Thứ Ba, 11/12/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác điều tra tội phạm chống người thi hành công vụ của Cơ quan Cảnh sát điều tra công an cấp huyện trên địa bàn thành phố Hà Nội

Tội phạm chống người thi hành công vụ trên địa bàn thành phố Hà Nội so với các tội hình sự và tệ nạn xã hội chỉ chiếm tỷ lệ không nhiều. Trung bình mỗi năm, số vụ chống người thi hành công vụ chiếm 2,5 đến 2,6 % tổng số vụ phạm pháp hình sự trên địa bàn thành phố Hà Nội. Tuy nhiên, tội phạm này lại đang có diễn biến phức tạp. Tình hình, diễn biến của loại tội phạm chống người thi hành công vụ đang có những dấu hiệu đáng lo ngại. Nhiều vụ gây thiệt hại nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, danh dự và tài sản của các lực lượng thi hành công vụ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh trật tự và uy tín của chính quyền địa phương, cùng như ngành Công an. Thực tế đã xảy ra nhiều vụ, các đối tượng ngang nhiên thách thức cảnh sát, gạ đánh lực lượng thi hành công vụ. Trong thời gian gần đây còn nổi lên một vấn đề mới, đó là, bên cạnh việc các đối tượng sử dụng vũ lực để chống đối lại lực lượng thi hành công vụ thì nhiều đối tượng còn có hành vi bắt giữ người trái pháp luật hay lợi dụng quyền tự do, dân chủ, tự do, ngôn luận và quyền khiếu nại tố cáo để cản trở, chống đối người thi hành công vụ. Đặc biệt, số vụ chống người thi hành công vụ gây hậu quả nghiêm trọng ngày càng gia tăng, có vụ gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng làm chết, bị thương một số người thi hành công vụ.

Trên cơ sở sự chỉ đạo của lãnh đạo Công an thành phố Hà Nội, chỉ huy Công an các quận, huyện trên địa bàn thành phố Hà Nội, cơ quan Cảnh sát điều tra công an các quận, huyện đã triển khai nhiều kế hoạch, biện pháp đấu tranh đối với tội phạm chống người thi hành công vụ. Tuy nhiên, hiện nay các vụ chống người thi hành công vụ trên địa bàn thành phố Hà Nội vẫn còn tiềm ẩn những vấn đề phức tạp, tính chất hoạt động phạm tội ngày càng táo bạo, liều lĩnh... Thực trạng đó xuất phát từ nhiều hạn chế, thiếu sót trong công tác điều tra tội phạm chống người thi hành công vụ, cụ thể:

Thứ nhất, vệc tiếp nhận tin báo tố giác còn nhiều bất cập. Vấn đề tiếp nhận tin báo tố giác trong thời gian qua thường chậm, xuất phát từ nguyên nhân phải tiếp nhận qua cấp trung gian như cán bộ bị tấn công lại phải báo cáo vụ việc với lãnh đạo đơn vị trực tiếp rồi mới báo với cơ quan Cảnh sát điều tra. Khi đối tượng chống người thi hành công vụ trong các vụ có đông lực lượng tham gia thì giữa các lực lượng lại không thống nhất trong việc thông báo nhanh tới cơ quan Cảnh sát điều tra. Một số vụ xảy ra lại không báo cáo cho CQCSĐT mà lại báo cáo qua nhiều đường khác như cho đội tổng hợp của công an quận, huyện, sau đó đội này mới thông báo cho CQCSĐT… Đặc biệt,trường hợp sau khi không bắt được đối tượng gây án mới báo CQCSĐT, từ đó làm ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng hoạt động thu thập thông tin làm chứng cứ để chứng minh sự thật của vụ án.

Thứ hai, còn tình trạng một số cán bộ điều tra chủ quan, phiến diện trong công tác điều tra các vụ án chống người thi hành công vụ. Thái độ chủ quan của các điều tra viên xuất phát từ việc: đa số đã bị bắt quả tang, đối tượng thường đã rõ nên dẫn đến nhận thức cho rằng đây là loại thường án, không có gì phức tạp, giải quyết chậm cũng không ảnh hưởng gì. Quá trình làm việc điều tra viên thường có tư tưởng đồng cảm với người thi hành công vụ, nên không chú ý hỏi sâu, hỏi kỹ các tình tiết của vụ án, không chú ý phát hiện mâu thuẫn trong lời khai, dễ tin ngay nên nhiều vụ gây khó khăn cho công tác điều tra. Khi làm việc với đối tượng có hành vi chống người thi hành công vụ, một số điều tra viên còn có tâm lý ác cảm, nên thường có thái độ quan liêu, hách dịch khi tiếp xúc với đối tượng. Trong quá trình giải quyết công việc thường vội vã, không hài hòa, thiếu chủ động trong việc thực hiện các phương án, kế hoạch làm việc, thậm chí còn sai quy trình công tác dẫn đến hiệu quả điều tra tội phạm chống người thi hành công vụ bị hạn chế.

Thứ ba, việc thực hiện các hoạt động điều tra theo tố tụng  ở một số vụ còn đơn giản, thiếu chặt chẽ dẫn đến chất lượng điều tra không cao. Trên thực tê, hiện trường các vụ án chống người thi hành công vụ rất dễ bị xáo trộn, dấu vết, vật chứng dễ bị mất trong khi vật lộn, giằng co, truy bắt đối tượng gây án; nhưng công tác khám nghiệm hiện trường cơ bản ít được coi trọng.Vẫn có trường hợp, cơ quan điều tra không kiên quyết áp dụng biện pháp ngăn chặn đối với số đối tượng mà ở đối tượng đó có đủ căn cứ xác định: đối tượng coi thường pháp luật, coi thường cơ quan điều tra và tiếp tục có hành vi phạm tội hoặc bỏ trốn, tiêu hủy tài liệu, chứng cứ, gây khó khăn cho hoạt động điều tra làm rõ vụ án. Ở một số đơn vị, việc khởi tố vụ án, khởi tố bị can còn chậm. Hiệu quả điều tra khám phá tội phạm chống người thi hành công vụ còn chưa được triệt để, nhiều vụ phải điều tra bổ sung hoặc điều tra lại vì hệ thống chứng cứ chưa đủ để chứng minh. Số vụ án phải trả về để bổ sung hồ sơ còn chiếm từ 14 đến 17%.

Thứ tư, việc kết hợp giữa hoạt động điều tra trinh sát và hoạt động điều tra theo tố tụng còn kém hiệu quả. Quá trình điều tra các vụ án chống người thi hành công vụ, có trường hợp phải sử dụng các tài liệu trinh sát. Kết quả chụp ảnh, quay phim, ghi âm bí mật do trinh sát thực hiện, báo cáo của cộng tác viên bí mật, sau khi được chuyển hoá thành chứng cứ để đấu tranh với các bị can trong vụ án là những tài liệu vô cùng quan trọng và cần thiết. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng ở một số cơ quan Cảnh sát điều tra ngại tiến hành các hình thức, phương pháp, chiến thuật trinh sát trong điều tra tội phạm chống người thi hành công vụ, hoặc nếu có tiến hành thì lại sử dụng một cách sai lệch như: sử dụng cộng tác viên bí mật biến tướng… Khi tiến hành các biện pháp điều tra theo tố tụng, một số cán bộ điều tra thường ít chú ý phát hiện phân loại vấn đề cần được bổ sung làm rõ bằng các hoạt động điều tra trinh sát, do đó nhiều vụ rơi vào tình trạng tài liệu thu được thiếu thuyết phục, hiệu quả điều tra vụ án hạn chế.

Thứ năm, công tác phối hợp giữa cơ quan Cảnh sát điều tra với các lực lượng khác còn yếu, cụ thể: Phối hợp với lực lượng Cảnh sát khu vực, Công an xây dựng phong trào và phụ trách về an ninh trật tự; phối hợp với lực lượng trinh sát ở cơ sở nắm tình hình địa bàn, đối tượng, xác định đối tượng cầm đầu, chủ mưu; áp dụng các biện pháp nghiệp vụ trinh sát để thu thập những thông tin tài liệu có liên quan đến vụ án; phối hợp với lực lượng Cảnh sát trại giam tiến hành giam giữ các đối tượng, sử dụng các biện pháp nghiệp vụ cần thiết phục vụ hỏi cung bị can, phục vụ cho hoạt động điều tra làm rõ vụ án; Phối hợp với Viện kiểm sát, Toà án nhân dân đưa ra xét xử các vụ án chống người thi hành công vụ một cách kịp thời, nghiêm minh nhằm giáo dục, răn đe những đối tượng đang có ý định thực hiện tội phạm.

Từ những nguyên nhân trên, để nâng cao hiệu quả công tác điều tra tội phạm chống người thi hành công vụ của Cơ quan Cảnh sát điều tra công an cấp huyện trên địa bàn thành phố Hà Nội cần làm tốt các mặt công tác sau đây:

Một là, nâng cao nhận thức cho cán bộ điều tra về tính chất phức tạp, nguy hiểm của tội phạm chống người thi hành công vụ và trách nhiệm trong đấu tranh đối với loại tội phạm này. Một trong những nguyên nhân quan trọng, làm cho tình hình tội phạm chống người thi hành công vụ diễn biến phức tạp và có chiều hướng tăng trên địa bàn thành phố Hà Nội trong những năm gần đây, là do chính cán bộ điều tra khi thực thi nhiệm vụ có thái độ ứng xử chưa đúng mực, khả năng thuyết phục quần chúng và các đối tượng khác không cao hoặc có biểu hiện cửa quyền, hách dịch, gây ức chế cho người dân, dẫn đến chống người thi hành công vụ. Cá biệt, có một số trường hợp người thi hành công vụ không chấp hành đúng quy định, quy trình công tác, thậm chí vi phạm pháp luật, khiến người dân phản ứng. Trong quá trình điều tra các vụ án chống người thi hành công vụ đòi hỏi cán bộ điều tra và điều tra viên phải chống tư tưởng coi nhẹ hoặc định kiến đối với các đối tượng chống người thi hành công vụ, tránh những sai sót không đáng có, thậm chí vi phạm pháp luật trong khi tiến hành điều tra vụ án. Mỗi cán bộ điều tra và điều tra viên cần phải thấy rằng việc nhanh chóng điều tra làm rõ các vụ án chống người thi hành công vụ, để kịp thời truy tố người phạm tội trước pháp luật không chỉ có ý nghĩa thông thường về nghiệp vụ, về thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình mà còn là góp phần bảo vệ sự uy tín của Nhà nước, cũng cố lòng tin của nhân dân đối với Nhà nước.

Hai là, đổi mới công tác tiếp nhận, xử lý tin báo tố giác tội phạm chống người thi hành công vụ. Để đảm bo việc tiếp nhận tin báo tố giác được kịp thời, cần thống nhất đầu mối nhận tin và trình tự thông báo tin, cụ thể: khi có vụ việc chống người thi hành công vụ trên tuyến giao thông, cần phải thông báo cho cơ quan Cảnh sát điều tra và thông báo cho lãnh đạo đơn vị để cùng phối hợp. Đối với các cụ án chống người thi hành công vụ xảy ra tại địa phương thì lực lượng nào chủ trì giải quyết thì lực lượng đó có trách nhiệm báo cáo cho cơ quan Cảnh sát điều tra. Tại cơ quan Cảnh sát điều tra, lực lượng trực phải đảm bảo ứng trực 24/24 để tiếp nhận thông tin về vụ án trong mọi thời điểm.

Ba là, nâng cao chất lượng các biện pháp điều tra theo tố tụng. Trước tiên cần tổ chức tập huấn cho cán bộ điều tra những nội dung được quy định mới trong Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) để đảm bảo hoạt động điều tra đúng quy trình, thủ tục và theo yêu cầu của pháp luật. Ngoài ra cần chú trọng một số mặt công tác như: Đảm bảo chất lượng công tác khám nghiệm hiện trường đạt hiệu quả. Đây là hoạt động tố tụng rất quan trọng, đảm bảo chất lượng hoạt động điều tra. Trong vụ án chống người thi hành công vụ, thường tồn tại các loại dấu vết: dấu vết chân, dấu vết vật lộn, đám đá, dấu vết máu, các đồ vật (dao, côn…) khác rơi lại trên hiện trường; những dấu vết tồn tại trên người, phương tiện của đối tượng và trên nạn nhân. Đây là cơ sở quan trọng để xác định đúng về diễn biến hành vi phạm tội, xác định công cụ gây án và các tình tiết liên quan khác. Đồng thời, nhanh chóng xác định và lấy lời khai người bị hại, người làm chứng, người bị bắt phục vụ điều tra tội phạm chống người thi hành công vụ. Vấn đề lấy lời khai người bị hại, người làm chứng, người bị tạm giữ có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với các vụ án hình sự nói chung, và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các vụ án chống người thi hành công vụ nói riêng, giúp điều tra viên xác định có đủ cơ sở để truy bắt chính xác thủ phạm, xác định chính xác người bị hại tiến hành các biện pháp điều tra. Điều tra viên cần đặc biệt chú trọng đến chất lượng hoạt động hỏi cung bị can. Tập trung đấu tranh khai thác mở rộng vụ án để phát hiện, làm rõ, xử lý các đối tượng cầm đầu, chủ mưu, đối tượng quá khích chống đối tiêu cực. Khi có đủ căn cứ chứng minh thì đưa truy tố trước pháp luật; nếu chưa đủ căn cứ thì cũng là nguồn tài liệu phục vụ cho công tác phòng ngừa tội phạm.

Bốn là, coi trọng và làm tốt hoạt động nghiệp vụ trinh sát của lực lượng Cảnh sát nhân dân để phục vụ cho công tác điều tra tội phạm chống người thi hành công vụ. Nâng cao chất lượng, hiệu quả các mặt công tác nghiệp vụ cơ bản, xác định đây là một trong những công tác quan trọng của lực lượng Cảnh sát nhân dân, nó là khâu mở đầu và là nguồn phát triển trong công tác điều tra trinh sát nhằm phát hiện tội phạm, để có biện pháp chủ động phòng ngừa và điều tra ngăn chặn tội phạm. Trên cơ sở đó tìm ra những nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm, những vấn đề có tính quy luật và xu hướng phát triển của tội phạm; những sơ hở thiếu sót trong quản lý nhà nước, quản lý xã hội để đề xuất những biện pháp nhằm đảm bảo an ninh trật tự tại cơ sở. Quá trình tiến hành các biện pháp điều tra trong vụ án chống người thi hành công vụ cần xem xét các yêu cầu thực tiễn để lựa chọn các hình thức, phương pháp và chiến thuật trinh sát cho phù hợp như : xây dựng và sử dụng cộng tác viên bí mật, trinh sát ngoại tuyến, trinh sát trực tiếp, trinh sát xác minh, trinh sát kỹ thuật, trinh sát liên hoàn...

Năm là, tăng cường sự phối hợp giữa các lực lượng trong và ngoài ngành để phục vụ điều tra, xử lý tội phạm chống người thi hành công vụ. Trước hết cần có sự phối hợp tốt ngay trong Cơ quan Cảnh sát điều tra, sử dụng kết quả trinh sát phục vụ cho hoạt động điều tra khám phá tội phạm thông qua cơ chế trao đổi thông tin trong nội bộ. Đồng thời phối hợp hợp tốt với các lực lượng nghiệp vụ khác như: Lực lượng Cảnh sát kinh tế; Cảnh sát trật tự; Cảnh sát giao thông; Công an xã, phường, thị trấn… để chủ động có biện pháp phòng ngừa, điều tra hiệu quả nhất. Giữa cơ quan Cảnh sát điều tra cấp huyện với Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân cần có sự phối hợp chặt chẽ, thống nhất quan điểm và đường lối xử lý vụ án, nhất là trong việc đánh giá chứng cứ gỡ tội; tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự của bị can; trong việc đề ra nội dung, yêu cầu điều tra thu thập chứng cứ và phối hợp khi tiến hành một số biện pháp điều tra. Đồng thời, Cơ quan Cảnh sát điều tra cần tăng cường quan hệ phối hợp với chính quyền địa phương, các đoàn thể, tổ chức xã hội để nắm tình hình. Trong đó cần chú trọng khai thác lợi thế của lực lượng cựu chiến binh, cán bộ nghỉ hưu và những cán bộ tích cực ở cơ sở trong quá trình điều tra các vụ án Chống người thi hành công vụ. Thông qua các lực lượng này để làm tốt công tác vận động quần chúng trong điều tra các vụ án chống người thi hành công vụ./.

 Đại úy Lê Hải Văn - CH 24

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi