Chủ Nhật, 22/4/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Tình hình tai nạn giao thông đường bộ trên thế giới hiện nay

Tăng trưởng mạnh nhất là các loại phương tiện giao thông đường bộ, mỗi năm thế giới lại sản xuất thêm hàng triệu xe gắn máy, ô tô đủ mọi chủng loại. Trong khi đó, kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ chưa đảm bảo về quy mô và chất lượng, đặc biệt ở các nước kém phát triển và đang phát triển. Ùn tắc giao thông thường xuyên xảy ra ở các đô thị lớn; tai nạn giao thông đường bộ (TNGT) ngày càng tăng về số lượng và mức độ nghiêm trọng; tình trạng ô nhiễm môi trường do khí thải và tiếng ồn của phương tiện giao thông xảy ra ở nhiều thành phố… không chỉ gây thiệt hại lớn về kinh tế mà còn ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, tinh thần của con người. Đặc biệt, TNGT đang là vấn đề xã hội mang tính toàn cầu mà các quốc gia trên thế giới đều phải đối mặt. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã khẳng định “Tai nạn giao thông đã trở thành một đại dịch của nhân loại”.

Trong năm 2013 vừa qua, Tổ chức Y tế thế giới đã tiến hành khảo sát toàn diện tình hình TNGT trên thế giới. Kết quả nghiên cứu đã đưa ra một bản báo cáo đầy đủ về bức tranh TNGT toàn cầu. Đây là cơ sở để thực hiện Chương trình Hành động thập kỷ an toàn giao thông giai đoạn 2011 - 2020 của Tổ chức này. Kể từ khi chiếc ô tô đầu tiên ra đời năm 1769 cho đến nay, nền kinh tế thế giới phát triển không ngừng, nền khoa học kỹ thuật cũng đạt được những thành tựu to lớn, đặc biệt là những công nghệ áp dụng trong lĩnh vực giao thông được quan tâm, phát triển vượt bậc. Mặc dù vậy, số vụ TNGT hàng năm trên toàn cầu vẫn không ngừng tăng lên. Hiện mỗi năm trên thế giới có khoảng 1,24 triệu người chết và 50 triệu người bị thương do TNGT. Như vậy, trung bình mỗi ngày khoảng 3.400 người chết vì TNGT trên đường bộ. Trong đó, những người độ tuổi từ 15 đến 44 chiếm 59% và 77% số người chết là nam giới (xem biểu đồ 1). Từ năm 2007 đến nay, 88 quốc gia số người chết do TNGT giảm nhưng 87 nước khác lại có xu hướng tăng, vì vậy về cơ bản tổng số người chết vẫn không giảm.

Trong quá trình nghiên cứu đặc điểm phân bố TNGT trên phạm vi toàn cầu dựa trên tiêu chí mức thu nhập, các nhà khoa học đã thấy rằng các nước có mức thu nhập trung bình có tỉ lệ người chết do TNGT cao nhất (20,1 người chết/100.000 dân), thấp nhất là các nước có mức thu nhập cao (8,7 người chết/100.000 dân), trong khi tỉ lệ người chết do TNGT trung bình trên thế giới hiện là 18 người chết/100.000 dân[*]. Trên thực tế các nước có mức thu nhập trung bình có số lượng phương tiện giao thông chiếm 52% tổng số toàn cầu, còn các nước có mức thu nhập cao chiếm 47%, như vậy số lượng gần ngang nhau (xem biểu đồ 2). Điều đó cho thấy, số người chết do TNGT không tỉ lệ với số lượng phương tiện mà do các nguyên nhân quan trọng khác như: trình độ dân trí, hiểu biết luật giao thông, ý thức tham gia giao thông và kết cấu hạ tầng giao thông.

 

Về phân loại theo phương tiện tham gia giao thông cho thấy, một nửa số trường hợp chết do TNGT là người đi bộ (23%), người đi xe đạp (22%) và người đi xe gắn máy (5%) - Tổ chức Y tế thế giới gọi đây là những “đối tượng tham gia giao thông dễ bị tổn thương”. Trong khi đó, tỉ lệ lái xe ô tô và hành khách chết do TNGT chiếm 31%, còn lại 19% là các đối tượng tham gia giao thông khác. Ở các quốc gia có mức thu nhập thấp và trung bình, tỉ lệ người đi bộ, xe đạp, xe gắn máy tử vong khi tham gia giao thông cao hơn nhiều lần so với các nước thu nhập cao. Điển hình như ở hầu hết các nước Châu Phi đi bộ và đi xe đạp là hai hình thức di chuyển phổ biến của phần lớn người dân, trong khi ở các nước Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dương xe gắn máy lại là phương tiện chính, giá thành thấp và dễ điều khiển. Vì vậy, số liệu phản ánh tương ứng ở Châu Phi có 38% trường hợp chết do TNGT là người đi bộ và 36% trường hợp chết do TNGT ở khu vực Tây Thái Bình Dương là người đi xe gắn máy (xem biểu đồ 4).

Nghiên cứu số liệu TNGT và chính sách về an toàn giao thông của 182 nước trên thế giới cho thấy, để giảm số vụ TNGT và hậu quả của nó, cần thiết phải điều chỉnh luật, đẩy mạnh thực thi pháp luật và chú ý nhiều hơn tới những đối tượng tham gia giao thông dễ bị tổn thương. Hiện nay, mới chỉ có 28 nước, là nơi sinh sống của 449 triệu người (chiếm 7% dân số thế giới) áp dụng những chính sách pháp luật một cách toàn diện liên quan tới năm yếu tố, là nguyên nhân trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra TNGT: vận tốc, nồng độ cồn, sử dụng mũ bảo hiểm, dây an toàn và ghế dành cho trẻ em khi tham gia giao thông. Những nước còn lại vẫn tồn tại những lỗ hổng và thiếu sót trong các chính sách này, thể hiện qua các số liệu:

- 59 quốc gia có chính sách giới hạn tốc độ dưới 50 km/giờ tại khu vực thành phố, cho phép lực lượng thực thi pháp luật có cơ sở để xử lý vi phạm, góp phần giảm thiểu số vụ TNGT. Phân tích số liệu cho thấy, vượt quá tốc độ là vi phạm phổ biến nhất của những người trẻ tuổi và nam giới, chiếm 1/3 tổng số vụ tai nạn. Nếu giảm 5% tốc độ của các phương tiện tham gia giao thông thì sẽ giảm 30% số ca tử vong.

- 89 quốc gia có luật quy định giới hạn nồng độ cồn trong máu là 0,05 g/dl hoặc nhỏ hơn như Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo. Tại các nước có thu nhập cao, có đến 20% số trường hợp chết trong các vụ TNGT là do sử dụng rượu bia khi điều khiển các phương tiện giao thông. Ở các nước có thu nhập thấp, tỷ lệ này là từ 33% đến 69%.

- 90 quốc gia có luật quy định đội mũ bảo hiểm cho người đi xe gắn máy và áp dụng tiêu chuẩn chất lượng cho mũ bảo hiểm. Sự thúc đẩy mạnh mẽ quy định bắt buộc đội mũ bảo hiểm khi điều khiển mô-tô, xe gắn máy đã từng là đề tài tranh luận nóng bỏng của nhiều nhà khoa học trong thập niên 90. Đến nay qua thực tiễn đã chứng minh, đội mũ bảo hiểm có chất lượng tốt có thể giảm nguy cơ tử vong do tai nạn giao thông đến 40%, giảm nguy cơ chấn thương nghiêm trọng 70%.

- 111 quốc gia có luật quy định thắt dây bảo hiểm khi lái xe ô tô. Theo thống kê, những người gặp TNGT nhưng thắt dây bảo hiểm có cơ hội tránh bị tổn thương tốt hơn, dù là ngồi ở hàng ghế trước hay sau, đặc biệt đối với trẻ em. Người không đeo dây an toàn không chỉ có nguy cơ bị tổn thương, mà còn có thể gây tổn thương tới người khác trên xe. Trong trường hợp gặp tai nạn, người không đeo dây có thể văng đi trong xe, gây thương tích cho những hành khách khác.

- 1/2 số nước trên thế giới áp dụng luật quy định bắt buộc phải có ghế dành cho trẻ em trong xe ô tô khi tham gia giao thông. Theo đó, trẻ em dưới 12 tuổi khi di chuyển bằng ô tô bắt buộc phải sử dụng loại ghế đặt trong ô tô dành riêng cho trẻ để đảm bảo an toàn. Thực tiễn đã chứng minh, ghế dành cho trẻ em giúp làm giảm 54 - 80% số trẻ bị tử vong trong các vụ tai nạn.

          Qua đúc kết kinh nghiệm của các nước tiên tiến trên thế giới, để cải thiện tình hình trật tự an toàn giao thông, đặc biệt nhằm giảm số vụ TNGT, ngoài thực hiện các chính sách pháp luật nêu trên các nước cần đẩy mạnh công tác giáo dục, tuyên truyền luật giao thông đường bộ, nâng cao ý thức người tham gia giao thông, xây dựng văn hóa giao thông - yếu tố nhận thức của con người luôn được đặt lên hàng đầu; cần đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông với chiến lược, tầm nhìn lâu dài, đặc biệt quan tâm đến vấn đề áp dụng khoa học kỹ thuật trong hoạt động giao thông, như xây dựng hệ thống giao thông thông minh ITS (lntelligent Transport System)./.

ThS. Nguyễn Đức Khiêm - Trung tâm Nghiên cứu An toàn giao thông - Học viện CSND

Tạp chí Cảnh sát nhân dân Chuyên đề An toàn giao thông - Số 01/tháng 11/2014



[*] Tham khảo biểu đồ 3 - Tỉ lệ người chết do TNGT/100.000 dân theo vị trí địa lý.

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi