Thứ Ba, 22/5/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Nâng cao hiệu quả hoạt động hỏi cung bị can trong điều tra tội phạm cố ý gây thương tích của lực lượng Cảnh sát hình sự Công an quận Hoàng Mai – Hà Nội

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, trong quá trình phát triển cũng đã và đang phát sinh nhiều vấn đề phức tạp về TTXH. Tình hình hoạt động của tội phạm nói chung và tội phạm hình sự nói riêng vẫn diễn biến hết sức phức tạp, ngày càng nghiêm trọng với nhiều thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt, tác động tiêu cực đến mọi mặt của đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của nước ta. Trong đó tội phạm cố ý gây thương tích là một trong những loại tội phạm nguy hiểm, có sử dụng bạo lực, gây ra những hậu quả tác hại nặng nề cho con người và xã hội. Theo báo cáo tổng kết hàng năm của Công an quận Hoàng Mai, từ năm 2013 đến năm 2017, trên địa bàn quận đã xảy ra hàng trăm vụ cố ý gây thương tích, hậu quả của loại tội phạm này gây ra là không nhỏ, bên cạnh những thiệt hại về sức khỏe cong người, nhiều vụ đã gây hoang mang lo lắng và gây bất bình trong quần chúng nhân dân. Xác định được tính chất phức tạp, nghiêm trọng của loại tội phạm này, lực lượng Cảnh sát hình sự Công an quận Hoàng Mai đã tập trung lực lượng, tiến hành nhiều biện pháp nghiệp vụ đề phòng ngừa, điều tra làm rõ hành vi phạm tội. Trong hoạt động điều tra vụ án cố ý gây thương tích, hỏi cung bị can là một biện pháp quan trọng trong việc thu thập chứng cứ chứng minh sự thật vụ án. Biện pháp hỏi cung bị can phạm tội cố ý gây thương tích tuy đã có những kết quả nhất định nhưng vẫn còn gặp những hạn chế, tồn tại nhất định như bị can khai báo gian dối, từ chối khai báo, có thái độ bất hợp tác với Cơ quan điều tra và điều tra viên... dẫn đến một số vụ án bị câu dầm, kéo dài, thậm chí phải điều tra bổ sung, điều tra lại. Vì vậy, cần thiết phải nâng cao hiệu quả hoạt động hỏi cung bị can phạm tội cố ý gây thương tích của lực lượng Cảnh sát hình sự Công an quận Hoàng Mai trong thời gian tới, đặc biệt là khi Bộ luật hình sự và Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 đã có hiệu lực thi hành.

Kết quả khảo sát cho thấy, tính từ năm 2013 đến năm 2017, tình hình tội phạm hình sự trên địa bàn quận Hoàng Mai tuy có giảm về số lượng nhưng biến động không đều qua các năm. Tuy có xu hướng giảm trong 5 năm nhưng tội phạm Cố ý gây thương tích xuất hiện một số phương thức phạm tội mới như: phạm tội có đồng phạm, phạm tội có tổ chức, có yếu tố bảo kê, gây thương tích thuê… Tội phạm Cố ý gây thương tích ngày càng tinh vi, xảo quyệt hơn trong phương thức gây án cũng như che giấu hành vi phạm tội của mình, bỏ trốn gây khó khăn cho hoạt động điều tra khám phá của lực lượng Cảnh sát hình sự. Tỉ lệ điều tra khám phá và xử lý tội phạm cố ý gây thương tích là khá cao (4/ 5 năm chiếm tỉ lệ 100%, riêng năm 2014 đạt tỷ lệ 95%). Một trong những yếu tố dẫn tới kết quả trên là do đội Cảnh sát hình sự Công an quận Hoàng Mai đã thực hiện có hiệu quả công tác hỏi cung bị can. Đa số các điều tra viên đều nhận thức rõ tầm quan trọng của hoạt động hỏi cung bị can trong quá trình điều tra vụ án cố ý gây thương tích; việc nghiên cứu hồ sơ được tiến hành nghiêm túc; xây dựng kế hoạch hỏi cung cụ thể; vận dụng sáng tạo, linh hoạt các chiến thuật hỏi cung bị can vào các tình huống hỏi cung cụ thể. Hoạt động hỏi cung bị can luôn được các thực hiện theo đúng các quy định của pháp luật; không sử dụng bức cung, nhục hình xâm phạm tới quyền con người, quyền của bị can theo quy định tại điều 49 Bộ luật Tố tụng hình sự (năm 2003). Kết quả hỏi cung bị can hoàn toàn khách quan, đầy đủ, toàn diện. Trong quá trình hỏi cung bị can không có hình thức bức cung, nhục hình biến tướng. Các điều tra viên đều sự dụng linh hoạt các chiến thuật hỏi cung bị cán để đánh vào tâm lý của bị can khiến cho bị can thành khẩn khai báo, không có hành vi khai báo gian dối hoặc từ chối khai báo. Từ đó tạo điều kiện cho việc truy tố, xét xử được đúng người, đúng tội, không có oan sai.

Tuy nhiên, hoạt động hỏi cung bị can phạm tội cố ý gây thương tích của đội Cảnh sát hình sự Công an quận Hoàng Mai còn có những hạn chế, thiếu sót cần phải khắc phục như: Một số điều tra viên chưa thật sự coi trọng vai trò của hoạt động hỏi cung bị can nói chung và giai đoạn chuẩn bị hỏi cung nói riêng, vẫn còn một số trường hợp không xây dựng kế hoạch hỏi cung trước khi tiến hành hỏi cung hoặc lập kế hoạch hỏi cung nhưng qua loa, sơ sài, không đáp ứng được các yêu cầu cần thiết. Quá trình tiếp xúc tâm lý trước các cuộc hỏi cung không được coi trọng trong quá trình hỏi cung bị can cố ý gây thương tích, công tác chuẩn bị trước các buổi hỏi cung của một số điều tra viên còn sơ sài, một số điều tra viên hỏi cung dựa trên kinh nghiệm bản thân để đưa ra câu hỏi mà không có sự nghiên cứu, chuẩn bị câu hỏi từ trước dẫn đến không khai thác được đầy đủ nội dung liên quan đến vụ án. Do tính chất công việc nhiều, phức tạp cùng với số lượng Điều tra viên tham gia thụ lý các vụ án còn mỏng nên chưa có sự phân công hợp lý giữa lực lượng và công việc. Một số vụ án cố ý gây thương tích tiến độ điều tra chậm, phải gia hạn điều tra mới đủ thời gian để truy tố.

Nguyên nhân của những hạn chế, thiếu sót trên là do:

Một là, đội ngũ điều tra viên, cán bộ điều tra trực tiếp điều tra án cố ý gây thương tích còn mỏng, đa số là cán bộ trẻ chưa có nhiều kinh nghiệm thực tiễn nên hiệu quả công việc chưa cao. Thông thường các điều tra viên thụ lý cùng một lúc 7, 8 vụ án dẫn đến chưa tập trung vào điều tra từng vụ án. Đặc biệt đối với những vụ có nhiều đối tượng thì hoạt động hỏi cung bị can chưa được chuẩn bị chu đáo, chỉ xây dựng kế hoạch hỏi cung chung cho tất cả các đối tượng mà chưa xây dựng kế hoạch hỏi cung đối với từng bị can cụ thể.

Hai là, công tác tập huấn, nâng cao trình độ nghiệp vụ, pháp luật cho điều tra viên, cán bộ điều tra của lực lượng Cảnh sát hình sự Công an quận Hoàng Mai chưa được tiến hành thường xuyên, liên tục.

Ba là, công tác chuẩn bị hỏi cung bị can và tiến hành hỏi cung bị can chưa được chú trọng. Một số điều tra viên còn chưa linh hoạt, sáng tạo trong việc vận dụng các chiến thuật hỏi cung bị can vào các tình huống hỏi cung cụ thể khiến cho hiệu quả hoạt động hỏi cung bị can phạm tội cố ý gây thương tích còn bị hạn chế.

Bốn là, hoạt động chỉ đạo, tổng kết đánh giá hiệu quả hoạt động hỏi cung bị can phạm tội cố ý gây thương tích chưa được tiến hành một cách thường xuyên, liên tục.

Năm là, việc nghiên cứu xây dựng lý luận về phương pháp, chiến thuật và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn công tác hỏi cung bị can phạm tội nói chung và phạm tội cố ý gây thương tích nói riêng còn chưa được quan tâm đúng mức. Chưa phát huy được vai trò của tập thể trong công việc, hoạt động hỏi cung mới chỉ được dựa trên mỗi cá nhân đơn lẻ mà chưa có sự kết hợp giữa các cán bộ, chiến sĩ trong hoạt động hỏi cung bị can. Trường hợp nhiều điều tra viên cùng tham gia một buổi hỏi cung là chưa có.

Để khắc phục những hạn chế, thiếu sót trên, lực lượng Cảnh sát hình sự Công an quận Hoàng Mai cần quán triệt những vấn đề sau:

Thứ nhất, hoàn thiện cơ cấu tổ chức đội ngũ điều tra viên và cán bộ điều tra của đội Cảnh sát hình sự Công an quận Hoàng Mai cả về số lượng và trình độ chuyên môn nghiệp vụ và pháp luật. Tình hình tội phạm xâm phạm TTXH nói chung và tội phạm cố ý gây thương tích nói riêng đang ngày một gia tăng với những thủ đoạn phạm tội tinh vi, xảo quyệt; bên cạnh đó công tác hỏi cung bị can phạm tội cố ý gây thương tích lại là một hoạt động vô cùng khó khăn, phức tạp, đòi hỏi phải có những ĐTV không chỉ vững về kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ mà còn có bề dày kinh nghiệm thực tiễn. Trong khi đó, lực lượng cán bộ chiến sỹ của Cơ quan CSĐT Công an thành phố Việt Trì còn mỏng, số ĐTV trung cấp và ĐTV sơ cấp còn chưa nhiều, chủ yếu là cán bộ điều tra trẻ tuổi. Các ĐTV luôn đứng trước tình trạng quá tải về công việc với nhiều loại án xâm phạm TTXH có yêu cầu giải quyết khác nhau, đồng nghĩa với việc không thể chuyên môn hóa hoạt động điều tra các vụ án cố ý gây thương tích. Vì thế đã khiến cho hoạt động hỏi cung bị can phạm tội cố ý gây thương tích trong một số trường hợp chưa đạt được hiệu quả cao. Trước thực trạng đó, để hoạt động hỏi cung bị can phạm tội cố ý gây thương tích đạt hiệu quả cao hơn, lực lượng Cảnh sát hình sự cần phải sắp xếp, kiện toàn đội ngũ cán bộ điều tra bằng các điều tra viên có kinh nghiệm từ các đơn vị khác để giảm bớt áp lực nặng nề về công việc. Phân công công tác đúng chuyên ngành đào tạo: ưu tiên các Cán bộ chiến sĩ được đào tạo chính quy hệ đại học hoặc trung cấp về chuyên ngành cảnh sát điều tra hình sự về đội Cảnh sát hình sự để đảm bảo về năng lực công tác cũng như những kiến thức nghiệp vụ cơ bản khi tiến hành điều tra khám phá các vụ án hình sự nói cung và các vụ án cố ý gây thương tích nói riêng.

Thứ hai, nâng cao chất lượng cho cán bộ điều tra, điều tra viên đáp ứng yêu cầu điều tra vụ án hình sự nói chung và vụ án cố ý gây thương tích nói riêng trên địa bàn quận Hoàng Mai. Nâng cao nhận thức của đội ngũ Điều tra viên sơ cấp và đặc biệt là đội ngũ cán bộ điều tra về hoạt động điều tra hình sự cũng như về hoạt động hỏi cung bị can để họ nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của các hoạt động điều tra trong đó có hoạt động hỏi cung bị can nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra khám phá vụ án hình sự. Cần phải có sự phối hợp với các trường Công an nhân dân, các Viện nghiên cứu chuyên ngành mở các khóa đào tạo tập huấn, nâng cao năng lực pháp luật, chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ chiến sỹ của đội điều tra tổng hợp, đặc biệt là về các chiến thuật hỏi cung bị can, về các kỹ năng thiết lập sự tiếp xúc tâm lý giữa điều tra viên và bị can có hiệu quả.

Thứ ba, nâng cao hiệu quả công tác chuẩn bị hỏi cung bị can và chiến thuật hỏi cung bị can phạm tội cố ý gây thương tích. Để có thể hỏi cung bị can được hiệu quả, thu thập được những tài liệu, chứng cứ quan trọng chứng minh tội phạm trong vụ án cố ý gây thương tích đòi hỏi điều tra viên, cán bộ điều tra trước khi tiến hành hỏi cung bị can phải tiến hành một số hoạt động như: Nghiên cứu hồ sơ vụ án, nhất là những tài liệu, chứng cứ chứng minh hành vi phạm tội của bị can; xác định chính xác nội dung những vấn đề cần làm rõ thông qua hỏi cung bị can trong điều tra vụ án cố ý gây thương tích; nghiên cứu hệ thống tài liệu, chứng cứ đã thu thập được liên quan đến vụ án, lựa chọn những chứng cứ cần phải sử dụng trong hỏi cung bị can; nghiên cứu kỹ đặc điểm tâm lý của bị can, những vướng mắc trong tâm lý của bị can dẫn đến trường hợp bị can từ chối khai báo hoặc khai báo gian dối để xác định chiến thuật hỏi cung bị can phù hợp; lựa chọn chiến thuật sử dụng chứng cứ đạt hiệu quả cao; dự kiến hệ thống câu hỏi cần sử dụng trong quá trình hỏi cung bị can và các tình huống đột xuất có thể xảy ra trong quá trình hỏi cung và biện pháp giải quyết các tình huống đó; cần lựa chọn phân công điều tra viên tiến hành hỏi cung bị can hợp lý, phù hợp với đặc điểm tâm lý của bị can cũng như chiến thuật hỏi cung đưa ra. Trong quá trình hỏi cung, điều tra viên cần chú trọng việc thiết lập sự tiếp xúc tâm lý thuận chiều giữa điều tra viên và bị can phạm tội cố ý gây thương tích trước khi tiến hành hỏi cung và thậm chí trong cả quá trình tiến hành hỏi cung bị can. Chú ý đến việc giáo dục, thuyết phục bị can thành khẩn khai báo. Nâng cao hiệu quả công tác thu thập, phân loại, đánh giá và sử dụng chứng cứ trong hỏi cung bị can các vụ án cố ý gây thương tích. Tùy vào tình huống cụ thể mà ĐTV phải linh hoạt sáng tạo trong việc sử dụng các chiến thuật hỏi cung để đấu tranh với bị can có hiệu quả. Yêu cầu đặt ra là ĐTV không chỉ cần nắm vững các kiến thức nghiệp vụ mà còn phải được trang bị các kiến thức về tâm lý tội phạm để lựa chọn thời điểm sử dụng sao cho đạt hiệu quả cao nhất.

Thứ tư, tăng cường công tác chỉ đạo, lãnh đạo, chỉ huy hỏi cung bị can phạm tội cố ý gây thương tích. Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng cơ quan Cảnh sát điều tra quận Hoàng Mai cần nắm bắt toàn bộ hoạt động điều tra vụ án thông qua việc phê duyệt kế hoạch điều tra, báo cáo của các điều tra viên trực tiếp thụ lý vụ án và thông qua Ban chỉ huy Đội Cảnh sát hình sự. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo việc sử dụng chứng cứ trong hỏi cung bị can tội phạm cố ý gây thương tích phải được tiến hành chặt chẽ ngay từ khi khởi tố bị can, áp dụng các biện pháp ngăn chặn. Đối với những vụ án khó khăn, vướng mắc cần lựa chọn những điều tra viên có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, có phong thái đĩnh đạc, chuẩn mực, cách ứng xử hài hòa, có khả năng giao tiếp tốt, nắm bắt được tâm lý người giao tiếp, có trình độ năng lực và kinh nghiệm tham gia hỏi cung đối với từng vụ án, từng đối tượng phù hợp. Thường xuyên tổ chức trao đổi thảo luận rút kinh nghiệm sau những buổi hỏi cung đối với những vụ án cụ thể để từ đó đúc rút kinh nghiệm những mặt cần phát huy và những mặt cần khắc phục, ngoài ra giúp đánh giá tình huống định hướng đấu tranh với bị can trong những buổi hỏi cung tiếp theo.

Thứ năm, tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát hình sự Công an quận Hoàng Mai với các cán bộ quản lý Trại tạm giam để phục vụ công tác hỏi cung bị can phạm tội cố ý gây thương tích. Việc trao đổi thông tin giữa đội Cảnh sát hình sự và Trại tạm giam cần được tiến hành thường xuyên, liên tục để giúp cả hai lực lượng nắm bắt đầy đủ nhất thông tin về đối tượng phục vụ cho công tác nghiệp vụ của từng đội. Xây dựng cơ chế phối hợp trước những tình huống đột xuất có thể xảy ra như bị can tự thương trong nhà tạm giữ hoặc bị can bị bệnh cần được quản lý, điều trị phù hợp. Những thông tin do cán bộ quản lý Trại tạm giam về tình hình của các bị can là vô cùng cần thiết giúp điều tra viên xác định được thái độ của bị can, lựa chọn được chiến thuật hỏi cung phù hợp nhằm đạt được hiệu quả cao nhất trong buổi hỏi cung./.

Đại úy Ngô Quang Thành - CH24

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi