Thứ Ba, 22/5/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Cải tiến phương tiện phát hiện dấu vết đường vân bằng phương pháp xông keo tại hiện trường

Quá trình phát triển tự nhiên về mặt sinh học của tập hợp đường vân là cá biệt đối với từng người. Trong quá trình đó các đặc điểm cá biệt của đường vân cũng hình thành một cách tự nhiên. Sự sắp xếp các đường vân, vị trí, số lượng các đặc điểm hình thành ngẫu nhiên trong quá trình gấp nếp. Ngày nay người ta khẳng định rằng: trên cơ sở của quá trình hình thành, các đặc điểm cá biệt của đường vân vẫn không có sự di truyền. Các nhà khoa học khẳng định: không có sự giống nhau hoàn toàn của hai dấu vân tay của hai người khác nhau thậm chí ngay cả giữa hai người sinh đôi cùng trứng. Năm 1892, Ganton cho xuất bản cuốn sách với lựa đề “Fingerprint” (dấu vân tay) và chỉ ra rằng: Để tìm được một dấu vân tay giống với một dấu vân tay khác thì phải tìm trong số 64 tỷ dấu vân tay (tương ứng với 6,4 tỷ người). Trong những năm 90 của thế kỷ trước, một nhóm các nhà khoa học Mỹ đã nghiên cứu số lượng đặc điểm tối thiểu để xác định đồng nhất hai dấu vân tay. Bằng bài toán xác suất thống kê, với 7 đặc điểm lựa chọn (1 móc vân, 2 tách nhánh và 4 điểm đường vân cụt) các nhà nghiên cứu đã đưa ra kết quả đáng bất ngờ: Với 7 đặc điểm nêu trên, để tìm thấy một dấu vân tay thứ hai giống với nó thì phải tìm trong số dấu vân tay gấp 17 triệu lần dân số thế giới hiện tại (dân số 6 tỉ người).

Tuy nhiên trên đây chỉ là những con số dựa ra về mặt lý thuyết, trên thực tế số trùng lập có thể nhỏ hơn. Nhưng lịch sử hơn 100 năm sử dụng đường vân trong truy nguyên hình sự cho tới ngày nay người ta vẫn khẳng định chưa gặp một trường hợp nào hai dấu vân của hai người lại giống nhau hoàn toàn.

Thông qua nghiên cứu khoa học và trải qua thực tiễn hơn 100 năm sử dụng đường vân trong truy nguyên đã cho thấy rằng: Tập hợp các đặc điểm đường vân của mỗi người có tính cá biệt rất cao.

Tính ổn định và tính cá biệt cao của đường vân là hai đặc tính mà con người ta đã sớm nhận thấy để sử dụng dấu vân vào các mục dích khác nhau trong cuộc sống từ thời xa xưa tới nay, đặc biệt là trong công tác điều tra, truy tố và xét xử.

Trong những năm gần đây, số lượng vụ việc phạm pháp hình sự có xu hướng gia tăng, đặc biệt là các vụ án trộm cắp tài sản. Qua khảo sát tại hầu hết Phòng PC54 các địa phương, công tác khám nghiệm hiện trường các vụ án trộm cắp tài sản luôn được chú trọng, tuy nhiên tại hiện trường đa số sử dụng phương pháp truyền thống phát hiện dấu vết đường vân như quét bột, sử dụng nguồn sáng.

- Ưu điểm: Phát hiện được dấu vết đường vân ngay tại hiện trường, cơ động, dễ sử dụng, phát hiện dấu vết trên các vật mang vết có kích thước lớn. Đây là phương pháp thường được lực lượng Kỹ thuật hình sự trong nước và nước ngoài sử dụng phát hiện dấu vết đường vân.

- Nhược điểm: Chỉ phát hiện được dấu vết còn tương đối mới; Có sự tác động cơ học vào dấu vết nên dễ làm mất, mờ, hỏng dấu vết; Không phát hiện được dấu vết trên các bề mặt cong, khuất hoặc vật mang vết là nilon; Rất hạn chế trong việc phát hiện dấu vết đối với vật mang vết ở điều kiện môi trường có gió, mưa phùn, hoặc môi trường có độ ẩm cao.

Phương pháp xông keo được người Nhật phát hiện và sử dụng đầu tiên vào năm 1987. Phương pháp này dựa trên phản ứng giữa hơi keo (hơi Cyanoarylate) với axit amin, axit béo, proteins có trong mồ hôi của dấu vết đường vân và làm cho các đường vân nổi rõ màu trắng.

Điều kiện cần thiết cho quá trình xông keo:

- Không gian kín

- Nguồn kích nhiệt

- Keo chuyên dụng Cyanoacrylate Ester, các loại keo này có thể tìm thấy trên thị trường với các tên như: Keo con voi, keo 502,…

Qua thực tiễn công tác, Phòng PC54 Công an tỉnh Nam Định nhận thấy, phương pháp xông keo phát hiện dấu vết đường vân mồ hôi đặc biệt hữu ích trên hầu hết các bề mặt khô, không thẩm thấu. Tuy nhiên, việc xông keo chỉ được thực hiện tại các phòng giám định. Việc thu giữ dấu vết chỉ thuận lợi đối với các vật mang vết nhỏ gọn, có thể tháo rời, dễ di chuyển. Đối với những vật mang vết có kích thước lớn, không thể tháo rời... thì không thể hoặc khó thực hiện xông keo tại hiện trường, nếu có cho kết quả không cao. Hiện nay, hầu hết các Phòng Kỹ thuật hình sự đều được trang cấp tủ xông keo AF06, AF09 tương đối hiện đại.

- Ưu điểm: Có thể phát hiện dấu vết đường vân ẩn trên nhiều loại bề mặt; Dấu vết tồn tại sau thời gian dài vẫn có thể phát hiện được bằng xông keo ( có thể tới 5 năm); Dấu vết phát hiện được không dễ bị xóa; Có thể quét bột, bóc tách tới 500 lần; Có thể phát hiện được nhiều dấu vết hơn các phương pháp truyền thống.

- Nhược điểm: Chỉ sử dụng tại các phòng thí nghiệm; Không cơ động sử dụng được tại hiện trường các vụ án; Chỉ dụng dụng phát hiện trên các vật mang vết nhỏ, chứa được trong tủ. Giá thành sản xuất cao, không có phụ tùng thay thế.

Để phát huy hiệu quả phương pháp xông keo tại hiện trường với các vật mang vết lớn, không thể di chuyển về cơ quan giám định, Phòng Kỹ thuật Công an tỉnh Nam Định đã nghiên cứu, thiết kế phương tiện xông keo di động và tiến hành thử nghiệm, triển khai áp dụng vào hoạt động khám nghiệm hiện trường đặc biệt là các vụ trộm cắp tài sản. Phương pháp đã đạt giải nhì cuộc thi: “Hội thi sáng tạo kỹ thuật tỉnh Nam Định lần thứ VI (2016 – 2017)”. Năm 2017, theo sự chỉ đạo của Ban Giám đốc Công an tỉnh Nam Định, Phòng Kỹ thuật hình sự đã triển khai lắp đặt, cấp phát cho lực lượng Khám nghiệm hiện trường của Công an cấp huyện, thành phố trong địa bàn tỉnh.

Vật liệu sử dụng:

Stt

Tên

Kích thước

Số lượng

Công dụng

Ghi chú

1

Ống nhựa PVC Ø 21cm

40-50cm

30-40

Tạo khung

 

2

Ống nối các đoạn PVC Ø 21cm

 

25-30

Tạo khung

 

3

Túi nilon trong suốt

 

 

Tạo môi trường kín

 

4

Băng dính

 

03 cuộn

Dán các túi nilon

 

5

Nến (sáp)

 

10 cái

Kích nhiệt cho keo và tạo độ ẩm

 

6

Bếp lò nhỏ

 

10 cái

Kích nhiệt cho keo và tạo độ ẩm

 

7

Keo xông

 

10 cái

Hóa chất phát hiện đường vân

 

8

Khay, cốc

 

10 cái

Đựng keo và nước tạo ẩm

 

9

Va ly

 

01 cái

Đựng dụng cụ xông keo

 

Phương pháp tiến hành:

Bước 1: Xác định kích thước, hình dáng đối tượng mang dấu vết đường vân ẩn cần phát hiện để xác định số lượng thanh nhựa PVC, đoạn nối cần sử dụng.

Bước 2: Tiến hành lắp, nối các thanh nhựa PVC theo kích thước và hình dáng phù hợp với vật mang dấu vết đường vân ẩn cần phát hiện.

Bước 3: Cho vật mang dấu vết đường vân ẩn cần phát hiện vào trong khung xông keo.

Bước 4: Cắt, dán nilon trùm qua khung xông keo vừa dựng.

Bước 5: Thắp nến sáp, đặt vào trong lò (ít nhất là 02 bếp lò: 01 bếp kích nhiệt cho keo xông và 01 bếp kích nhiệt tạo độ ẩm). Đối với vật có kích thước lớn, hình dáng phức tạp có thể sử dụng nhiều bếp lò.

Bước 6: Đặt khay, cốc đựng keo, nước vào bếp lò. Và quan sát, theo dõi quá trình phát hiện dấu vết.

Bước 7: Ghi nhận dấu vết. Sau khi dấu vết được phát hiện tiến hành ghi nhận dấu vết theo qui trình và phương pháp nghiệp vụ.

Các thông số, chỉ tiêu, tính năng kỹ thuật đạt được:

- Sản phẩm đã tạo được không gian kín, quan sát được quá trình hiện đường vân ẩn trên vật mang vết trong quá trình xông keo.

- Tạo nhiệt độ, độ ẩm, môi trường thích hợp cho quá trình xông keo.

- Khung xông keo dễ dàng thay đổi kích thước theo nhiều mẫu vật khác nhau.

- Dấu vết phát hiện được có đường vân rõ ràng, các đặc điểm chi tiết thể hiện rõ đủ yếu tố tiến hành truy nguyên đồng nhất.

Thông số kỹ thuật đạt được sử dụng phương pháp xông keo di động tại hiện trường các vụ án hình sự:

- Chất lượng dấu vết đường vân tốt như sử dụng tủ xông keo.

- Phát hiện dấu vết đường vân ẩn rõ nét, có hiệu quả cao và khắc phục được những hạn chế, nhược điểm của tủ xông keo.

- Sử dụng các vật liệu đơn giản, có sẵn trên thị trường, giá thành thấp.

- Thiết bị được thiết kế cơ động, thay đổi được kích thước cho phù hợp với nhiều vật mang vết có kích thước khác nhau, từ vật có kích thước nhỏ đến vật có kích thước lớn không thể tháo rời, di chuyển được như két, tủ, cánh cửa, ô tô, xe máy,... Phương pháp sử dụng đơn giản, dễ thao tác, an toàn, thực hiện được trong mọi điều kiện địa hình tại hiện trường vụ án.

- Có thể phát hiện cùng một lúc nhiều mẫu vật qua một lần xông. Giảm thời gian, chi phí, công sức phát hiện dấu vết đường vân ẩn tại hiện trường vụ án hình sự.

- Quan trọng nhất là thiết bị sử dụng không phải phụ thuộc vào nguồn điện lưới trong khi nhiều hiện trường lại không có điện.

Đánh giá phương pháp xông keo:

Phương pháp đã được triển khai tại phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Nam Định từ ngày 05/02/2017. Từ khi triển khai phương pháp mới đã đem lại hiệu quả rất tích cực trong công tác phát hiện dấu vết đường vân tiềm ẩn tại hiện trường các vụ án hình sự, đặc biệt các hiện trường trộm tài sản.

Đây là phương pháp sử dụng các vật liệu có sẵn trên thị trường, vật liệu đơn giản, thông dụng, giá thành rẻ, dễ dàng lắp đặt, thay thế, thao tác lắp đặt đơn giản do đó có thể triển khai ngay trong công tác khám nghiệm hiện trường các vụ án hình sự. Bộ phát hiện nhỏ gọn, đựng trong túi xách hoặc va ly dễ dàng vận chuyển và sử dụng trong mọi điều kiện hiện trường.

Phương pháp có thể áp dụng đại trà, lâu dài tại các phòng Kỹ thuật hình sự Công an các tỉnh, thành phố và tại tổ, đội Kỹ thuật hình sự Công an cấp huyện, thành phố trong cả nước.

Phát hiện được nhiều dấu vết đường vân tiền ẩn hơn so với các phương pháp khác đang sử dụng; Có thể phát hiện dấu vết trên các vật mang vết có kích thước lớn, hình thù phức tạp; Số lượng vụ việc phát hiện được dấu vết tăng lên, số lượng, chất lượng dấu vết được phát hiện được nâng cao; Hiệu quả công tác khám nghiệm hiện trường được nâng cao.

Nâng cao tỉ lệ điều tra khám phá các vụ án hình sự qua đó góp phần đảm bảo trật tự an toàn xã hội. Trang bị một lần các thiết bị trong sản phẩm có thể tái sử dụng rất nhiều lần, qua đó góp phần giữ gìn vệ sinh môi trường./.

Nguyễn Xuân Kha - Công an tỉnh Nam Định

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi