Thứ Bảy, 23/6/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Tội phạm hoạt động trên lĩnh vực đường thủy nội địa hiện nay

Việt Nam là quốc gia có hệ thống ĐTNĐ rộng lớn và phong phú về tài nguyên. Nước ta có tới 2.360 con sông, kênh, rạch lớn nhỏ với tổng chiều dài khoảng 41.900 km, nhưng mới quản lý và khai thác được 8.036 km. Theo thống kê của Cục ĐTNĐ, Việt Nam hiện có 45 tuyến giao thông đường thủy chính, trong đó khu vực miền Bắc có 17 tuyến, khu vực miền Trung có 10 tuyến, khu vực miền Nam có 18 tuyến. Thực tế, với những đặc điểm trên, vấn đề quản lý và kiểm soát hoạt động của phương tiện, con người trên lĩnh vực giao thông đường thuỷ hết sức khó khăn; đặc biệt là vấn đề kiểm soát các hành vi vi phạm pháp luật trên ĐTNĐ. Điều đó cũng là một trong những nguyên nhân dẫn tới công tác quản lý nhà nước trên lĩnh vực giao thông đường thuỷ của các cơ quan chức năng còn tồn tại nhiều sơ hở, bất cập. Lợi dụng những vấn đề đó và những điều kiện về mặt địa hình của các tuyến giao thông ĐTNĐ, các đối tượng có điều kiện để hoạt động phạm tội và trốn tránh sự truy bắt của cơ quan chức năng khi bị truy nã hoặc bị các lực lượng chức năng trấn áp trên đất liền. Theo số liệu của Cục CSGT, từ năm 2012 đến 2016 trên đường thủy xảy ra 1.772 vụ phạm tội về hình sự; 2.095 vụ phạm tội về kinh tế; 406 vụ phạm tội về ma túy và 113 vụ phạm tội về môi trường.
Các loại tội phạm hoạt động trên đường thủy đa dạng về thành phần, lứa tuổi, nghề nghiệp, trình độ học vấn. Các đối tượng thường cấu kết với nhau thành băng nhóm hoạt động phạm tội; sử dụng các phương thức, thủ đoạn khác nhau. Đặc biệt, nhiều đối tượng lợi dụng đặc điểm địa hình ĐTNĐ để hoạt động.
Tội phạm trên ĐTNĐ đa dạng bao gồm các loại tội phạm hình sự, kinh tế, ma túy, môi trường. Trong đó, tội phạm hình sự trên ĐTNĐ xảy ra với số lượng lớn. Các đối tượng chủ yếu phạm tội như trộm cắp tài sản, cướp tài sản, cưỡng đoạt tài sản, chống người thi hành công vụ… Theo số liệu thống kê, từ năm 2012 đến năm 2016, trong 411 vụ trộm cắp tài sản thì có 203 vụ phạm tội xảy ra ở các tuyến ven biển (chiếm 49%) và 116 vụ xảy ra trên tuyến sông các tỉnh Nam Bộ (chiếm 25%); tài sản mà các đối tượng thường chiếm đoạt là phương tiện thuỷ, máy thuỷ; tài sản của các cơ quan, doanh nghiệp, hộ dân ở dọc ven các tuyến; hàng hóa trên tàu, thuyền trên hành trình vận chuyển. Đối tượng phạm tội thường hành động vào ban đêm và ngụy trang kín đáo. Đối với các đối tượng đánh bạc, tổ chức đánh bạc, môi giới mại dâm trên đường thuỷ cũng diễn ra phức tạp và khó phát hiện, các đối tượng dùng phương tiện thủy nội địa neo đậu trên sông nơi vắng người, phương tiện qua lại để thực hiện hành vi phạm tội, khi bị người dân phát hiện thường nhổ neo đi sang địa bàn khác. Quá trình phạm tội, các đối tượng sử dụng những ám tín hiệu hoặc trao đổi nhanh qua điện thoại gây khó khăn cho quá trình trinh sát của lực lượng Cảnh sát đường thủy. Mặc dù tội phạm giết người, chống người thi hành công vụ, cố ý gây thương tích trên đường thuỷ... xảy ra không nhiều nhưng có nguy cơ gia tăng gây hoang mang, lo lắng cho quần chúng. Các đối tượng gây án luôn sẵn sàng dùng vũ khí, công cụ hỗ trợ… để chống trả.
 Tội phạm kinh tế hoạt động phạm tội trên đường thủy chiếm tỷ lệ lớn nhất và có nhiều diễn biến khá phức tạp. Tập trung ở một số tội danh như: tội buôn lậu; tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hàng cấm; tội trốn thuế... Đối tượng hoạt động trên hầu hết các địa bàn đường thủy, chủ yếu tập trung ở các tuyến ven biển từ Trung Quốc về Quảng Ninh, Hải Phòng, trên tuyến này đối tượng phạm tội chủ yếu buôn lậu các mặt hàng như than, quặng, vật liệu xây dựng, hàng điện tử, vận chuyển hàng cấm như pháo, thuốc nổ; các tuyến ven biển từ các nước Nam Á về Bà Rịa - Vũng tàu, TP. Hồ Chí Minh, An Giang, trên tuyến này các đối tượng tập trung buôn lậu xăng dầu, hàng tiêu dùng; các tuyến sông từ Campuchia về các tỉnh miền Tây Nam Bộ, trên tuyến này mặt hàng buôn lậu chủ yếu là thuốc lá.
Tội phạm ma túy, chủ yếu là các loại tội phạm buôn bán, vận chuyển, tàng trữ trái phép các chất ma tuý trên ĐTNĐ. Các đối tượng chủ yếu sử dụng tuyến ĐTNĐ Việt Nam làm con đường trung chuyển đi các quốc gia khác. Vì vậy, việc vận chuyển, mua bán trái phép các chất ma túy từ nước ngoài vào Việt Nam hay từ Việt Nam đi các nước xảy ra hàng năm luôn là thách thức đối với các cơ quan quản lý Nhà nước trên ĐTNĐ, trong đó có lực lượng Cảnh sát đường thủy. Các tuyến đường thuỷ chủ yếu mà bọn tội phạm thường lợi dụng để vận chuyển ma tuý vào Việt Nam là từ Bắc Lào vào Việt Nam rồi theo tuyến sông Đà về Sơn La, Hoà Bình và các tỉnh phía Bắc; hay tuyến từ Trung Lào vào Việt Nam rồi theo các tuyến sông Nậm Nơn, Nậm Mộ, sông Lam về Vinh (Nghệ An); từ Campuchia vào Việt Nam rồi theo các tuyến sông, kênh về TP. Hồ Chí Minh .
Tội phạm về môi trường chủ yếu là hoạt động khai thác cát, sỏi trái phép tập trung trên các con sông lớn như sông Hồng, sông Thái Bình, sông Kinh Thầy, sông Thương, sông Lam, sông Hương, sông Đồng Nai... Việc khai thác tài nguyên, khoáng sản đã làm thay đổi dòng chảy, gây sạt lở đê điều, đất canh tác. Tuy nhiên việc ngăn chặn loại tội phạm này còn gặp nhiều khó khăn vì các đối tượng khai thác trái phép không hoạt động ở một địa bàn, tuyến cố định; ngoài ra, có nhiều nhóm đối tượng hình sự đứng ra bảo kê, tranh giành địa bàn khai thác cát, sỏi trái phép gây mất TTXH trên đường thủy. 
Trước diễn biến phức tạp của các loại tội phạm trên ĐTNĐ, lực lượng Cảnh sát đường thủy luôn chú trọng đến công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Tuy nhiên, do sự manh động của tội phạm cũng như lực lượng Cảnh sát đường thủy ở một số địa phương vẫn còn thiếu về quân số, hạn chế về kiến thức pháp luật,  trình độ nghiệp vụ và kinh nghiệm; cơ sở vật chất, trang thiết bị còn chưa đáp ứng được yêu cầu đấu tranh, phòng chống tội phạm; công tác nắm tình hình, thu thập thông tin về tình hình hoạt động của các loại tội phạm chưa được kịp thời; phong trào quần chúng bảo vệ an ninh tổ quốc trên ĐTNĐ chưa thực sự có chiều sâu cho nên công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm trên ĐTNĐ chưa đạt hiệu quả như mong muốn.
Do vậy, để nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa tội phạm trên ĐTNĐ cần thực hiện các vấn đề sau:
Một là, tập trung làm tốt công tác tuyên truyền, vận động quần chúng nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, phòng ngừa tội phạm trên đường thủy nội địa.
Công tác tuyên truyền, vận động quần chúng là một biện pháp công tác cơ bản để tập hợp, thu hút, tạo điều kiện để quần chúng thực hiện và từng bước nâng cao quyền dân chủ của nhân dân trên lĩnh vực ANTT. Tuyên truyền, phổ biến pháp luật trên ĐTNĐ, khuyến khích tinh thần tự giác của quần chúng thực hiện nghiêm pháp luật nói chung và các quy định về giao thông ĐTNĐ nói riêng. Bên cạnh đó, tuyên truyền ý thức cảnh giác, phòng ngừa, đấu tranh phòng chống các loại tội phạm và tệ nạn xã hội trên ĐTNĐ; chủ động phát hiện và báo tin cho lực lượng Cảnh sát đường thủy khi có hành vi vi phạm. Nâng cao ý thức và nếp sống văn hóa của mỗi người khi tham gia giao thông đường thủy. Nêu gương những thành tích của quần chúng nhân dân, các cấp chính quyền địa phương, các lực lượng chức năng trong công tác đảm bảo TTATGT nói riêng và TTATXH nói chung trên ĐTNĐ để quần chúng nhân dân có ý thức phát huy và học tập. Tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa các đội, trạm Cảnh sát đường thủy với các đơn vị trong và ngoài ngành, chính quyền cơ sở, góp phần tuyên truyền sâu, rộng đến từng cá nhân, tập thể, đơn vị về tầm quan trọng và trách nhiệm của mỗi người trong công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm trên ĐTNĐ.
Bên cạnh đó, lực lượng Cảnh sát đường thủy phải chủ động trong việc cung cấp thông tin, phổ biến tình hình, phương thức thủ đoạn hoạt động mới của tội phạm trên ĐTNĐ, những kinh nghiệm trong đấu tranh để nhân dân biết phòng ngừa, đấu tranh có hiệu quả. Hướng dẫn quần chúng thực hiện các nội quy, quy ước về ANTT, chấp hành các quy định tại địa phương, làm cho mỗi người dân có ý thức chủ động phòng ngừa tội phạm trên ĐTNĐ. Chú trọng phát triển các mô hình quần chúng bảo vệ ANTT tại cơ sở như các mô hình tuyến sông an toàn, làng chài bình yên...
Hai là, thực hiện tốt công tác nghiệp vụ cơ bản để chủ động phòng ngừa có hiệu quả với các loại tội phạm trên tuyến đường thủy nội địa.
Duy trì công tác ĐTCB, nắm tình hình, đặc điểm của các tuyến, địa bàn đường thủy như: đặc điểm cư trú trên ĐTNĐ, đặc điểm của các phương tiện tham gia giao thông ĐTNĐ (số lượng, nguồn gốc, chủng loại, đặc điểm hàng hóa vận chuyển, quy luật đi lại...), đặc điểm các cơ quan khai thác, quản lý phương tiện trên tuyến đường thủy, những điều kiện thuận lợi, khó khăn của tuyến đường thủy ảnh hưởng đến công tác phòng chống tội phạm. Nâng cao hiệu quả công tác ST, quản lý chặt chẽ các đối tượng có biểu hiện nghi vấn phạm tội, thường xuyên kiểm diện, răn đe, giáo dục, cảm hóa và có biện pháp quản lý phù hợp để kịp thời ngăn chặn các hành vi vi phạm xảy ra. Đặc biệt, để chủ động phòng ngừa cần chú trọng xây dựng và sử dụng hệ thống CTVBM có trọng tâm, trọng điểm, đảm bảo số lượng và chất lượng để có thể quán xuyến được các địa bàn, tuyến trọng điểm, đi sâu vào hệ loại đối tượng cần đấu tranh để chủ động phát hiện, thu thập tình hình về hoạt động của tội phạm phục vụ công tác phòng ngừa. Ngoài ra, từ thực tiễn hiện nay, các đối tượng hoạt động phạm tội trên đường thủy có xu hướng câu kết, móc nối hình thành đường dây, băng nhóm hoạt động phạm tội lưu động, liên tuyến, xuyên quốc gia, sử dụng các loại vũ khí nóng để gây án. Do đó, để đấu tranh có hiệu quả đối với những đối tượng này, lực lượng Cảnh sát đường thủy cần tập trung các biện pháp nghiệp vụ nhằm thu thập, củng cố tài liệu về hoạt động của các đối, dựng cho được quy mô của các đường dây, băng nhóm phạm tội, kịp thời đề xuất xác lập CATS để đấu tranh, làm rõ.

Lực lượng CSGT tuần tra kiểm soát

Ba là, nâng cao hiệu quả của công tác phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trên đường thủy nội địa.
Để chủ động trong phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm trên ĐTNĐ, lực lượng Cảnh sát đường thủy cần chủ động, kịp thời phát hiện tội phạm, các hành vi vi phạm pháp luật khác, xử lý nghiêm những hành vi vi phạm chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự nhằm răn đe người vi phạm. Đối với các hành vi phạm tội, khi phát hiện cần nhanh chóng thu thập thông tin, tài liệu, phối hợp cùng các đơn vị nghiệp vụ liên quan để xác minh làm rõ. Lực lượng Cảnh sát đường thủy cần thực hiện đồng bộ và nghiêm túc các biện pháp nghiệp vụ nhằm phát hiện và xử lý những hành vi vi phạm pháp luật. Thông qua công tác TTKSvà thực hiện các biện pháp nghiệp vụ trinh sát, khi phát hiện vi phạm, lực lượng Cảnh sát đường thủy cần nhanh chóng làm rõ mức độ, tính chất của hành vi vi phạm để xử lý theo thẩm quyền đối với các hành vi vi phạm đó.
Chủ động tìm ra những nguyên nhân, điều kiện của các hành vi vi phạm trên ĐTNĐ. Từ đó, chủ động phối hợp với các cơ quan, tổ chức và các lực lượng nghiệp vụ đưa ra các biện pháp phòng ngừa trong từng thời gian, địa bàn,  lĩnh vực, đối tượng, tuyến ĐTNĐ, nhằm hạn chế đến mức thấp nhất hành vi vi phạm và hậu quả của các hành vi vi phạm gây ra cho xã hội.
Bốn là, tập trung kiện toàn lực lượng Cảnh sát đường thủy và đầu tư phương tiện phục vụ đấu tranh, phòng ngừa tội phạm trên đường thủy nội địa.
Theo thống kê của Cục CSGT, tính đến tháng 6 năm 2016, toàn lực lượng Cảnh sát đường thủy có 403 CBCS trực tiếp làm công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm trên ĐTNĐ; trong đó có 158 đồng chí (chiếm 39,2%) được bổ nhiệm chức danh trinh sát viên, 182 đồng chí (chiếm 45,16%) được đào tạo chuyên ngành phòng ngừa, điều tra tội phạm còn lại phần lớn cán bộ, chiến sỹ được đào tạo chuyên ngành hệ quản lý hành chính, 148 đồng chí (chiếm 36,72%) có trình độ trung cấp và sơ cấp. Nhiều địa phương còn thiếu về mặt quân số, nhiều cán bộ làm công tác phòng, chống tội phạm trên đường thủy chưa có đầy đủ các kỹ năng cần thiết để hoạt động trên đường thủy như sự hiểu biết về khí hậu, thời tiết, thủy triều... Do vậy, cần có phương án tăng cường biên chế cho lực lượng Cảnh sát đường thuỷ; phối hợp với các trường CAND tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao kiến thức pháp luật, trình độ nghiệp vụ, những kỹ năng cần thiết để hoạt động thực thi nhiệm vụ trên đường thủy.
Về phương tiện, lực lượng Cảnh sát đường thủy được trang bị 1.472 xuồng các loại và 141 tàu, số lượng tuy nhiều nhưng chủ yếu là tàu hoạt động nội địa, công suất thấp. Số lượng tàu công suất lớn còn ít, không chịu được sóng, bão gió cấp 6 - 7, không hoạt động được trên tuyến ven biển, xa bờ. Bên cạnh đó, các thiết bị chuyên dụng để phục vụ công tác phòng chống tội phạm trên đường thủy chưa được trang bị. Do vậy cần kịp thời trang bị tàu hiện đại hoạt động được trên các tuyến ven biển, xa bờ; các thiết bị chuyên dụng như ống nhòm hồng ngoại, thiết bị đo độ sâu, thiết bị định vị, máy đo khoảng cách trên đường thủy.

 Đỗ Đinh Tuấn

Học viên Cao học Khóa 23 - Học viện CSND

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi