Thứ Năm, 23/11/2017
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Hoạt động phòng ngừa tội phạm cướp giật tài sản trên các tuyến giao thông đường bộ của lực lượng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Nghệ An

Tạp chí CSND - Tội phạm cướp giật tài sản là loại tội phạm nguy hiểm, xâm hại đến quyền sở hữu tài sản, sức khỏe của công dân được pháp luật bảo vệ. Hành vi cướp giật tài sản diễn ra công khai, manh động, ảnh hưởng đến tình hình trật tự an toàn xã hội. Những năm gần đây, mạng lưới giao thông không ngừng phát triển kéo theo đó là tội phạm cướp giật tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An diễn biến phức tạp cả về số vụ lẫn tính chất nghiêm trọng. Đặc biệt là tình hình tội phạm cướp giật tài sản trên các tuyến giao thông đường bộ đang có chiều hướng gia tăng, gây tâm lý hoang mang trong các tầng lớp nhân dân và gây rất nhiều khó khăn trong công tác phòng ngừa, đấu tranh của lực lượng Cảnh sát hình sự.

Theo thống kê của Phòng CSHS, từ năm 2012 đến 6 tháng đầu năm 2017, địa bàn tỉnh Nghệ An xảy ra 291 vụ cướp giật tài sản trên các tuyến giao thông đường bộ, chiếm tỷ lệ 91,8% tổng số vụ cướp giật tài sản (291/317) và 5,1% trên tổng số vụ phạm pháp hình sự (291/5762), trong đó có nhiều vụ gây thương tích nặng cho người bị hại, mất mát tài sản lớn, mất an toàn giao thông...Tội phạm cướp giật tài sản đang có xu hướng trẻ hóa, phức tạp về thành phần, độ tuổi, giới tính… với những phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, nguy hiểm, manh động cấu kết thành băng, ổ, nhóm hoạt động chuyên nghiệp, lưu động trên địa bàn rộng.

Địa bàn tỉnh Nghệ An là nơi tập trung nhiều tuyến đường, đầu mối giao thông quan trọng, thành phố Vinh, các huyện, thị xã có hàng trăm tuyến phố, ngõ, ngách với mật độ người và phương tiện tham gia giao thông hàng ngày rất lớn là điều kiện thuận lợi để các đối tượng phạm tội cướp giật tài sản lợi dụng hoạt động. Qua nghiên cứu thực tiễn công tác phòng ngừa, điều tra tội phạm cướp giật tài sản trên các tuyến giao thông đường bộ của lực lượng CSHS, Công an tỉnh Nghệ An, chúng tôi rút ra một số đặc điểm sau:

- Đặc điểm về nhân thân đối tượng phạm tội: Qua nghiên cứu 348 đối tượng phạm tội cướp giật tài sản trên các tuyến giao thông đường bộ bị bắt giữ cho thấy, số đối tượng phạm tội chủ yếu là nam giới (chiếm tỷ lệ 98,9%, 322/348 đối tượng, không nghề nghiệp (chiếm 80,8%, 281/348 đối tượng), ở độ tuổi trung bình từ 18 đến 30 tuổi (chiếm tỷ lệ 51,4%, 195/348 đối tượng). Số đối tượng phạm tội không có tiền án, tiền sự chiếm tỷ lệ lớn (83%, 287/348 đối tượng). Về trình độ học vấn của đối tượng phạm tội chủ yếu là trung học phổ thông trở xuống (chiếm 94,3%).

- Về phương thức, thủ đoạn phạm tội: Qua nghiên cứu thực tế cho thấy, thủ đoạn gây án phổ biến là: Trước khi thực hiện hành vi phạm tội cướp giật tài sản, đối tượng thường có sự chuẩn bị về thủ đoạn cướp giật tài sản, phương án tẩu thoát, nơi tiêu thụ tài sản cướp giật được như: tìm kiếm, lựa chọn, nghiên cứu mục tiêu tấn công; lựa chọn thời gian, địa điểm gây án; chuẩn bị phương tiện, hóa trang. Khi thực hiện hành vi phạm tội, đối tượng thường đột ngột tăng tốc độ áp sát phương tiện của người có tài sản rồi bất ngờ, nhanh chóng giằng giật tài sản. Trường hợp hoạt động theo ổ, nhóm, các đối tượng thường phân công nhiệm vụ rõ ràng như: các đối tượng có nhiệm vụ giật tài sản, các đối tượng còn lại có nhiệm vụ cản đường. Sau khi chiếm đoạt được tài sản của người bị hại, các đối tượng phạm tội thường điều khiển xe lạng lách, đánh võng, chạy xe với tốc độ cao để tẩu thoát và hạn chế khả năng nhận dạng của người bị hại, người làm chứng, người tham gia đuổi bắt.

- Về thời gian, địa điểm gây án: Thực tiễn cho thấy, các đối tượng phạm tội có thể gây án vào bất cứ thời gian nào, tuy nhiên thời điểm xảy ra nhiều nhất là khoảng thời gian từ 16 giờ đến 22 giờ hằng ngày vì đây là thời gian lượng người tham gia giao thông nhiều, là thời điểm mọi người đi làm về, đi dạo mát, tập thể dục, đi mua sắm, thường mang nhiều tài sản, đồ trang sức. Địa điểm tội phạm cướp giật tài sản thường xảy ra trên các tuyến giao thông đường bộ ở các đường Quốc lộ, tuyến phố. Nguyên nhân của tình trạng này là do tại các tuyến đường trên tập trung nhiều người tham gia giao thông nhất là các khu công nghiệp, người dân thường lơ là, mất cảnh giác trong quản lý tài sản... Đây là những tuyến đường giao thông dễ tẩu thoát hoặc có sự đan xen với hàng nghìn các ngõ, ngách là điều kiện thuận lợi để các đối tượng phạm tội cướp giật tài sản hoạt động cũng như chạy trốn khi bị đuổi bắt như: Quốc lộ 1, Quốc lộ 7, các tuyến phố thuộc thành phố Vinh,…

- Về tài sản bị chiếm đoạt: Tài sản mà đối tượng phạm tội chiếm đoạt thường là tài sản gọn nhẹ, có giá trị, dễ tiêu thụ như túi xách, điện thoại di động, đồ trang sức người bị hại đeo trên người, máy tính xách tay mà người mang theo tài sản thường mất cảnh giác trong quản lý, cất giữ.

- Về người bị hại: Qua nghiên cứu thực tiễn cho thấy, người bị hầu hết là phụ nữ, học sinh, sinh viên, trẻ em (chiếm tỷ lệ 96,2%). Những người này có thể trạng yếu, có nhiều sơ hở trong quản lý tài sản, mất cảnh giác, họ thường sử dụng đồ trang sức có giá trị như dây chuyền, bông tai, điện thoại, đây là những tài sản gọn nhẹ, dễ cất giấu, tiêu thụ sau khi chiếm đoạt. Mặt khác, phản ứng của phụ nữ trước hành vi cướp giật tài sản thường hoảng sợ, mất kiểm soát, không nhanh nhẹn, không có khả năng đuổi bắt, do đó để đối tượng phạm tội dễ dàng tẩu thoát.

Lực lượng CSHS Công an tỉnh Nghệ An đã có nhiều nỗ lực, triển khai đồng bộ các biện pháp phòng ngừa và đạt kết quả nhất định, song tình trạng tội phạm cướp giật tài sản trên địa bàn tỉnh vẫn chưa được kìm chế, còn tiềm ẩn nhiều phức tạp trong thời gian tới. Tình hình trên là do một số nguyên nhân sau đây:

Thứ nhất, phong trào quần chúng bảo vệ an ninh trật tự có nhiều chuyển biến nhưng vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế. Công tác tuyên truyền phòng chống tội phạm cướp giật tài sản còn mang tính hình thức, chỉ phát động khi có đợt cao điểm, chưa đi sâu vào nội dung cụ thể. Trong khi đó, ý thức tự phòng ngừa tội phạm cướp giật tài sản của quần chúng nhân dân, nhất là phụ nữ thường rất hạn chế, ý thức bảo vệ tài sản của họ khi tham gia giao thông chưa cao tạo thuận lợi cho tội phạm cướp giật tài sản dễ dàng thực hiện hành vi phạm tội.

Thứ hai, quá trình thực hiện công tác nghiệp vụ cơ bản có kết quả đáng ghi nhận nhưng còn nhiều hạn chế, thiếu sót. Công tác điều tra cơ bản còn lúng túng trong việc xác định tuyến trọng điểm, địa bàn trên tuyến, địa bàn trọng điểm; công tác sưu tra còn bỏ lọt nhiều đối tượng, nhất là đối tượng thuộc danh mục 3 (đối tượng chưa có tiền án, tiền sự); đội ngũ cộng tác viên bí mật còn mỏng, chưa quán xuyến được địa bàn, đặc biệt hiện tại không có đặc tình loại 3; công tác xác minh hiềm nghi, đấu tranh chuyên án trinh sát còn chưa chủ động, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tiễn.

Thứ ba, qua khảo sát thực tiễn cho thấy, kinh phí, trang thiết bị hỗ trợ cho hoạt động nghiệp vụ trinh sát để phòng ngừa tội phạm cướp giật tài sản trên các tuyến giao thông đường bộ địa bàn tỉnh Nghệ An còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ. Hiện tại các trinh sát viên không được trang bị các phương tiện kỹ thuật trinh sát như camera, máy ảnh độ phân giải cao, chụp đối tượng di chuyển; phương tiện đi lại chủ yếu là phương tiện cá nhân của trinh sát (chủ yếu là xe mô tô) tự trang bị.

Thứ tư, Nghệ An là một địa bàn có tình hình tội phạm về trật tự xã hội tương đối phức tạp ở khu vực Bắc miền trung, trong khi đó biên chế của lực lượng CSHS còn mỏng, nhất là trong công tác trinh sát. Thời gian gần đây, công tác bổ nhiệm, luân chuyển, điều động cán bộ diễn ra nhiều tạo nên sự thiếu hụt lớn về biên chế đối với các Đội CSHS ở các huyện, thị xã, nhất là sau khi Thông tư số 28/2014/TT-BCA ngày 07 tháng 7 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định về công tác điều tra hình sự trong Công an nhân dân được triển khai thực hiện. Trình độ của cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng CSHS không đồng đều. Số cán bộ, chiến sĩ được đào tạo bài bản về chuyên ngành Cảnh sát hình sự còn quá ít, trong khi đó cán bộ, chiến sĩ không được đào tạo đúng chuyên môn chiếm tỷ lệ cao. Do đó, khi triển khai hoạt động nghiệp vụ trinh sát còn lúng túng, không đúng bài bản.

Thứ năm, mối quan hệ phối hợp giữa các lực lượng nghiệp vụ khác với lực lượng CSHS trong phòng ngừa tội phạm cướp giật tài sản trên các tuyến giao thông đường bộ bằng hoạt động nghiệp vụ trinh sát chưa được sâu rộng, chưa phát huy, tổng hợp được những ưu điểm của từng lực lượng dẫn đến mối quan hệ phối hợp này đôi lúc còn mang tính hình thức, hiệu quả chưa cao.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động nghiệp vụ trinh sát trong phòng ngừa tội phạm cướp giật tài sản trên các tuyến giao thông đường bộ địa bàn tỉnh Nghệ An, chúng tôi xin đề xuất một số giải pháp như sau:

Một là, lực lượng CSHS cần thông báo thường xuyên đến quần chúng nhân dân về tình hình ANTT trên địa bàn dân cư để quần chúng hiểu và nắm rõ về tình hình hoạt động của tội phạm cướp giật tài sản, từ đó nâng cao ý thức cảnh giác và chủ động trong bảo vệ tài sản. Phổ biến kịp thời những thủ đoạn, phương thức gây án mới của tội phạm cướp giật tài sản trên các tuyến giao thông đường bộ để qua đó quần chúng nhân dân hiểu, nâng cao cảnh giác và kịp thời có biện pháp phòng ngừa. Nâng cao ý thức tố giác tội phạm của quần chúng nhân dân, làm cho quần chúng nhân dân hiểu đấu tranh phòng chống tội phạm là việc làm không phải của riêng lực lượng công an mà là của toàn Đảng, toàn dân, toàn thể các cấp, các ngành. Đồng thời, cần đưa nhiều hơn nữa những vụ án cướp giật tài sản ra xét xử lưu động, công khai trên địa bàn dân cư để răn đe, giáo dục người chuẩn bị phạm tội, đồng thời tuyên truyền pháp luật tới quần chúng nhân dân.

Hai là, thực hiện có hiệu quả công tác nghiệp vụ cơ bản trong phòng ngừa tội phạm cướp giật tài sản trên các tuyến giao thông đường bộ. Cụ thể như sau: công tác điều tra cơ bản cần xác định cụ thể các tuyến trọng điểm và các địa bàn trọng điểm về tội phạm cướp giật tài sản trên tuyến; công tác sưu tra cần chú trọng phát hiện, đưa vào diện quản lý, theo dõi với những đối tượng hoạt động lưu động, đối tượng chưa có tiền án, tiền sự có biểu hiện nghi vấn hoạt động phạm tội cướp giật tài sản; chủ động xác lập hiềm nghi, chuyên án trinh sát để đấu tranh với những ổ, nhóm hoạt động phạm tội liên tuyến, lưu động trên nhiều địa bàn; công tác xây dựng, sử dụng cộng tác viên bí mật cần chú trọng xây dựng đặc tình loại 2, loại 3 và đặc tình chuyên trách phòng, chống tội phạm cướp giật tài sản trên các tuyến giao thông đường bộ.

Ba là, tăng cường trang thiết bị, vũ khí, công cụ hỗ trợ, điều kiện vật chất cho lực lượng CSHS trong phòng ngừa tội phạm cướp giật tài sản trên các tuyến giao thông đường bộ. Đối với các Đội trinh sát (thuộc Phòng CSHS và Công an các huyện, thị xã) được giao nhiệm vụ trực tiếp đấu tranh với các đối tượng cướp giật tài sản phải được trang bị vũ khí quân dụng loại mới, đủ số lượng đạn phục vụ cho việc tuần tra, kiểm soát phát hiện đối tượng cũng như đủ khả năng áp chế đối tượng khi chúng gây án. Ngoài ra, cần trang bị những công cụ hỗ trợ khác như: khóa số 8, bình xịt hơi cay, áo giáp chống đạn, súng bắn đạn hơi cay… và cần trang bị thêm máy ảnh, camera, máy ghi âm, ống nhòm để theo dõi, giám sát đối tượng. Trang bị cho mỗi cán bộ chiến sĩ mỗi người một điện thoại di động hoặc bộ đàm để liên lạc trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Tăng cường cung cấp thêm phương tiện cho lực lượng trinh sát hình sự nhất là xe mô tô có phân khối đủ lớn, theo hướng 02 đồng chí một xe để chủ động theo dõi đối tượng cướp giật tài sản.

Bốn là, hoàn thiện công tác tổ chức; tăng cường bồi dưỡng về trình độ nghiệp vụ, năng lực công tác của lực lượng CSHS Công an tỉnh Nghệ An. Phải nhanh chóng hoàn thiện về tổ chức, bổ sung biên chế, đồng thời phải đảm bảo về chất lượng của trinh sát viên. Hạn chế cho trinh sát thực hiện những công việc hành chính công khai. Ngoài ra, nhất thiết phải thành lập tổ phòng ngừa tội phạm cướp giật tài sản chuyên trách tại các đơn vị phụ trách địa bàn thường xảy ra các vụ án cướp giật tài sản như thành phố Vinh, thị xã Cửa Lò, huyện Nghi Lộc, huyện Diễn Châu…Để nâng cao năng lực, trình độ cho trinh sát, Công an tỉnh Nghệ An cần thường xuyên phối hợp với Học viện Cảnh sát nhân dân mở các lớp tập huấn, đào tạo, bồi dưỡng về lý luận hoạt động nghiệp vụ trinh sát cho trinh sát công tác trong lực lượng CSHS.

Năm là, tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa lực lượng CSHS với các lực lượng nghiệp vụ khác như lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính về TTXH, Cảnh sát giao thông, Cảnh sát cơ động, Cảnh sát trật tự, Cảnh sát bảo vệ và hỗ trợ tư pháp,… để thực hiện tốt công tác nghiệp vụ cơ bản; tuần tra, kiểm soát, mật phục, bí mật theo dõi, giám sát đối tượng nghi vấn, đối tượng trong các chuyên án đã xác lập để tổ chức bắt quả tang đối tượng thực hiện hành vi cướp giật tài sản. Hoạt động nghiệp vụ này vừa có tác dụng ngăn chặn, vừa phục vụ cho công tác đấu tranh khai thác mở rộng án. Đồng thời, duy trì hoạt động Tổ công tác 212 để phát hiện đối tượng nghi vấn cướp giật tài sản trên các tuyến giao thông đường bộ.

 Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Công an (2013), Thông tư số 18, 19, 20, 21, 22/TT-BCA-C41 ngày 01/04/2013 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định về công tác điều tra cơ bản của lực lượng CSND, Hà Nội.
2. Bộ Công an (2013), Hướng dẫn số 16/HD-BCA-C41 ngày 31/12/2013 của Tổng cục Cảnh sát PCTP hướng dẫn cụ thể một số quy định trong các Thông tư số 18,19,20,21,22 ngày 01/04/2014 của Bộ trưởng Bộ Công an về công tác nghiệp vụ cơ bản của lực lượng CSND, Hà Nội.
3. Bộ Công an (2014), Thông tư số 28/TT-BCA ngày 07/7/2014 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định về công tác điều tra hình sự trong lực lượng Công an nhân dân, Hà Nội. 
4. Công an tỉnh Nghệ An, Báo cáo tình hình, kết quả công tác giữ gìn TTATXH (từ năm 2012 đến tháng 6/2017), PV11-CA tỉnh Nghệ An.
5. Công an tỉnh Nghệ An, Báo cáo tổng kết công tác nghiệp vụ cơ bản của Phòng CSHS (từ năm 2012 đến tháng 6/2017), PC45-CA tỉnh Nghệ An.     

Đại úy Trịnh Xuân Tú, Bộ môn NVCB, T45- Lớp CH24
 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi