Thứ Sáu, 25/5/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Bàn về những điểm mới trong Chương các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính quy định tại Chương XII Bộ luật Hình sự năm 2015

Sau một thời gian thảo luận sửa đổi, bổ sung những hạn chế của BLHS năm 2015, ngày 20/6 /2017 Quốc hội đã thông qua Luật số 12/ QH14 Luật Sửa đổi bổ sung một số điều của BLHS năm 2015 và Nghị quyết số 41/QH14 về việc thi hành BLHS năm 2015, Luật Tố tụng Hình sự, Luật thi hành tạm giữ tạm giam, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự; và Luật Sửa đổi bổ sung một số điều của BLHS năm 2015, đã xác định:

Đến ngày 01/01/2018 Bộ luật Hình sự 2015 và Luật Sửa đổi bổ sung một số điều của BLHS năm 2015 chính thức có hiệu lực thi hành, goi tắt là Bộ luật Hình sự 2015, sau đây sẽ gọi là BLHS năm 2015.

Về tổng thể Bộ luật Hình sự năm 2015 so với Bộ luật Hình sự năm 1999, có rất nhiều sự thay đổi, và có nhiều điểm mới, đòi hỏi chúng ta phải nghiên cứu, tiếp cận để phục vụ cho công tác nghiên cứu, giảng dạy và vận dụng vào thực tiễn khi Bộ luật Hình sự 2015 chính thức có hiệu lực thi hành vào ngày 01/01/2018. Trong đó chúng ta cần đặc biệt chú ý về những thay đổi, sửa đổi bổ sung của chương các tội xâm phạm về trật tự quản lý hành chính trong Bộ luật Hình sự năm 2015.

Sau đây tác giả xin chia sẻ với các học viên và các đồng nghiệp, cùng các bạn đọc một số nội dung mà tác giả đã nghiên cứu và tổng hợp những điểm mới trong chương các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính quy định tại chương XXII BLHS năm 2015

Thứ nhất, về khách thể của các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính theo quy định trong Bộ luật Hình sự năm 2015.

Các tội xâm phạm TTQLHC đã xâm phạm đến hoạt động bình thường, đúng đắn của các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, làm giảm hiệu quả và hiệu lực quản lý hành chính nhà nước.

Khách thể trực tiếp của các tội xâm phạm TTQLHC là quan hệ xã hội cụ thể bị tội phạm cụ thể trực tiếp gây thiệt hại hoặc đe dọa gây hại, có thể chia thành những nhóm sau đây: Các tội xâm phạm hoạt động bình thường của người thi hành công vụ, của cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội; Các tội xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân; Các tội xâm phạm TTQLHC việc thực hiện nghĩa vụ quân sự và việc thực hiện nghĩa vụ quân sự của công dân; Các tội xâm phạm chế độ bảo vệ bí mật nhà nước; Các tội xâm phạm TTQLHC trong lĩnh vực quản lý chức vụ, cấp bậc và uy tín của cán bộ; Các tội xâm phạm trật tự quản lý nhà nước thuộc lĩnh vực quản lý, sử dụng các giấy chứng nhận, tài liệu của cơ quan, tổ chức; Các tội xâm phạm về trật tự quản lý nhà nước về chấp hành các quyết định hành chính; Các tội xâm phạm về TTQLHC nhà nước trong lĩnh vực quản lý nhà ở; Lĩnh vực xuất bản và phát hành; Các tội xâm phạm về TTQLHC trong lĩnh vực bảo vệ quản lý và sử dụng các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh Các tội xâm phạm TTQLHC về khu biên giới, trong lĩnh vực xuất - nhập cảnh, quan hệ đối nội, đối ngoại; Các tội xâm phạm đến TTQLHC về Quốc kỳ, Quốc huy.

Đối tượng của tội phạm cụ thể xâm phạm TTQLHC có thể là con người (Như tội chống người thi hành công vụ); Là chính sách về nghĩa vụ quân sự; Là bí mật nhà nước; Là chức vụ, cấp bậc mà Nhà nước quy định cho cán bộ, nhân viên trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị lực lượng vũ trang (Như tội giả mạo chức vụ, cấp bậc, vị trí công tác; Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức...)

Thứ hai, về Chủ thể của các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính

 Một số tội phạm xâm phạm TTQLHC được quy định trong Bộ luật Hình sự có chủ thể đặc biệt. Đó là các tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự (Điều 332); tội không chấp hành lệnh gọi quân nhân dự bị nhập ngũ (Điều 333); tội làm trái các quy định về thực hiện nghĩa vụ quân sự (Điều 334); tội chiếm đoạt, mua bán, tiêu hủy con dấu, tài liệu bí mật nhà nước (Điều 342); tội vô ý làm lộ bí mật nhà nước; tội làm mất tài liệu bí mật nhà nước; tội không chấp hành các quyết định hành chính của cơ quan có thẩm quyền về việc đưa vào cơ sở giáo dục, cơ sở chữa bệnh, quản chế hành chính (Điều 269).

Đối với một số tội độ tuổi phải theo quy định của pháp luât: tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự chỉ đối với những người ở một độ tuổi nhất định theo Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 quy định mới có thể là chủ thể của tội phạm. Các tội phạm xâm phạm TTQLHC phần lớn là tội ít nghiêm trọng hoặc nghiêm trọng nên chủ thể của các tội này chủ yếu là người tử đủ 16 tuổi trở lên.

Thứ ba, về Mặt khách quan của các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính

Hành vi nguy hiểm cho xã hội của nhóm tội phạm này là hành vi xâm phạm tới các lĩnh vực TTQLHC, được thể hiện dưới dạng hành động là chủ yếu, ngoài ra còn có thể được thể hiện dưới dạng không hành động, tức là không làm một việc mà pháp luật bắt phải làm như không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ, không chấp hành các quyết định đưa vào cơ sở chữa bệnh

Dấu hiệu đã bị xử lý hành chính về hành vi đó mà còn vi phạm là dấu hiệu bắt buộc của một số cấu thành tội phạm được thể hiện trong Bộ luật Hình sự năm 2015 như: Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự (Điều 332); tội sửa chữa, sử dụng giấy chứng nhận các tài liệu của cơ quan, tổ chức (Điều 340); tội vi phạm các quy định về quản lý nhà ở (Điều 343); tội vi phạm quy định về bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 345); tội vi phạm quy chế về biên giới (Điều 346)... Dấu hiệu “đã bị kết án về tội này chưa được xóa án tích mà còn vi phạm” là dấu hiệu cấu thành của một số tội phạm như: Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự (Điều 332); tội vi phạm các quy định về quản lý nhà ở (Điều 343); tội vi phạm quy định về bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 345)...

Đa số các cấu thành tội phạm trong các tội xâm phạm TTQLHC có cấu thành hình thức, hậu quả không được coi là dấu hiệu bắt buộc trong mặt khách quan của tội phạm. Dấu hiệu gây hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng là dấu hiệu định khung tăng nặng của các tội phạm ở các Điều 337,338, 342, 342, 345, 349, 350, 351 Bộ luật Hình sự năm 2015. Có 1/20 Điều luật trong Chương XXII này có hậu quả là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm là tội vi phạm các quy định về bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 345). Dấu hiệu “hậu quả nghiêm trọng” có thể là những thiệt hại về vật chất có thể tính toán, đo lường được, cũng có thể là thiệt hại phi vật chất như thiệt hại về chính trị, tinh thần, danh tiếng...

Các hành vi xâm phạm gây ra thiệt hại của các tội xâm phạm TTQLHC chủ yếu liên quan đến tổ chức, ngành hoặc Nhà nước mà ít liên quan đến cá nhân như các tội phạm khác trong Bộ luật

 Tính chất, mức độ của hậu quả do hành vi phạm tội cụ thể xâm phạm TTQLHC gây ra là căn cứ để chia các tội phạm này thành loại tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

Thứ tư, về Mặt chủ quan các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính

Mặt chủ quan của các tội xâm phạm TTQLHC với các yếu tố: lỗi, động cơ và mục đích phạm tội có một số điểm đáng lưu ý sau:

- Các tội xâm phạm TTQLHC quy định trong Bộ luật Hình sự năm 2015, hình thức lỗi cố ý của tội phạm cụ thể được xác định rõ ngay trong tội danh như tội cố ý làm lộ bí mật nhà nước; tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức hoặc được xác định thông qua dấu hiệu hành vi, động cơ, mục đích phạm tội như tội giả mạo chức vụ, cấp bậc.

- Đa số các tội trong nhóm tội xâm phạm TTQLHC là lỗi cố ý, thậm chí thuộc dạng cố ý trực tiếp, trừ tội vô ý làm lộ bí mật nhà nước, tội làm mất tài liệu bí mật nhà nước (Điều 264). Các tội xâm phạm TTQLHC đều được thực hiện với động cơ vụ lợi, tư lợi hoặc vì động cơ cá nhân khác, được quy định trong cấu thành cơ bản của tội phạm hoặc dấu hiệu định khung tăng nặng như tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền lợi ích hợp pháp của công dân (Điều 258) hoặc tội làm trái quy định về việc thực hiện nghĩa vụ quân sự (Điều 261). Mục đích phạm tội được thể hiện rõ qua hành vi phạm tội hoặc qua hậu quả phạm tội. 

Như vậy, Chương các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính, BLHS 2015, đã bổ sung thêm 3 tội danh mới bao gồm: Điều 336. Tội đăng ký hộ tịch trái pháp luật; Điều 348. Tội tổ chức môi giới cho người khác xuất cảnh, nhập cảnh hoặc ở lại Việt Nam trái phép; Điều 350. Tội cưỡng ép người khác trốn đi nước ngoài hoặc ở lại nước ngoài trái phép; Trong chương, đã bỏ tội danh quy định tại Điều 269, BLHS năm 1999. Tội không chấp hành các quyết định hành chính của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc đưa vào cơ sở giáo dục, cơ sở chữa bệnh, quản chế hành chính.

Quy định chi tiết các điều kiện để truy cứu TNHS trong các tội phạm cụ thể, trong cấu thành tội phạm cơ bản, cả cấu thành tăng nặng và giảm nhẹ, không còn các quy định gây hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng chung chung như BLHS năm 1999 nữa; tăng mức phạt tiền kể cả ở hình phạt chính lẫn hình phạt bổ sung với mức phạt tiền cao hơn.

Trên đây là tổng quan những điểm mới cơ bản trong chương XXII, các tội xâm phạm TTQLHC trong BLHS năm 2015 so với BLHS năm 1999 mà tác giả đã nghiên cứu xin được chia sẻ với các bạn đọc./.

Tài liệu thao khảo:

1. Bộ luật Hình sự năm 1999; Bộ luật Hình sự 2015; Luật Sửa đổi bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự 2015 ban hành năm 2017.

2. Tổng cục xây dựng LLCAND (2011), Giáo trình Luật hình sự.

3. Đại Học luật Hà Nội (2011),Giáo trình Luật hình sự.

Nguyễn Văn Hiếu - Giảng viên khoa Luật - T32

Nguyễn Khánh Chơn - Học viên Cao học - T32

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi