Thứ Năm, 23/11/2017
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Hoạt động tuần tra, kiểm soát phòng ngừa tội phạm vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ của lực lượng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Hải Dương
Lực lượng CSGT, Công an tỉnh Hải Dương xử lí vi phạm giao thông

Lực lượng CSGT tỉnh Hải Dương kiểm soát tốcTỉnh Hải Dương nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, cách Hà Nội 60 km, cách thành phố Hải Phòng 45 km và cách vịnh Hạ Long 80km. Đây là địa phương có nhiều tuyến đường bộ, đường sắt quan trọng của quốc gia đi qua như: Tuyến cao tốc mới ở Việt Nam đạt tiêu chuẩn Châu Âu (Hà Nội - Hải Phòng),  quốc lộ 5A, quốc lộ 18, quốc lộ 37, quốc lộ 38… Vị trí địa lý và hệ thống giao thông thuận lợi đã tạo điều kiện cho tỉnh Hải Dương cơ hội tham gia vào phân công lao động trên phạm vi toàn vùng Bắc Bộ; đồng thời phát triển giao lưu kinh tế, trao đổi hành hóa với các tỉnh, thành phố trong cả nước và quốc tế.

Trong thời gian gần đây, tình hình trật tự an toàn giao thông (TTATGT) đường bộ trên địa bàn tỉnh Hải Dương có nhiều diễn biến rất phức tạp. Theo thống kê của phòng Cảnh sát giao thông (CSGT) đường bộ, đường sắt (PC67) Công an tỉnh Hải Dương, trong  5 năm trở lại đây (từ năm 2012 -  6/2017), toàn tỉnh đã xảy ra 5.416 vụ tai nạn giao thông (TNGT) đường bộ, làm chết 1.522 người, bị thương 6.031 người.

Trước yêu cầu bảo đảm TTATGT, trật tự an toàn xã hội (TTATXH) trên địa bàn tỉnh Hải Dương phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong điều kiện giao thông vận tải có nhiều đổi mới, kết cấu hạ tầng giao thông được từng bước hiện đại hoá; phương tiện tham gia giao thông ngày càng tăng với các phương thức vận tải đa dạng hơn; đặc biệt là tình trạng chống người thi hành công vụ ngày càng nghiêm trọng, nhất là hoạt động của tội phạm xâm phạm TTATGT (trong đó có tội phạm vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ). Do đó, cần nâng cao hiệu quả hoạt động tuần tra kiểm soát (TTKS) theo hướng:

Một là,
bổ sung, hoàn thiện quy định pháp luật về một số tội phạm xâm phạm TTATGT đường bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động TTKS của lực lượng CSGT trong phòng ngừa tội phạm vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ 

+ Tại khoản 1 Điều 202 BLHS quy định: ”Người nào điều khiển phương tiện giao thông đường bộ mà vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ...”. Theo quy định của tại các khoản từ 17 đến 20 Điều 3 Luật giao thông đường bộ thì ”phương tiện giao thông đường bộ gồm phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, phương tiện giao thông thô sơ đường bộ”. Trên thực tế đã xảy ra không ít trường hợp người điều khiển phương tiện chuyên dùng khi tham gia giao thông do vi phạm các quy định về an toàn giao thông đã gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khỏe, tài sản của người khác thì rất khó áp dụng Điều 202 BLHS (vì theo quy định của Luật giao thông đường bộ thì phương tiện chuyên dùng không phải là phương tiện giao thông đường bộ, mà nó chỉ là phương tiện tham gia giao thông đường bộ).

Do vậy, để giải quyết vấn đề trên, cần sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 202 BLHS theo hướng quy định chủ thể là ”người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ” thay vì ”người điều khiển phương tiện giao thông” như quy định hiện hành, để đảm bảo tính thống nhất giữa các văn bản pháp lý hiện hành và tránh bỏ sót, lọt tội phạm.

+ Tại điểm a khoản 2 Điều 202 quy định hành vi phạm tội của người điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trong tình trạng “Không có giấy phép lái xe hoặc bằng lái xe theo quy định”. Theo quy định của Luật giao thông đường bộ “Phương tiện tham gia giao thông đường bộ gồm phương tiện giao thông đường bộ và xe máy chuyên dùng”. Trong đó, người điều khiển phương tiện giao thông cơ giới đường bộ bao gồm các loại: Mô tô hai bánh, ba bánh, máy kéo, ô tô và các loại xe có kết cấu tương tự khi tham gia giao thông phải có “giấy phép lái xe theo quy định”.

Mặt khác, đối với người điều khiển xe máy chuyên dùng bao gồm: Xe máy thi công, xe máy nông nghiệp, lâm nghiệp có tham gia giao thông đường bộ còn phải có “chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức về pháp luật giao thông đường bộ, có bằng hoặc chứng chỉ điều khiển xe máy chuyên dùng do cơ sở đào tạo người điều khiển xe máy chuyên dùng cấp“.

Như vậy, thuật ngữ “bằng lái xe” không được sử dụng trong Luật giao thông đường bộ hiện hành. Hơn nữa, việc không quy định “chứng chỉ chuyên môn” đối với người điều khiển xe máy chuyên dùng trên thực tế đã làm sót lọt vi phạm và tội phạm vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ đối với người điều khiển loại phương tiện này. Rõ ràng, việc quy định hành vi “Không có giấy phép lái xe hoặc bằng lái xe theo quy định” như trên là thiếu chính xác và không thống nhất về mặt thuật ngữ với Luật giao thông đường bộ.

+ Tại điểm b khoản 2 Điều 202 quy định hành vi phạm tội của người điều khiển phương tiện giao thông đường bộ “Trong tình trạng say rượu hoặc say do dùng chất kích thích khác”. Trên thực tế rất khó xác định một người là “say” hay không “say”, nhất là những người điều khiển phương tiện, họ luôn tìm cách chứng minh cho sự tỉnh táo, sự không “say” của mình và đổ lỗi cho người khác. Vì vậy, quy định pháp lý như trên là chưa thật sự khoa học và gây khó khăn cho công tác điều tra loại tội phạm này.

+ Tại điểm d khoản 2 Điều 202 của BLHS năm 1999 quy định hành vi “Không chấp hành hiệu lệnh của người đang làm nhiệm vụ điều khiển hoặc hướng dẫn giao thông”. Như vậy, ở đây điều luật chia ra làm hai loại người là “người đang làm nhiệm vụ điều khiển giao thông” và “người hướng dẫn giao thông”. Nhưng theo quy định của Luật giao thông đường bộ thì “Người điều khiển giao thông là CSGT hoặc người được giao nhiệm vụ hướng dẫn giao thông tại nơi thi công, nơi ùn tắc giao thông ở bến phà, tại cầu đường bộ đi chung với đường sắt”. Đối chiếu với quy định này thì “người đang làm nhiệm vụ điều khiển giao thông” và “người hướng dẫn giao thông” như quy định tại điểm d khoản 2 Điều 202 của BLHS năm 1999 xét về mặt thực chất chỉ là một. Rõ ràng, việc quy định của điều luật này chưa hoàn toàn chính xác.

Lực lượng CSGT, Công an tỉnh Hải Dương kiểm soát tốc độ phương tiện giao thông bằng hình thức công khai để cảnh báo

- Theo quy định của pháp luật, thiệt hại vật chất được xác định là yếu tố bắt buộc trong các tội phạm xảy ra do lỗi vô ý, thế nhưng tại khoản 4 Điều 202 của BLHS năm 1999 lại quy định người điều khiển phương tiện giao thông đường bộ “Vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ mà có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nếu không được ngăn chặn kịp thời, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm”. Quy định này được hiểu rằng, có những trường hợp mặc dù hành vi vi phạm các quy định về an toàn giao thông của người lái xe chưa gây ra thiệt hại vật chất nhưng “có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nếu không được ngăn chặn kịp thời”  thì họ vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ”.  Đây chính là cấu thành hình thức của tội phạm này. Rõ ràng việc quy định như vậy là chưa phù hợp với bản chất của vụ án vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ. Hay nói cách khác, việc quy định điều luật cấu thành hình thức tại khoản 4 Điều 202 của BLHS năm 1999 chưa hợp lý và khả thi.   

+ Tại khoản 5 Điều 202 còn quy định hình phạt bổ sung: “Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm”. Rõ ràng, đối với loại tội phạm này, việc quy định hình phạt bổ sung là rất cần thiết đối với người phạm tội. Song, điều luật quy định hình phạt bổ sung đối với người phạm tội là “cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm” trên thực tiễn rất ít khi được áp dụng. Vì vậy, có thể nói việc áp dụng hình phạt bổ sung này ít có hiệu lực thực thi, nhất là đối với người phạm tội ngoại tỉnh. Cần bỏ hình phạt bổ sung “cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm”  mà thay vào đó là hình phạt bổ sung tước giấy phép lái xe có thời hạn từ 3 đến 5 năm hoặc tịch thu giấy phép lái xe để đảm bảo tính khả thi, răn đe người phạm tội. 

Hai là, chú trọng công tác điều tra cơ bản phục vụ hoạt động TTKS của lực lượng CSGT trong phòng ngừa tội phạm vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Hải Dương

Để phát hiện, đấu tranh phòng, chống tội phạm có hiệu quả, lực lượng CSGT phải thực hiện nhiều mặt công tác nghiệp vụ khác nhau và thu thập nhiều thông tin, tài liệu từ các nguồn khác nhau. Trong đó, nguồn thông tin về tội phạm do lực lượng quần chúng cung cấp có vai trò quan trọng, chiếm tỷ lệ không nhỏ trong các nguồn tin giúp lực lượng CSGT phát hiện, đấu tranh với nhiều loại tội phạm hoạt động trên tuyến giao thông đường bộ. Thực tiễn cho thấy, quần chúng là cơ sở “tai mắt” rộng khắp cung cấp các thông tin có liên quan đến các vụ việc về an ninh, trật tự; quần chúng cũng là lực lượng đông đảo, có mặt mọi nơi, mọi lúc trên các tuyến đường và địa bàn giao thông công cộng, có mặt tại chỗ sớm nhất, giúp đỡ lực lượng CSGT giải quyết các vấn đề về TTATGT một cách nhanh nhất và hiệu quả nhất. CSGT là lực lượng thường xuyên, trực tiếp giữ gìn TTATGT, có mặt trên các tuyến đường và thông qua việc tổ chức tiến hành các mặt công tác cơ bản để phát hiện, đấu tranh với các loại tội phạm; đây cũng là lực lượng có điều kiện xây dựng các cơ sở tai mắt từ quần chúng, xây dựng các hòm thư tố giác tội phạm tại các điểm trên các tuyến đường. Đặc biệt, do đặc thù trên các tuyến giao thông, các loại phương tiện thường dừng đỗ vì nhiều lý do khác nhau như: Nghỉ ngơi, ăn uống, tiếp nhiên liệu, hư hỏng, sửa chữa, bốc xếp, sang chuyển hàng hóa... Vì vậy, chính quần chúng ở những nơi này dễ nắm bắt thông tin cũng như biết được mặt hàng trên xe được các đối tượng vận chuyển để báo tin cho lực lượng CSGT.

Lực lượng CSGT cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, chính quyền, đoàn thể trên các tuyến giao thông đường bộ thường xuyên tuyên truyền, giáo dục và vận động quần chúng tham gia phát hiện, tố giác; đấu tranh phòng, chống tội phạm hoạt động trên các tuyến giao thông của tỉnh.

Các đơn vị CSGT cần chủ động tham mưu cho lãnh đạo phòng PC67 đặt những hòm thư tiếp nhận tin báo, tố giác về tội phạm nhằm đảm bảo việc thu thập thông tin nhanh nhất phục vụ việc ngăn chặn, bắt giữ tội phạm của lực lượng CSGT.

Lực lượng làm nhiệm vụ TTKS phải xây dựng được mạng lưới quần chúng rộng khắp trên các tuyến đường để họ chủ động phát hiện tội phạm cung cấp cho lực lượng CSGT. Thường xuyên gặp gỡ và có khen thưởng, động viên đối với những cơ sở cung cấp được nhiều thông tin có giá trị, phổ biến những phương thức thủ đoạn mới của các loại tội phạm hoạt động trên tuyến giao thông; những loại phương tiện thường được các đối tượng sử dụng vào các hoạt động phạm tội.

CSGT tỉnh Hải Dương đảm bảo trật tự an toàn giao thông trên QL 5

Ba là, chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực và trình độ nghiệp vụ phòng, chống tội phạm cho đội ngũ cán bộ, chiên sĩ CSGT làm nhiệm vụ TTKS

Để đáp ứng yêu cầu này đòi hỏi chủ thể phải có tổ chức bộ máy chặt chẽ; cán bộ thực thi nhiệm vụ phải có trình độ chuyên môn sâu, có sự phân công, phân nhiệm rõ ràng về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn; có đầy đủ công cụ, phương tiện phục vụ các hoạt động chuyên môn. Trong điều kiện hiện nay, với mạng lưới giao thông rộng lớn của tỉnh thì biên chế CSGT còn rất thiếu, đặc biệt là CSGT cấp huyện. Trình độ, năng lực cán bộ, chiến sĩ CSGT chưa đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ đề ra; số cán bộ có trình độ chuyên môn, được đào tạo chuyên sâu về chuyên ngành CSGT còn thiếu, dẫn đến tình trạng nhiều địa bàn bỏ trống để các đối tượng có điều kiện lợi dụng hoạt động phạm tội. Điều này đã dẫn đến tình trạng  phải bố trí cán bộ có trình độ sơ học, cán bộ được đào tạo, bồi dưỡng ngắn hạn hoặc điều chuyển cán bộ từ các bộ phận khác không được đào tạo đúng chuyên ngành CSGT sang làm công tác CSGT, thực hiện nhiệm vụ TTKS nên chưa có kinh nghiệm thực tế, trình độ công tác chuyên môn nghiệp vụ chưa sâu. Đây là một trong những yếu tố cơ bản quan trọng (yếu tố tổ chức và con người) ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả việc tổ chức tiến hành các mặt công tác CSGT trong phòng ngừa tội phạm. Do vậy, để khắc phục tình trạng trên, theo chúng tôi cần tập trung vào một số vấn đề sau:

+ Lựa chọn cán bộ, chiên sĩ đã tốt nghiệp trung học hoặc đại học chuyên ngành CSGT, có kinh nghiệm TTKS, có phẩm chất tốt, trung thực, liêm khiết để phân công làm nhiệm vụ TTKS.

+ Nhanh chóng kiện toàn tổ chức CSGT ở cấp huyện, đảm bảo lực lượng này có đủ điều kiện về pháp lý phẩm chất đạo đức và trình độ chuyên môn để đảm nhận hoạt động TTKS trong phòng ngừa tội phạm trên các tuyến giao thông đường bộ.  Ngoài trình độ nghiệp vụ, CSGT phải được tập huấn về TTKS, được đào tạo cơ bản mới đủ điều kiện thực hiện tốt nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm.

+ Cán bộ, chiến sĩ CSGT ngoài những phẩm chất về đạo đức phải là những người có sức khoẻ, có trình độ chuyên môn, sâu về nghiệp vụ, nắm chắc pháp luật, được bồi dưỡng về kiến thức pháp luật, nghiệp vụ CSGT, nhất là kỹ năng phát hiện và đấu tranh phòng, chống tội phạm. 

Bốn là, nâng cao tính chủ động, sáng tạo trong xây dựng chương trình, kế hoạch TTKS và sử dụng chiến thuật hợp lý trong phòng ngừa tội phạm của lực lượng CSGT

+ Xây dựng chương trình, kế hoạch TTKS: Lực lượng CSGT phải thường xuyên báo cáo lãnh đạo Công an cấp trên, phải có tổ trưởng chỉ đạo và phải linh hoạt, sáng tạo khi vận dụng; mỗi ca TTKS cần phải chỉnh sửa chương trình, kế hoạch cho phù hợp với từng địa bàn, tuyến đường. Xây dựng được chương trình, kế hoạch TTKS thích hợp, sẽ chủ động giải quyết tình hình, hiệu quả phát hiện, đấu tranh chống tội phạm thông qua TTKS sẽ đạt hiệu quả cao.

+ Chiến thuật dừng xe có dấu hiệu nghi vấn để kiểm tra: Nếu phát hiện thấy có nguy hiểm, đối tượng phạm tội chống trả hoặc cho xe chạy để trốn thoát thì phải hết sức thận trọng. Khi dừng xe phải tính toán kỹ về thời điểm, thời gian, địa điểm dừng xe. Mặt khác, khi ra hiệu lệnh dừng xe phải ước lượng khoảng cách dừng xe so với tốc độ xe chạy và vị trí người dừng xe để kịp phòng tránh những tình huống nguy hiểm. Khi dừng được xe, cần phải kết hợp chặt chẽ giữa các biện pháp kiểm tra hành chính công khai trên lĩnh vực TTATGT với các biện pháp nghiệp vụ của ngành Công an để phán đoán, phát hiện những dấu hiệu nghi vấn, những biểu hiện khác thường của người, phương tiện, qua đó phát hiện tội phạm và bắt giữ kịp thời, an toàn, tránh hiện tượng kiểm tra hành chính đơn thuần mà bỏ lọt tội phạm.

+ Chiến thuật đuổi bắt xe bỏ chạy: Nếu CSGT đang ở điểm kiểm tra tĩnh, không có phương tiện đuổi theo thì cần phải thông báo ngay cho các đơn vị CSGT phía trước chặn dừng bắt giữ, đồng thời phải tổ chức lực lượng đuổi theo. Trường hợp đang TTKS lưu động thì cũng phải huy động lực lượng, phương tiện bắt giữ. Khi truy đuổi dù sử dụng xe ô tô tuần tra hay xe mô tô, lực lượng truy đuổi đều phải sử dụng các tín hiệu ưu tiên như: Còi, đèn, loa để thông báo cho đối tượng và cảnh báo các phương tiện khác. Phải luôn luôn giữ khoảng cách an toàn, chủ động phát hiện những biểu hiện chống trả ở các đối tượng, nhất là đối tượng sử dụng các loại vũ khí, các vật dụng trên xe làm vật cản đường hoặc chèn ép lực lượng CSGT...  Chính vì vậy, trong mọi tình huống, dù phải truy đuổi trên tuyến đường dài hay ngắn thì ngoài việc thông báo, yêu cầu các lực lượng phối hợp cần phải bám chặt đuôi xe và chỉ khi thực sự an toàn mới được vượt lên phía trước, khống chế tốc độ và áp đối tượng vào nơi an toàn để bắt giữ, xử lý.

+ Chiến thuật đối phó với hành vi chống lại sự kiểm tra, kiểm soát của lực lượng CSGT: Trường hợp lái xe không cho kiểm tra giấy tờ, hàng hóa trên xe, có lời nói lăng mạ, đe dọa, CSGT cần kiểm chế, bình tĩnh để yêu cầu đối tượng chấp hành. Trong trường hợp này, phải triển khai đội hình chiến đấu, hỗ trợ cho nhau, không được đứng trước đầu xe của đối tượng. Đội trưởng phải ra mệnh lệnh ngắn gọn, dứt khoát yêu cầu lái xe chấm dứt ngay các hành vi chống đối để lực lượng CSGT thi hành nhiệm vụ. Nếu có đông người tham gia cần giải thích đúng sai để tranh thủ quần chúng, phân hóa, cô lập đối tượng. Trường hợp đối tượng quá khích, xét thấy nếu tiếp tục giải thích sẽ càng làm căng thẳng thêm có thể dùng biện pháp cưỡng chế, báo cáo lãnh đạo xin sự hỗ trợ của các lực lượng khác, nhất là lực lượng Cảnh sát cơ động, Cảnh sát 113, Cảnh sát hình sự... Trường hợp đối tượng cố tình có những hành động chống đối quyết liệt, thậm chí dùng vũ lực cần phải sử dụng các loại vũ khí, công cụ, phương tiện nghiệp vụ để trấn áp, khống chế bắt giữ đối tượng, đồng thời đưa xe và người về trụ sở Công an nơi gần nhất để giải quyết và tiến hành kiểm tra hàng hóa, phương tiện nhằm phát hiện tội phạm.

Đối với trường hợp lái xe cố tình đâm vào lực lượng CSGT để bỏ chạy (hành vi chống người thi hành công vụ để che dấu tội phạm khác). Trong trường hợp này, cần tỉnh táo tránh ngay khỏi vị trí nguy hiểm, ghi nhớ đặc điểm xe, hướng xe chạy và tổ chức truy đuổi ngay theo chiến thuật truy đuổi lái xe chạy trốn. Khi chặn dừng được xe cần phải khống chế, bắt giữ ngay đối tượng và tổ chức kiểm tra người và phương tiện, đồng thời hoàn thiện hồ sơ chuyển cơ quan Cảnh sát điều tra có thẩm quyền để xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. Sử dụng chiến thuật này đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ CSGT phải có bản lĩnh nghề nghiệp và kinh nghiệm thực tế.

Thiếu tá Nguyễn Thái Học

Đội trưởng Đội Cảnh sát giao thông, Công an thành phố Hải Dương

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi