Thứ Tư, 26/9/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh chống tội phạm mua bán người của lực lượng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Lai Châu

Theo thống kê của Phòng Cảnh sát hình sự (CSHS), Công an tỉnh Lai Châu cho thấy tội phạm mua bán người đang có xu hướng phức tạp về thành phần, độ tuổi, giới tính… với những phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, nguy hiểm, cấu kết thành băng, ổ, nhóm hoạt động chuyên nghiệp, lưu động trên địa bàn rộng.

Qua nghiên cứu thực tiễn công tác phòng ngừa, điều tra tội phạm  mua bán người của lực lượng CSHS Công an tỉnh Lai Châu, chúng tôi rút ra một số đặc điểm sau:

- Đặc điểm về đối tượng gây án: Qua khảo sát thực tiễn, nghiên cứu 121 đối tượng phạm tội mua bán người trên địa bàn tỉnh Lai Châu cho thấy: Đối tượng phạm tội phần lớn là nam giới, với 93/121 đối tượng chiếm 76,9%; số đối tượng là nữ giới: 28/121 đối tượng chiếm 23,1%. Về trình độ học vấn: có 08 đối tượng có trình độ văn hoá phổ thông trung học chiếm 6,6%; 14 đối tượng có trình độ văn hoá trung học cơ sở chiếm 11,6%; số đối tượng có trình độ văn hoá tiểu học có 43 đối tượng chiếm 35,5%; số đối tượng mù chữ: 56 đối tượng chiếm 46,3%. Qua đó cho thấy, một trong những nguyên nhân dẫn đến hoạt động phạm tội mua bán người là do nhận thức, trình độ văn hóa thấp, hiểu biết pháp luật hạn chế. Về Quốc tịch: có 05 đối tượng là người nước ngoài (chiếm 4,1%), số còn lại là người Việt Nam (chiếm 95,9%). Trong số 05 đối tượng là người nước ngoài đều là đối tượng mang quốc tịch Trung Quốc.

- Đặc điểm về nạn nhân : Trong số 119 nạn nhân của tội phạm mua bán người trên địa bàn tỉnh Lai Châu có 36 nạn nhân dưới 16 tuổi, chiếm 30,3%; nạn nhân từ 16 đến 30 tuổi có 71 người, chiếm 59,7%; số nạn nhân trên 30 tuổi có 12 người chiếm 10,1%. Có tới 116 nạn nhân là nữ giới, chiếm 97,5%; số nạn nhân là nam giới có 03 nạn nhân (số này đều là trẻ em dưới 16 tuổi), chiếm 2,5%. Đa số nạn nhân là nữ giới bị bán vào các động mại dâm, làm vợ cho đàn ông Trung Quốc. Nạn nhân 100% là người dân tộc thiểu số. Số nạn nhân mù chữ là 46 người, chiếm 38,7%; số nạn nhân có trình độ tiểu học gồm 49 người chiếm 41,2%; số nạn nhân có trình độ trung học cơ sở là 22 người, chiếm 18,5%; số nạn nhân có trình độ trung học phổ thông trở lên có 02 người, chiếm 1,7%.

- Đặc điểm về tuyến, địa bàn gây án : Đối tượng phạm tội mua bán người trên địa bàn này triệt để lợi dụng yếu tố biên giới để dụ dỗ, lừa gạt, bắt cóc phụ nữ, trẻ em đem qua biên giới Việt Nam – Trung Quốc. Do địa bàn tỉnh Lai Châu – Việt Nam có đường biên giới tiếp giáp với tỉnh Vân Nam – Trung Quốc, với 01 cửa khẩu (Ma Lù Thàng) và hàng trăm đường mòn tiểu ngạch nối liền hai nước. Địa hình hiểm trở, phong tục tập quán của nhân dân hai nước ở khu vực biên giới có nhiều nét tương đồng, việc giao lưu làm ăn, thăm thân, quan hệ họ hàng thân thích đã có lịch sử lâu đời và việc kiểm soát biên giới của ta còn chưa tốt…Đây là điều kiện thuận lợi để tội phạm mua bán người lợi dụng hoạt động.

- Đặc điểm về thủ đoạn gây án : Ban đầu, các đối tượng phạm tội mua bán người thường đi sâu tìm kiếm phát hiện thăm dò những phụ nữ, trẻ em có hoàn cảnh gia đình kinh tế khó khăn, sống trong các vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa, miền núi hẻo lánh…thiếu việc làm hoặc có thu nhập rất thấp. Trong quá trình này bọn chúng có thể trực tiếp hoặc thông  qua những mối quan hệ họ hàng, bạn bè, hàng xóm quen biết... để tìm hiểu hoàn cảnh và các đặc điểm khác của nạn nhân như: sở thích, thói quen, trình độ hiểu biết, điều kiện kinh tế…nhờ giới thiệu quảng cáo cho chúng hoặc các đối tượng hoạt động phạm tội đến các tụ điểm mại dâm, khách sạn, nhà nghỉ, các quán massage, quán Karaoke…để tìm và thuyết phục các tiếp viên, nhân viên, gái bán dâm, ở những cơ sở này ra nước ngoài hoạt động theo kỳ hạn bằng con đường du lịch, vượt biên trái phép rồi bán họ. Sau khi đã tìm được "hàng" và quá trình nghiên cứu về cá nhân từng đối tượng cụ thể, bọn chúng sẽ tìm cách này hay cách khác để nhằm đạt được mục đích là đưa được họ ra nước ngoài bán lấy tiền. Đối với những phụ nữ đang làm gái mại dâm, các đối tượng phạm tội có thể nói thẳng với những lời lẽ hấp dẫn như ra nước ngoài hành nghề được tự do, không bị các cơ quan pháp luật bắt bớ như ở trong nước mà tiền thì lại được nhiều, sang qua biên giới Trung Quốc rất dễ dàng kiếm được nhiều tiền và lúc nào cũng được...Ngoài các thủ đoạn trên bọn tội phạm mua bán người còn lợi dụng các sở hở và chính sách pháp luật của nhà nước ta để hoạt động phạm tội như : Lợi dụng chính sách cho nhận con nuôi, bọn tội phạm mua bán người tìm kiếm những phụ nữ mang thai ngoài ý muốn hoặc đến các cơ sở y tế, bệnh viện phụ sản nơi có những trẻ em bị bỏ rơi sau khi sinh, dụ dỗ thu gom trẻ lang thang hoặc những đứa trẻ khác,… rồi làm giả hồ sơ dưới hình thức cho người nước ngoài nhận con nuôi nhưng thực chất là đem bán ra nước ngoài. Sau khi phát hiện được "nguồn hàng" và tiến hành các biện pháp dụ dỗ lừa gạt, chúng tiến hành công việc đưa nạn nhân đi bán như: Đưa nạn nhân lên khu vực giáp biên giới Việt Nam - Trung Quốc (trọng tâm là huyện Phong Thổ - Lai Châu hoặc thành phố Lào Cai – Lào Cai) bán cho các đường dây buôn người qua biên giới mà chúng đã móc nối từ trước hoặc chúng có thể giao hàng ngay tại Lai Châu hoặc có thể dẫn nạn nhân đến một số cửa khẩu biên giới thuộc các tỉnh phía bắc như Lào Cai, Hà Giang, Lạng sơn, Quảng Ninh, Cao Bằng… rồi bán lấy tiền. Chúng có thể thực hiện hành vi phạm tội một cách công khai hoặc lén lút bí mật.

Lực lượng CSHS Công an tỉnh Lai Châu đã có nhiều nỗ lực, triển khai đồng bộ các biện pháp đấu tranh và đạt nhiều kết quả nhất định, song tình trạng tội phạm mua bán người trên địa bàn tỉnh vẫn chưa được kìm chế, còn tiềm ẩn nhiều phức tạp trong thời gian tới. Tình hình trên là do một số nguyên nhân sau đây:

Thứ nhất, hoạt động tổ chức thu thập, phát hiện và xử lý các thông tin về tội phạm mua bán người có lúc, có khâu còn chưa thực sự khoa học và hợp lý. Các hành vi mua bán người diễn ra qua nhiều công đoạn, nhiều khâu và trong thời gian dài nhưng hầu hết các vụ án chỉ được phát hiện điều tra sau khi nạn nhân đã bị bán qua biên giới. Do chưa kịp thời thu nhận các thông tin tài liệu về số phụ nữ đi khỏi địa phương có những dấu hiệu bị lừa bán để có kế hoạch xử lý.

Thứ hai, hình thức điều tra bằng xác lập chuyên án ít được áp dụng mặc dù đã có đủ căn cứ. Thực tế các chuyên án điều tra do Điều tra viên tiến hành vẫn còn khiêm tốn. Các vụ án chỉ do một hoặc nhiều nhóm nhỏ điều tra viên thụ lý điều tra nên gặp khó khăn trong quá trình tham gia phối hợp của các lực lượng khác.

Thứ ba, quan hệ phối hợp giữa các lực lượng trong phát hiện và điều tra tội phạm mua bán người chưa chặt chẽ, thường xuyên. Vấn đề này đã ảnh hưởng lớn đến tình trạng các vụ án xảy ra chậm  hoặc không phát hiện được. Trừ những vụ án đã được tiến hành đấu tranh chuyên án, còn các vụ lực lượng công an phường, xã và các lực lượng khác sau khi tiếp nhận thông tin ban đầu và chuyển hồ sơ hoặc báo cáo cho lực lượng CSHS; lực lượng CSHS lại phải tiến hành từ đầu việc thu thập tài liệu chứng cứ; trong khi đó sự trao đổi thông tin thường xuyên theo yêu cầu của lực lượng CSHS không được thực hiện toàn diện. Trong quá trình điều tra, Điều tra viên khai thác mở rộng vụ án phát hiện những đối đối tượng nghi vấn mới, những đầu mối cần phối hợp chặt chẽ với các lực lượng khác để xác minh nhưng sự phối hợp này cũng không triệt để và kịp thời. Tình trạng Điều tra viên có tâm lý chỉ muốn khoanh gọn điều tra vụ án cho đúng thời hạn điều tra, không muốn khai thác mở rộng vụ đây là nguyên nhân chính dẫn đến việc bỏ sót, lọt tội phạm.

Thứ tư, nhận thức của nhiều cán bộ chiến sỹ nói chung và Điều tra viên về án mua bán người chưa đầy đủ và đúng đắn. Tội phạm mua bán người là một loại tội phạm nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng, nhưng trên thực tế việc đầu tư về lực lượng, phương tiện cũng như chỉ huy, chỉ đạo chưa tương xứng với tầm nghiêm trọng của loại án này. Thực tế trong quá trình điều tra các vụ án mua bán người tại địa phương, tỷ lệ các vụ án được điều tra bằng hình thức xác lập chuyên án trinh sát ít, số điều tra viên trong từng vụ án chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn... Mặt khác, chủ quan của cán bộ chiến sỹ lực lượng CSHS dẫn đến chất lượng của quá trình điều tra cũng còn thiếu nhiệt tình, tình thần trách nhiệm chưa cao điều đó ảnh hưởng lớn đến hiệu quả đấu tranh với các loại tội phạm này.

Để nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh chống tội phạm mua bán người trên địa bàn tỉnh Lai Châu, chúng tôi xin đề xuất một số giải pháp như sau:

Một là, trong thời gian tới lực lượng CSHS Công an tỉnh Lai Châu cần lamg tốt hơn nữa công tác tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm mua bán người. Thông thường nguồn tin báo đầu tiên từ nạn nhân, từ thân nhân của họ, cho nên họ thường chỉ báo cho chính quyền nơi gần nhất như thôn, bản, xã... Hiện nay, hầu hết các vụ án mua bán người đều do lực lượng CSHS Công an tỉnh thụ lý theo thẩm quyền. Để đảm bảo tin báo được tiếp nhận kịp thời, đầy đủ, không ách tắc, mất mát cần áp dụng mô hình nhận và xử lý tin báo tố giác lấy cấp cơ sở làm trung tâm. Với mô hình này đáp ứng được nhu cầu: Các vụ việc có dấu hiệu của tội phạm hình sự xảy ra ở tất cả các địa bàn và vào thời gian nào cũng được phát hiện ghi nhận. Các tin báo về tội phạm nói chung và tội mua bán người nói riêng dù được tiếp nhận ở bộ phận Công an nào, cấp nào, cũng phải được nhanh chóng chuyển đến cơ quan có thẩm quyền điều tra, giải quyết để xử lý, khắc phục được sự phân tán của thông tin ở đầu vào về tội phạm. Bộ phận trực ban hình sự của lực lượng CSHS Công an các huyện đóng vai trò nhận tin và điều phối sự phối hợp các lực lượng, giữa lực lượng CSHS với các lực lượng khác, với lực lượng CSHS cấp tỉnh, với công an xã, phường, thị trấn trong việc kiểm tra và xử lý tin báo tố giác về tội phạm.

Hai là, chủ động xác lập chuyên án điều tra tội phạm mua bán người trên địa bàn tỉnh Lai Châu. Một đặc điểm của tội phạm mua bán người thường liên quan đến nhiều tỉnh, nhiều khâu và xuyên biên giới. Vì vậy, nếu chỉ thực hiện biện pháp công khai với một hoặc vài cán bộ điều tra tiến hành thì khó có thể hoàn thành được nhiệm vụ, nên cần phải xác lập chuyên án điều tra nhằm tập trung các lực lượng, biện pháp trong một thời gian ngắn để làm rõ bản chất của vụ việc. Không phải tất cả các nghi vấn về vụ án mua bán người đều xác lập chuyên án điều tra. Sau khi thực hiện các hoạt động tiếp nhận và xử lý tin báo các cơ quan chức năng phân tích tổng hợp, đánh giá các điều kiện để xác lập chuyên án.... Trong quá trình tiến hành chuyên án các biện pháp được sử dụng một cách tổng hợp khẩn trương dưới sự chỉ đạo tập trung và thống nhất chặt chẽ của trưởng ban chuyên án. Việc thực hiện chuyên án điều tra sẽ khắc phục được những mặt còn hạn chế như trước đây, gắn hoạt động trinh sát với điều tra tố tụng, hạn chế mặt chia cắt, đứt quãng và cả sự trùng dẫm giữa hai hoạt động này.

Ba là, phối hợp thường xuyên giữa lực lượng CSHS với các lực lượng khác trong và ngoài ngành nhằm làm tốt hơn nữa công tác phòng ngừa, điều tra các vụ án mua bán người trên địa bàn tỉnh Lai Châu. Cụ thể, phối hợp với lực lượng Công an xây dựng phong trào và phụ trách xã về an ninh trật tự để tiến hành các hoạt động nghiệp vụ trinh sát đối với những đối tượng có biểu hiện nghi vấn thực hiện hành vi phạm tội mua bán người. Để đấu tranh toàn diện chống tội mua bán người ngoài lực lượng CSHS Công an tỉnh cần phối hợp chặt chẽ với Phòng xuất nhập cảnh Công an tỉnh để trao đổi thông tin về những người, việc, hiện tượng có liên quan đến việc xuất cảnh tại địa phương để điều tra xác minh những con người ra đi nhất là phụ nữ, trẻ em với các mục đích khác nhau như đi du lịch, xuất khẩu lao động...Ngoài ra, lực lượng CSHS cần tăng cường phối hợp với Bộ đội biên phòng trong trao đổi thông tin, phối hợp điều tra xác minh những đối tượng đưa người vượt biên trái phép hoặc cần có sự phối hợp trong đấu tranh chuyên án mua bán người.

Bốn là, kiện toàn và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ của lực lượng CSHS Công an tỉnh trong công tác đấu tranh chống tội phạm mua bán người. Nghiên cứu biên soạn và tăng cường tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật và nghiệp vụ về công tác đấu tranh chống tội phạm mua bán người cho Điều tra viên, cán bộ điều tra của lực lượng CSHS Công an tỉnh. Nhanh chóng xây dựng và kiện toàn lực lượng chuyên trách đấu tranh chống tội phạm mua bán người ở lực lượng CSHS Công an tỉnh. Bởi qua khảo sát thực tế hiện nay, ở Cục CSHS đã thành lập phòng 6 (Phòng Phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm mua bán người), tại Công an tỉnh Lai Châu chưa có lực lượng chuyên trách, đội Phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm mua bán người mà lực lượng này còn kiêm nhiệm và trực thuộc Đội Phòng chống tệ nạn xã hội, Phòng CSHS Công an tỉnh. Do vậy, đề nghị Bộ Công an và các cơ quan chức năng cho phép triển khai thành lập đội Phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm mua bán người trực thuộc Phòng PC45 Công an tỉnh để thực hiện tốt nhiệm vụ phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm mua bán người./.

Thiếu tá Trần Đoàn Khải, Công an Lai Châu

Nguồn tham khảo:

  1. Công an tỉnh Lai Châu, Báo cáo tình hình, kết quả công tác giữ gìn TTATXH (từ năm 2012 đến tháng 6/2017), PV11-CA tỉnh Lai Châu.
  2. Công an tỉnh Lai Châu, Báo cáo kết quả công tác đấu tranh chống tội phạm mua bán người (từ năm 2012 đến 6 tháng đầu năm 2017), PC45-Công an tỉnh Lai Châu
  3. Thông tư liên tịch số 06/2013/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC hướng dẫn thi hành quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố.

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi