma túy, hình sự, hoạt động của tội phạm này gắn liền với hoạt động GTVT. Các tội phạm này dựa vào hoạt động GTVT, lợi dụng hoạt động của GTVT để thực hiện tội phạm.
Theo thống kê của Tổng cục Cảnh sát và các cục nghiệp vụ thuộc Tổng cục Cảnh sát Bộ Công an, các tội phạm trong một số lĩnh vực có liên quan trực tiếp và lợi dụng hoạt động GTVT để hoạt động phạm tội, cụ thể:
- Tội phạm về kinh tế: Đối với tội phạm về kinh tế có nhiều tội phạm khác nhau hoạt động trên nhiều lĩnh vực kinh tế như: Tội phạm buôn lậu, tội phạm vận chuyển trái phép hàng hóa tiền tệ qua biên giới, tội phạm sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán hàng cấm, tội phạm sản xuất, buôn bán hàng giả, tội phạm kinh doanh trái phép, tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước gây hậu quả nghiêm trọng, tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng… Trong số tội phạm về kinh tế nói trên, chúng ta thấy rằng để một số tội muốn hoạt động được thì phải gắn với hoạt động GTVT, tội phạm lợi dụng phương tiện GTVT để hoạt động phạm tội như tội buôn lậu: Đã nói đến tội buôn lậu phải phản ánh qua các đặc trưng của tội phạm đó là sự vận chuyển hàng hóa qua biên giới. Đương nhiên hàng hóa khi vận chuyển qua biên giới phải có giấy phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, xong tội phạm không thể có giấy phép nhưng vẫn vận chuyển. Thứ hai, tính chất của buôn lậu là phải vận chuyển qua biên giới. Có thể biên giới đường bộ, đường biển và đường hàng không. Theo thống kê của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, vào năm 2015 cơ quan Cảnh sát điều tra các cấp đã thụ lý 201 vụ với 454 bị can, trong đó đã khởi tố 130 vụ/217 bị can, đề nghị truy tố 131 vụ/288 bị can, đình chỉ 10 vụ/10 bị can, tạm đình chỉ 12 vụ/7 bị can. Tội vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới năm 2015 đã thụ lý 112 vụ/173 bị can, trong đó khởi tố 88 vụ/129 bị can, đề nghị truy tố 75 vụ/149 bị can, tạm đình chỉ 16 vụ/3 bị can. Tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán hàng cấm năm 2015 đã thụ lý 754 vụ/981 bị can, trong đó khởi tố mới 645 vụ/845 bị can, truy tố 607 vụ/855 bị can, đình chỉ 1 vụ/1 bị can, tạm đình chỉ 51 vụ/10 bị can. Đối với 1 số tội phạm kinh tế trên, các bị can gây ra các vụ phạm tội đều dựa vào hoạt động giao thông, lợi dụng lĩnh vực giao thông để buôn bán, vận chuyển hàng hóa phạm tội. Thứ ba tội phạm buôn lậu luôn có lợi nhuận lớn, các mặt hàng do nhà nước quản lý khi vận chuyển phải có giấy phép, hành vi buôn lậu từ các quốc gia vào Việt Nam và từ Việt Nam ra các quốc gia đều là những mặt hàng nhà nước cấm, cá nhân không có giấy phép cấm vận chuyển qua biên giới bằng nhiều phương tiện giao thông khác nhau và chúng lợi dụng giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường hàng không để vận chuyển hàng hóa này ra khỏi lãnh thổ Việt Nam và vào lãnh thổ Việt Nam hoặc quá cảnh qua lãnh thổ Việt Nam nhằm bán để kiếm lời, do đó tội phạm buôn lậu gắn với hoạt động trên lĩnh vực GTVT.

Lực lượng CA ngăn chặn thực phẩm bẩn vận chuyển qua biên giới

- Tội phạm Ma túy: Trong những năm gần đây tội phạm ma túy gia tăng hầu hết các địa phương, người nghiện ma túy sử dụng ma túy tăng nhanh. Vấn đề ở chỗ có người tiêu thụ thì có người sản xuất, buôn bán, vận chuyển ma túy để cung cấp cho đối tượng sử dụng. Việc sản xuất ma túy trong nước để cung cấp cho các con nghiện không lớn, chủ yếu ma túy được buôn bán, vận chuyển xâm nhập từ các quốc gia khác vào Việt Nam. Hiện nay ở Việt Nam, qua phát hiện, ma túy xâm nhập vào Việt Nam, tội phạm về ma túy xảy ra hầu hết ở các tỉnh và địa bàn trên lãnh thổ Việt Nam. Đối với các vụ buôn bán, vận chuyển ma túy lớn xâm nhập vào Việt Nam thông qua lợi dụng các phương tiện giao thông chỉ tập trung vào một số tuyến đường trọng điểm. Cụ thể: 
+ 6 tỉnh Tây Bắc gồm Sơn La, Hòa Bình, Điện Biên, Lào Cai, Lai Châu, Yên Bái. Kết quả năm 2015 lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm ma túy đã phát hiện, bắt giữ 1.862 vụ (chiếm 10,5% so với cả nước), 2.766 đối tượng (chiếm 10,1% so với cả nước), 32.715 kg thuốc phiện, 2.884 kg ma túy các loạt và 299.843 viên ma túy tổng hợp.
+ 6 tỉnh Đông Bắc, 10 tỉnh biên giới Tây Nam Bộ, 7 tỉnh biên giới Việt Trung, ở các thành phố lớn là Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Hồ Chí Minh, Cần Thơ cũng xảy ra việc buôn bán, vận chuyển hết sức phức tạp. Ngoài ra ma túy xâm nhập vào Việt Nam qua đường hàng không, qua đường biển cũng đặc biệt phức tạp. Có thể nói tội phạm ma túy gắn liền với sự vận chuyển và thông qua các phương tiện GTVT đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường hàng không không những vận chuyển trong nội địa mà vận chuyển có tính quốc tế từ nước này sang nước khác, khu vực này sang khu vực khác hết sức phức tạp, thành hệ thống, đường dây, tổ chức chặt chẽ.
- Tội phạm hình sự hoạt động trên lĩnh vực giao thông cũng hết sức phức tạp, chủ yếu tội phạm cướp, cướp giật, tội phạm trộm cắp. Theo thống kê của Tổng cục Cảnh sát Bộ Công an năm 2015 toàn quốc xảy ra 1133 vụ cướp tài sản, thiệt hại khoảng 30 tỷ đồng. Điều tra, khám phá, khởi tố 787 vụ đạt 69,46%, khởi tố 1.322 bị can. Trong đó chiếm trên 67% vụ cướp có liên quan đến phương tiện giao thông và trên lĩnh vực giao thông. Cướp giật xảy ra 2.170 vụ chiếm 5,1%, thiệt hại khoảng 25 tỷ đồng, điều tra khám phá, khởi tố 1.369 vụ đạt 63.08%, khởi tố 1.747 bị can. Trong đó chiếm trên 80% vụ cướp giật có liên quan đến phương tiện giao thông và lĩnh vực giao thông. Địa bàn chủ yếu xảy ra là ở các thành phố lớn và đường quốc lộ.
- Tội phạm môi trường chủ yếu tập trung vào tội phạm vận chuyển và xử lý chất thải công nghiệp, khai thác vận chuyển khoáng sản trái phép, vi phạm khai thác vận chuyển gỗ trái phép, vi phạm về vận chuyển, vệ sinh an toàn thực phẩm có liên quan trực tiếp đến phương tiện và hoạt động trong lĩnh vực GTVT. Điển hình năm 2015 các vụ khai thác cát trái phép ở Sông Đà, Sông Lô tỉnh Phú Thọ, Sông Cầu, Sông Đuống tỉnh Bắc Ninh, Sông Tiền, Sông Hậu ở Đồng Nai; buôn bán vận chuyển gỗ ở 3 tỉnh Tây Nguyên; vận chuyển thực phẩm bẩn từ Trung Quốc về các khu công nghiệp trong nước để tiêu thụ (điển hình vụ ngộ độc thực phẩm tại Thủy Nguyên, Hải Phòng hơn 1000 công nhân tại khu công nghiệp VSip tháng 12/2015).
- Ngoài ra tội phạm xảy ra trong lĩnh vực GTVT trong năm 2015 cũng xảy ra hết sức phức tạp. Năm 2015 trên địa bàn toàn quốc xảy ra 22.827 vụ TNGT làm chết 8.727 người, bị thương 21.069 người. Đường bộ xảy ra 22.326 vụ làm chết 8.435 người, bị thương 20.815 người. Đường sắt xảy ra 405 vụ làm chết 218 người, bị thương 239 người. Đường thủy xảy ra 96 vụ làm chết 74 người, bị thương 15 người. Đối với các vụ TNGT đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm chiếm gần 30%, còn lại xử lý hành chính, dân sự.
Nghiên cứu tội phạm xảy ra năm 2015 có liên quan đến hoạt động của phương tiện giao thông và trên lĩnh vực giao thông đường bộ, đường thủy, đường sắt, đường hàng không hết sức phức tạp, đa dạng, nhiều phương thức thủ đoạn, có quy mô tổ chức và liên quan đến nhiều quốc gia và khu vực. Để chủ động phòng ngừa và đấu tranh có hiệu quả các loại tội phạm trên, căn cứ vào chức năng nhiệm vụ của từng lực lượng CSND, cần tiến hành có hiệu quả công tác phòng ngừa, kịp thời phát hiện và ngăn ngừa có hiệu quả đối với loại tội phạm trên. Công tác phòng ngừa cần tập trung một số nội dung sau:
Thứ nhất, nhận thức và xác định đúng tính chất hoạt động của GTVT mà tội phạm lợi dụng để phạm tội. Lợi dụng phương tiện vận tải từ ô tô, xe máy đến tàu, thuyền, máy bay là phương tiện vận chuyển chuyên chở hàng hóa phạm tội. Đồng thời phải xác định rõ tính chất GTVT của từng loại hình để xác định đúng địa bàn, tuyến trọng điểm để tổ chức các biện pháp phòng ngừa tội phạm có hiệu quả. Đối với đường bộ cần tập trung vào các tuyến đường có tính huyết mạch như các tuyến từ biên giới vào nội địa, các tuyến đường có lượng phương tiện đông, tập trung vào các bến, bãi, nơi dừng, nơi tập kết của các phương tiện đường bộ chở hàng, chở khách, bốc dỡ hàng hóa. Đối với ĐTNĐ, xác định rõ tuyến sông, các phương tiện hoạt động, xác định các bến, bãi bốc dỡ hàng, hệ thống kho hàng dọc tuyến sông, các cửa sông, cảng biển nối với nội địa, giữa đường biển với nội địa. Đối với các tuyến đường sắt, xác định các tuyến trọng điểm tập trung nhiều chuyến chở hàng hóa từ các nước qua cửa khẩu vào Việt Nam và vận chuyển hàng hóa ở các vùng miền. Đối với đường hàng không chủ yếu tập trung vào việc quản lý tốt các cảng hàng không. Việc chuyên chở, xuất nhập các loại hàng hóa giữa các quốc gia qua cảng hàng không, tăng cường công tác giám sát thông quan và kiểm định hàng hóa qua biên giới.
Thứ hai, tổ chức tốt công tác phòng ngừa tội phạm lợi dụng các phương tiện và hoạt động giao thông để phạm tội. Căn cứ vào tính chất của phương tiện và loại hình giao thông, yêu cầu của công tác phòng ngừa, phát hiện ngăn chặn mỗi loại tội phạm, chúng ta cần chủ động xây dựng các biện pháp phòng ngừa một cách có hiệu quả. Đó là phòng ngừa xã hội và phòng ngừa nghiệp vụ.
- Đối với phòng ngừa xã hội có liên quan đến hoạt động của tội phạm trong lĩnh vực GTVT cần tập trung vào ba nội dung sau:
+ Lực lượng CSND cần tham mưu cho các cấp ủy, chính quyền địa phương, lãnh đạo ngành giao thông vận tải chủ động xây dựng các nghị quyết, chỉ thị, quy chế, kế hoạch phòng ngừa và đấu tranh tội phạm ở từng lĩnh vực vận tải, từng loại hình vận tải giúp cho cán bộ xác định trách nhiệm và nhận thức đúng về tầm quan trọng của bảo vệ an toàn vận tải và phòng chống tội phạm lợi dụng.
+ Tổ chức tốt các cuộc vận động ngành GTVT đối với công tác bảo đảm ATGT, an ninh giao thông, tăng cường tuyên truyền giáo dục pháp luật, xác định trách nhiệm trong mỗi cán bộ đội với công tác an ninh giao thông ở mỗi tuyến đường, bến bãi, nhà kho, phương tiện, chủ động phòng ngừa và đấu tranh chống tiêu cực và tội phạm.
+ Tăng cường, củng cố và phát huy vai trò của các tổ chức xã hội, các tổ chức trong ngành GTVT để giáo dục hội viên, có trách nhiệm chung trong công tác phòng ngừa tội phạm, bảo vệ tài sản, phương tiện và bảo đảm an toàn, an ninh vận tải. Đặc biệt chú ý các tổ tự quản trên các phương tiện, cán bộ công nhân trực tiếp hoạt động điều khiển, quản lý các phương tiện và các tuyến giao thông.
- Tăng cường công tác phòng ngừa nghiệp vụ:
+ Tổ chức tốt công tác nắm tình hình và ĐTCB về hoạt động của tội phạm lợi dụng phương tiện giao thông và các tuyến giao thông. Để tránh sự chồng chéo, ban Giám đốc Công an tỉnh nơi quản lý địa bàn trực tiếp chỉ đạo và phân công lực lượng, có sự phối hợp trong các đơn vị phòng Cảnh sát hình sự, phòng Cảnh sát Kinh tế, phòng Cảnh sát Môi Trường, phòng Cảnh sát Ma túy, phòng CSGT Công an quận, huyện, nơi có đường giao thông đi qua. Thống nhất về nội dung, nắm tình hình và ĐTCB đối với các đối tượng hoạt động trên địa bàn, các phương tiện cũng như các địa điểm, tuyến đường mà tội phạm thường hoạt động để các lực lượng chủ động trong việc phát hiện, ngăn chặn và đấu tranh.
+ Công tác xây dựng CTVBM để phòng ngừa và đấu tranh đối với tội phạm, tùy theo yêu cầu của từng lực lượng cần phải xây dựng các cộng tác viên nào ở địa điểm nào, phục vụ yêu cầu nào, tình hình khai thác thông tin về tội phạm thì lực lượng đó chủ động xây dựng kế hoạch và tổ chức tiến hành.
+ Về công tác ST và ĐTCA khi phát hiện có những dấu hiệu phạm tội xảy ra, các lực lượng tùy theo yêu cầu đấu tranh đối với các đối tượng trên địa bàn và tuyến giao thông, các lực lượng đấu tranh chống tội phạm chủ động xây dựng kế hoạch đấu tranh. Đồng thời có sự phối kết hợp chặt chẽ với các lực lượng khác tiến hành được thuận lợi.
Thứ ba, công tác điều tra khám phá tội phạm có liên quan đến hoạt động GTVT. Thông qua các biện pháp nghiệp vụ của các lực lượng đấu tranh chống tội phạm như kinh tế, ma túy, môi trường, hình sự phát hiện tội phạm hoặc thông qua tin báo, tố giác đến cơ quan điều tra, các lực lượng này có trách nhiệm tổ chức điều tra, xác minh nguồn tin có căn cứ khởi tố điều tra thì tiến hành các biện pháp thu thập chứng cứ để chứng minh hoạt động của tội phạm liên quan đến hoạt động trên lĩnh vực GTVT lập hồ sơ, kết luận tội phạm để nghị xử lý theo đúng pháp luật.
Tội phạm hoạt động liên quan đến GTVT rất đa dạng, hoạt động có tính phức tạp, tinh vi. Để phòng ngừa và đấu tranh có hiệu quả, lực lượng Cảnh sát có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng trong ngành Công an, ngoài ngành Công an, tiến hành đồng bộ các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh mới mang lại hiệu quả cao.

 

Trung tướng, GS. TS. Nguyễn Xuân Yêm
Giám đốc Học viện Cảnh sát nhân dân

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi