Thứ Bảy, 25/11/2017
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Phòng chống tham nhũng nhìn từ góc độ quản lý nhà nước về an ninh, trật tự và quản lý nhà nước về kinh tế

Tham nhũng được coi là một trong những tội phạm nguy hiểm nhất. Tính nguy hiểm của nó được thể hiện ở chỗ, tệ tham nhũng phá từ bên trong bộ máy của một Nhà nước. Tệ tham nhũng không chỉ gây thiệt hại tài sản ở mức đặc biệt nghiêm trọng, mà còn làm tha hoá một bộ phận cán bộ, đảng viên, làm mất lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ, làm cho các chủ trương chính sách bị thi hành sai lệch, dẫn đến chệch hướng chủ nghĩa xã hội. Khi lòng tin của nhân dân bị suy giảm nghiêm trọng thì sẽ gây bất ổn về chính trị, xã hội, từ đó có thể làm thay đổi bản chất của chế độ xã hội xã hội chủ nghĩa. Ở nhiều nước tham nhũng đã làm đổ vỡ Đảng cầm quyền, Nhà nước, chế độ. 
Chủ thể của các vụ tham nhũng có địa vị và chức vụ ngày càng cao, trước đây thường là một số người có chức quyền trong các cơ quan quản lý kinh tế, các doanh nghiệp nhà nước thì hiện nay có nhiều vụ đối tượng tham nhũng có chức vụ cao trong các cơ quan quản lý ở trung ương và cấp tỉnh. Nếu như vào năm 1989 đối tượng tham nhũng cao nhất bị phát hiện ở nước ta là Chủ tịch UBND huyện Thạnh Phú, Bến Tre thì hiện nay trong số những người có liên quan tới tham nhũng, vi phạm pháp luật về kinh tế có cả thành viên Chính phủ, Bộ trưởng, thứ trưởng, Chủ tịch tỉnh, Uỷ viên trung ương Đảng.
Tham nhũng trong thời gian qua ở nước ta xảy ra phổ biến và ngày càng nghiêm trọng ở tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Đầu tư, xây dựng cơ bản là lĩnh vực tham nhũng xảy ra phổ biến, gây thiệt hại nghiêm trọng tài sản nhà nước. 
Trong lĩnh vực ngân hàng, tài chính, tình trạng tham ô, cố ý làm trái, thiếu trách nhiệm, lừa đảo, nhận hối lộ xảy ra ở nhiều ngân hàng thương mại quốc doanh, ngân hàng thương mại cổ phần, trong các khâu cấp phát và quản lý vốn ngân sách, mua, bán và sử dụng trái phép hoá đơn giá trị gia tăng nhằm các mục đích lừa đảo và tham ô chiếm đoạt tiền hoàn thuế giá trị gia tăng để hợp pháp hoá hàng nhập lậu hoặc hợp pháp hoá các chi phí khống trong đầu tư xây dựng cơ bản, trong quản lý tài chính doanh nghiệp nhà nước.
Trong điều kiện kinh tế thị trường, khi đất đai trở thành hàng hoá có giá đặc biệt thì tham nhũng ngày càng nghiêm trọng trong quản lý và sử dụng đất đai. 
Trong hoạt động quản lý xã hội, quản lý hành chính công, tham nhũng gắn liền với việc thực hiện các chủ trương, chính sách phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.Tình hình này diễn ra phổ biến trong hầu hết các lĩnh vực quản lý kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế, lao động - xã hội. 
Trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, tình trạng tham nhũng của cán bộ chính quyền cơ sở diễn ra phức tạp như vi phạm các quy định về quản lý và sử dụng đất đai; lập quỹ, thu phí và sử dụng trái phép trong xây dựng điện, đường, trường, trạm; thực hiện các chính sách xã hội đối với nhân dân ở cơ sở.
Trong khu vực kinh tế tư nhân xuất hiện ngày càng phổ biến một bộ phận chủ doanh nghiệp tham gia sâu vào các tổ chức tham nhũng mà nổi lên là các hành vi chủ động hối lộ, mua chuộc các công chức có thẩm quyền trong quản lý ngân sách, quản lý doanh nghiệp, trong các lĩnh vực thương mại, xây dựng cơ bản, ngân hàng, thuế, hải quan để dễ bề làm ăn bất chính, vi phạm nghiêm trọng pháp lụât, gây thiệt hại lớn kinh tế nhà nước. Một bộ phận khác lợi dụng cơ chế mở, hành lang pháp luật thông thoáng, đan xen các hình thức sở hữu để thực hiện các hành vi tiếp tay, thông đồng tham ô, cố ý làm trái, lừa đảo, lợi dụng danh nghĩa người có uy tín để trục lợi, rửa tiền, làm giàu bất chính, kéo theo một bộ phận cán bộ, công chức thoái hóa biến chất. 
Trong hoạt động tư pháp đã phát hiện một số cán bộ bảo vệ pháp luật đã có các hành vi nhận hối lộ, thiếu tinh thần trách nhiệm, cố ý làm trái... với mục đích bảo kê, bao che, tiếp tay cho hoạt động của tội phạm. Quy luật hoạt động của tội phạm, nhất là tội phạm có tổ chức luôn gắn liền và làm tha hoá, biến chất một số cán bộ có chức quyền.
Tính chất có tổ chức và quy mô hoạt động của các tội phạm tham nhũng rất rộng, được thể hiện ở hầu hết các vụ án. Nếu trước đây các vụ án tham nhũng thường chỉ là cá nhân và phạm một tội riêng biệt thì trong cơ chế thị trường, tội phạm tham nhũng thường mang tính chất “tổ chức” có sự “liên kết”, “chỉ đạo” rất chặt chẽ và kẻ phạm tội tham nhũng thường phạm hai tội trở lên, có vụ án tới 4,5 loại tội. Quy mô hoạt động của các tội phạm tham nhũng thường xảy ra trên một địa bàn rộng trong một tỉnh hoặc xảy ra trên nhiều tỉnh khác nhau. Đã bắt đầu xuất hiện các vụ án tham nhũng xuyên quốc gia, có quy mô quốc tế. Một số vụ tham nhũng lớn đó được điều tra, xử lý như vụ án xảy ra tại Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam (Vinashin); vụ án xảy ra tại Công ty cho thuê tài chính II (ALCII); vụ án xảy ra tại Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (Vinalines); vụ án Nguyễn Đức Kiên (bầu Kiên); vụ án Huỳnh Thị Huyền Như; các vụ việc, vụ án xảy ra tại các Ngân hàng thương mại cổ phần, Ngân hàng thương mại Nhà nước v.v…
Tham nhũng phát sinh, phát triển do một số nguyên nhân chính: Trước hết là tham nhũng nảy sinh do quản lý xã hội yếu kém, quản lý kinh tế - xã hội lỏng lẻo đã tạo nhiều sơ hở cho tham nhũng, tiêu cực và các tội phạm phát triển. Thứ hai là tham nhũng nảy sinh do ở các địa bàn có sự biến động mạnh mẽ về chính trị, kinh tế và xã hội. Thứ ba là tham nhũng nảy sinh ở nơi có sự lũng đoạn về kinh tế, chính trị, là hệ quả của sự độc đoán chuyên quyền, sự tham lam của những người đứng đầu các cơ quan, đơn vị. Thứ tư là tham nhũng nảy sinh nhiều ở những nơi công dân ít có điều kiện giám sát xã hội, giám sát quyền lực. 
Thấy được sự nguy hại của tệ tham thũng và thực trạng tình hình tham nhũng hiện nay đang diễn ra ở Việt Nam, Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ (tháng l năm 1994) của Đảng Cộng sản Việt Nam đã coi tệ quan liêu, tham nhũng là một trong bốn nguy cơ, làm cản trở sự nghiệp đổi mới, làm sụp đổ chế độ xã hội chủ nghĩa. 
Đại hội XI của Đảng tiếp tục đặt công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng thành một nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách.
Trong thời gian qua, đặc biệt là năm 2014 với quyết tâm cao của Đảng, Nhà nước, sự chỉ đạo tích cực của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ... công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng đã có những bước chuyển biến tích cực, đạt được những kết quả khả quan bước đầu, thể hiện đồng bộ trên các mặt:
Cả hệ thống chính trị từ trung ương đến địa phương đã đồng lòng quyết tâm chống tham nhũng. Công tác tuyên truyền LuËt phßng chèng tham nhòng, phổ biến pháp luật về phòng chống tham nhũng và giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức cho cán bộ, công chức được triển khai sâu rộng bằng nhiều hình thức phong phú, thiết thực; việc rà soát, bổ sung, xây dựng thể chế, thực hiện các giải pháp phòng ngừa tham nhũng được coi trọng; vai trò, trách nhiệm của xã hội trong công tác phòng chống tham nhũng được phát huy. 
Vai trò của nhân dân và các cơ quan báo chí, truyền thông trong phòng chống tham nhũng được thể hiện nổi bật. Nhiều vụ án tham nhũng lớn đã được điều tra, xử lý nghiêm minh do sự phát hiện của quần chúng nhân dân.
Hệ thống pháp luật, cơ chế chính sách về phòng chống tham nhũng ngày càng hoàn thiện hơn, gắn với các tiến bộ về cải cách hành chính. Chính phủ đã ban hành các Nghị định hướng dẫn thực hiện Luật phòng chống tham nhũng, quy định về tính công khai, minh bạch trong hoạt động công vụ, quy định chế độ bổ nhiệm có thời hạn, luân chuyển cán bộ tại các vị trí, địa bàn “ nhạy cảm” dễ phát sinh tham nhũng. Công tác cải cách hành chính có nhiều tiến bộ trong các lĩnh vực quản lý đất đai, tài sản, thuế, kinh doanh xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh, hộ khẩu, hộ tịch, đăng ký các nghành nghề kinh doanh, đăng ký các phương tiện giao thông,v.v. đã góp phần ngăn ngừa tham nhũng trong các lĩnh vực này.
Các cơ quan chuyên trách về phòng, chống tham nhũng đã được thành lập và ngày càng hoàn thiện. Năm 2014, thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng, cơ quan điều tra đã khởi tố 275 vụ/601 bị can về các tội danh tham nhũng; trong đó, các tội về tham ô tài sản, nhận hối lộ, lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ và lạm quyền trong khi thi hành công vụ chiếm tỷ lệ cao. Viện kiểm sát các cấp đã truy tố 293 vụ/675 bị can về các tội tham nhũng. Tòa án các cấp đã xét xử sơ thẩm 271 vụ/566 bị cáo về tội tham nhũng.
Tiến độ, chất lượng hoạt động điều tra, truy tố, xét xử các vụ án tham nhũng từng bước được đẩy mạnh. Công tác đấu tranh chống tham nhũng yêu cầu một mặt phải xử lý nghiêm người có hành vi tham nhũng, đồng thời phải tích cực khắc phục hậu quả, thu hồi tài sản tham nhũng (gồm thu hồi, tịch thu tài sản do tham nhũng mà có, buộc bồi thường thiệt hại do hành vi tham nhũng gây ra). Việc thu hồi tài sản tham nhũng đã được các cơ quan chức năng chú trọng thực hiện song song với việc phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử các vụ việc, vụ án tham nhũng. 
 Những kết quả đạt được trên khẳng định sự quyết tâm và khả năng của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong công tác phòng, chống tham nhũng.
Mặc dù Việt Nam trong những năm qua đã có nhiều tiến bộ trong phòng chống tham nhũng nhưng theo đánh giá của các chuyên gia quốc tế và trong nước, tỡnh hỡnh tham nhũng ở nước ta vẫn cũn phức tạp.Năm 2014 mặc dù Việt Nam được Tổ chức minh bạch thế giới ( Transparency International - TI) có trụ sở đóng tại CHLB Đức xếp là có tiến bộ so với những năm trước đây nhưng chỉ số minh bạch vẫn chỉ được xếp ở mức 3,1 tính theo thang điểm 10 ( cú chỉ số trong sạch đứng thứ 119 trong số 174 nước xếp hạng). 
Nguy cơ tham nhũng mà Đảng và Nhà nước ta xác định vẫn còn đang hàng ngày, hàng giờ cản trở sự phát triển và ổn định của đất nước trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế.
Để thực hiện Luật phòng chống tham nhũng, tiếp tục tạo sự chuyển biến tích cực trong cuộc đấu tranh này, Đảng, Nhà nước đã và đang tập trung chỉ đạo tiến hành đồng bộ nhiều giải pháp quan trọng, cấp bách.
Thứ nhất, huy động sức mạnh của toàn bộ hệ thống chính trị từ trung ương tới địa phương vào cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng. Coi công tác đấu tranh, phòng chống tham nhũng là một nhiệm vụ trọng tâm của cả hệ thống chính trị. Thực hiện công tác đấu tranh, phòng chống tham nhũng theo phương châm kiên quyết, kiên trì, đồng bộ, đúng pháp luật; chống tham nhũng phải được tiến hành bằng những hành động cụ thể, thiết thực, có hiệu quả.
Xác định rõ trách nhiệm của các cấp, các ngành, những người đứng đầu cơ quan, tổ chức và cá nhân công chức. Mọi thủ tục phải được công khai hoá, tránh các quy định tạo ra đặc quyền, đặc lợi.  Đổi mới công tác giáo dục, đào tạo đạo đức cho cán bộ, công chức.
Thứ hai, tổ chức tốt việc thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 (Khoá XI), Luật phòng chống tham nhũng, các chính sách, pháp luật về phòng, chống tham nhũng. 
Xây dựng chủ trương chiến lược chống tham nhũng thật sự mạnh mẽ và có hiệu quả. Tiếp tục đẩy mạnh việc xây dựng thể chế về phòng, chống tham nhũng theo hướng đồng bộ, toàn diện, tăng cường hơn nữa công tác cải cách hành chính nhất là ở những khâu, những lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực, tham nhũng. Chú trọng công tác thanh tra, kiểm tra tại các bộ, ban, ngành, địa phương. Tăng cường công tác kiểm toán, thanh tra, kiểm tra, giám sát của các cơ quan Đảng, Nhà nước. Khi phát hiện ra các vụ việc tham nhũng, các hành vi tham nhũng thì kiên quyết xử lý đúng người, đúng tội để răn đe phòng ngừa. Xét xử điểm các vụ án tham nhũng lớn, tịch thu sung công tài sản có nguồn gốc từ tham nhũng. 
Thứ ba, coi trọng công tác phòng ngừa tham nhũng. Nguồn gốc của tệ tham nhũng chủ yếu phát sinh từ sơ hở, yếu kém trong quản lý. Vì vậy muốn phòng chống và ngăn chặn tệ nạn tham nhũng, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách pháp luật, nhất là các chính sách về quản lý kinh tế như quản lý tài chính, tài sản công,v.v… Xoá bỏ các cơ sở làm nảy sinh tham nhũng, ban hành mới các quy định pháp luật về quản lý kinh tế theo hướng phải cụ thể, chặt chẽ. Xây dựng đồng bộ hệ thống pháp luật phòng chống tham nhũng, trước hết bổ sung, sửa đổi Bộ luật hình sự và các văn bản pháp luật liên quan làm cơ sở pháp lý cho cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng.
Thứ tư, tăng cường năng lực các cơ quan chuyên trách phòng chống tham nhũng. Xây dựng bộ máy chuyên trách từ hoạt động thanh tra, điều tra, truy tố và xét xử tội phạm tham nhũng, tăng cường lực lượng đủ mạnh kể cả thẩm quyền, năng lực, phẩm chất đạo đức cũng như các trang bị cần thiết để cơ quan này hoạt động có hiệu quả nhất. Tổ chức đào tạo đội ngũ cán bộ chuyên trách chống tham nhũng cho các ngành Công an, Kiểm sát, Tòa án và Thanh tra Chính phủ.
Thứ năm, tăng cường hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực chống tham, nhũng. Trong hội nhập quốc tế, để điều tra, thu thập chứng cứ trong các vụ ỏn tham nhũng cú yếu tố nước ngoài, phải chủ động quan hệ với các cơ quan, tổ chức chống tội phạm quốc tế để tiếp nhận, trao đổi các thông tin về tội phạm tham nhũng, đường dây tham nhũng có liên quan tới Việt Nam. Hiện nay, thủ đoạn của bọn tội phạm tham nhũng thường là gửi tiền ở ngân hàng nước ngoài, rồi bằng thủ đoạn rửa tiền nhằm che dấu hành vi phạm tội trong nước hoặc sau khi tham nhũng thường mang theo tài sản tham nhũng trốn ra nước ngoài. Do đó việc hợp tác quốc tế về tương trợ tư pháp hình sự và dân độ tội phạm về phòng chống tham nhũng với INTERPOL và các tổ chức phòng chống tội phạm quốc tế là rất cần thiết.
Thực hiện Luật phòng chống tham nhũng và phòng chống tham nhũng là một trong những nhiệm vụ quan trọng để xây dựng thành công  Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa “ dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”. 
 

Nguyễn Việt Linh
Văn phòng V12, BCA

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi