Thứ Sáu, 25/5/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Nâng cao hiệu quả của hoạt động khám xét trong điều tra tội phạm về ma túy
Công an huyện Thanh Sơn lấy lời khai đối tượng Nguyễn Bá Nhường, sinh năm 1977, trú tại xã Tinh Nhuệ, huyện Thanh Sơn có hành vi mua bán trái phép chất ma túy

Trong những năm trở lại đây tình hình tội phạm ma túy ở nước ta ngày càng phức tạp, gia tăng với tốc độ nhanh, ngoài heroin là loại ma túy truyền thống còn có sự xuất hiện của các loại ma túy mới: Methamphetamine (ma túy đá), Amphetamine, XLR-11, MDMA (thuốc lắc), LSD… đang là cơn lốc ngầm tàn phá một bộ phận người trẻ tuổi ở nước ta, từ các thành phố lớn đến các vùng nông thôn.Đây là những loại ma túy có giá thành rẻ, dễ sử dụng nhưng hệ quả sau khi sử dụng nhiều lần rất nghiêm trọng, thậm chí có thể dần phá hủy nội tạng của người sử dụng. Tính đến giữa năm 2017, cả nước ta có khoảng 210.000 người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý, trong đó khoảng 67% là nghiện ma túy tổng hợp. Sự gia tăng của tội phạm ma túy trong nhiều năm trở lại đây xuất phát từ việc ma túy đem lại nguồn siêu lợi nhuận, chính vì vậy bọn tội phạm bất chấp kể cả tính mạng bản thân ngày càng có các phương thức thủ đoạn sản xuất, vận chuyển, mua bán, tổ chức sử dụng tinh vi để đưa “cái chết trắng” vào trong đời sống xã hội; một số thủ đoạn cất giấu tinh vi như giấu trong hàng hóa, trong phương tiện, trong cơ thể con người hoặc trong cả động vật để vận chuyển đi tiêu thụ. Điển hình như vụ án Tàng “Keangnam” vận chuyển trái phép 265 bánh heroin và 553 viên ma túy tổng hợp. Đêm ngày 26/7/2013, lực lượng của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C47) bắt quả tang đối tượng Tàng vận chuyển trái phép chất ma túy trên địa phận tỉnh Bắc Ninh khi chiếc xe bán tải có chứa ma túy và xe ô tô Toyota Prado của Tàng gặp nhau để Tàng sang lái chiếc xe bán tải. Quá trình khám xét, Cơ quan điều tra gặp nhiều khó khăn do thủ đoạn cất giấu ma túy rất tinh vi. Đối tượng thường xuyên cho đàn em vận chuyển ma túy bằng xe bán tải đã được gia cố lại, có thêm khoang bí mật để cất giấu ma túy còn đối tượng thì đi một xe khác dẫn đường. Tiến hành khám xét chiếc xe bán tải, Cơ quan điều tra thu được một số lượng lớn heroin và ma túy tổng hợp đối tượng cất giấu một cách tinh vi ở sàn dưới xe ô tô bán tải.

Hay như trong vụ Văn Kính Dương (tên thật là Trần Ngọc Hiếu, còn gọi là Hoàng “béo”) cùng đồng bọn sản xuất trái phép chất ma túy. Dương bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hồ Chí Minh bắt khi vừa xuống sân bay Tân Sơn Nhất. Tiến hành khám xét khẩn cấp địa điểm sản xuất ma túy của Dương cùng đồng bọn, Cơ quan điều tra thu giữ lượng ma túy tổng hợp gần 500.000 viên dạng viên nén (ước tính trị giá khoảng 200 tỷ đồng), một lượng lớn các tiền chất, chất hóa học, các loại công cụ, phương tiện dùng vào việc sản xuất như đèn nhiệt, máy sấy, máy dập viên, 10 tỷ đồng tiền mặt, nhiều xe ô tô dùng vào việc chuyên chở, giao hàng và mục đích cá nhân của Văn Kính Dương…Quá trình khám xét cơ quan điều tra gặp nhiều khó khăn do lượng ma túy tổng hợp thành phẩm và chưa thành phẩm rất lớn, có nhiều địa điểm sản xuất khác nhau (13 địa điểm), chủ yếu tại thành phố Hồ Chí Minh. Địa điểm tổ chức sản xuất ma túy là các biệt thự ở nơi vắng vẻ, ít người qua lại. Số ma túy đã sản xuất được chưa tiêu thụ rất lớn, được đóng gói tinh vi trong các bao bì gói cà phê và giấu tinh vi ở khắp các địa điểm sản xuất như giấu dưới nền nhà, ngoài trang trại…gây nhiều khó khăn trong quá trình khám xét, thu giữ.

Cuộc chiến với tội phạm ma túy ở nước ta hiện nay diễn ra vô cùng khốc liệt bởi vì hiện nay tội phạm ma túy đã hình thành nên các tổ chức phạm tội, đường dây vận chuyển trên cả nước, trang bị cho đàn em các siêu xe để vận chuyển, súng đạn để chống lại lực lượng Công an khi bị phát hiện. Quá trình đấu tranh, khai thác mở rộng các vụ án ma túy cũng gặp không ít khó khăn đòi hỏi Cơ quan điều tra phải sử dụng tổng hợp các biện pháp nghiệp vụ từ các biện pháp trinh sát đến các biện pháp điều tra để thu thập được các thông tin liên quan đến hành vi phạm tội của các đối tượng. Trong đó khám xét là biện pháp điều tra được lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy sử dụng thường xuyên và có hiệu quả cao trong quá trình thu thập vật chứng, tuy nhiên trên thực tế có rất nhiều trường hợp trong quá trình khám xét, Cơ quan điều tra đã không phát hiện đầy đủ các vật chứng của tội phạm về ma túy. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến việc khám xét không đạt được kết quả gây khó khăn cho quá trình đấu tranh với các loại tội phạm về ma túy như:

Thứ nhất, đặc điểm của đồ vật tài liệu cần thu thập trong các vụ án ma túy như heroin, các loại ma túy tổng hợp. Các loại ma túy thường có kích thước nhỏ bé, không có các đặc điểm riêng biệt để nhận biết với các dạng vật chất cùng loại khác như đường, muối, các loại bột màu trắng không phải ma túy…cùng với thủ đoạn cất giấu ngày càng tinh vi của các đối tượng phạm tội,gây rất nhiều khó khăn cho công tác phát hiện và thu thập trong khám xét.Bên cạnh đó, thủ đoạn cất giấu của các đối tượng phạm tội ma túy rất tinh vi xảo quyệt, cùng với đặc điểm của các loại ma túy, các đối tượng có rất nhiều nơi để cất giấu gây khó khăn cho quá trình phát hiên và thu thập như đáy bình ga công nghiệp (bình ga hai tầng), trong búp bê bằng sứ rỗng, trong đế giầy dép… Đặc biệt có nhiều vụ án, đối tượng đã cất giấu ma túy (loại heroin) trong hậu môn, hoặc khi bị phát hiện đối tượng đã nuốt túi đựng ma túy vào trong người, gây khó khăn đối với quá trình khám đối tượng của Cơ quan điều tra.Bên cạnh việc thủ đoạn cất giấu tinh vi của các đối tượng, hiện nay các trang bị phương tiện khoa học công nghệ phục vụ cho quá trình khám xét thu thập vật chứng còn hạn chế, chủ yếu là máy ảnh, máy quay phim,máy chiếu sáng… chưa có các trang bị liên quan đến việc dò tìm khi các đối tượng chôn, cất dưới nền nhà mà chủ yếu việc phát hiện ra đều phụ thuộc vào phán đoán của Điều tra viên cùng lực lượng khám xét. Tuy nhiên, trong điều kiện thủ đoạn cất giấu ma túy của các đối tượng ngày càng tinh vi thì nếu chỉ dựa vào năng lực phán đoán của Điều tra viên sẽ không đáp ứng được yêu cầu của cuộc khám xét.

Thứ hai, xuất phát từ đối tượng hay sự thiếu cẩn trọng của lực lượng khám xét, người thân của đối tượng hoặc quần chúng nhân dân quanh khu vực tiến hành khám xét có thể gây khó khăn, cản trở cho cuộc khám xét, thậm chí chống đối lại lực lượng tiến hành khám xét. Như trong vụ bắt đối tượng truy nã Vàng A Khua tại Hang Kia - Pà Cò ngày 05/02/2010, sau khi lực lượng bắt nổ súng tiêu diệt Vàng A Khua, người dân xung quanh nhà đối tượng đã vây quanh và đập phá phương tiện, chống đối lại lực lượng bắt, gây nhiều thiệt hại vật chất, khó khăn cho công tác khám xét sau đó. Mặt khác, có thể xuất phát từ công tác bảo vệ vòng ngoài của cuộc khám xét chưa đảm bảo nên vô hình chung tạo điều kiện cho người dân hiếu kỳ xung quanh gây ảnh hưởng đến tâm lý lực lượng khám xét.

Thứ ba, xuất phát từ bản chất của biện pháp khám xét là một biện pháp điều tra phức tạp. Quá trình áp dụng biện pháp khám xét thì dễ đụng chạm vào các quyền cơ bản của công dân như quyền bất khả xâm phạm về thân thể, về chỗ ở, về danh dự, về nhân phẩm, về tài sản… có thể làm cho các đối tượng gây khó khăn, cản trở cho cuộc khám xét. Ngoài ra thì đối tượng của khám xét thì đa dạng nhiều loại: người, chỗ ở, chỗ làm việc, thư tín, điện tín… đối với từng đối tượng phải có các thủ thuật, biện pháp khám xét sao cho phù hợp. Mặt khác, xuất phát từ quan hệ phối hợp giữa Cơ quan điều tra với các lực lượng khác trong quá trình tham gia khám xét như Cảnh sát khu vực, người đại diện chính quyền địa phương hoặc Bộ đội biên phòng không đảm bảo được yếu tố bí mật,dẫn đến đối tượng phát hiện ra lực lượng khám xét, làm cho cuộc khám xét không thu được đầy đủ đồ vật tài liệu liên quan đến hành vi phạm tội của các đối tượng.

Công an huyện Mai Sơn bàn phương án đấu tranh với tội phạm ma túy

Những nguyên nhân trên đây đã dẫn đến cuộc khám xét không đạt được kết quả cao, quá trình điều tra khám phá tội phạm về ma túy cũng như quá trình mở rộng điều tra sau này gặp nhiều khó khăn. Để nâng cao hiệu quả của việc áp dụng biện pháp khám xét trong thu thập đồ vật, tài liệu liên quan đến vụ án cần phải chú ý một số vấn đề như sau:

Thứ nhất, đối với từng vụ án ma túy xảy ra cần phải xác định chính xác quá trình khám xét cần phải thu thập được các đồ vật tài liệu gì liên quan đến việc thực hiện hành vi của các đối tượng. Ví dụ trong các vụ án vận chuyển trái phép chất ma túy thì cần phát hiện, thu thập ma túy các đối tượng đã vận chuyển, phương tiện dùng để vận chuyển, sổ sách giấy tờ liên quan đến việc ghi chép vận chuyển ma túy cho đối tượng nào… Hay trong các vụ án sản xuất trái phép chất ma túy cần phải thu được các công cụ, phương tiện đối tượng sử dụng để sản xuất ra ma túy; các loại thuốc, chất hóa học, tiền chất để chế biến ra ma túy. Mặt khác, trong các vụ án về ma túy, đối tượng phạm tội thường nhận thức rõ được nếu bị bắt có thể sẽ phải đối mặt với bản án nghiêm khắc nhất, vì vậy chúng thường sử dụng, tàng trữ các loại vũ khí có tính sát thương cao như súng, lựu đạn, mìn…để sẵn sàng chống lại lực lượng công an. Vì vậy, trong quá trình khám xét, Cơ quan điều tra cần lưu ý nơi đối tượng phạm tội cất giấu súng, đạn cùng các loại vũ khí khác. Như trong vụ khám xét nhà đối tượng Huỳnh Văn Nhơn ở quận Bình Chánh, thành phố Hồ Chí Minh ngày 12/7/2017, ngoài lượng ma túy lớn Cơ quan điều tra thu giữ được, lực lượng khám xét còn phát hiện 05 khẩu súng quân dụng loại K54, hàng trăm cây kiếm loại kiếm Nhật cùng nhiều loại vũ khí khác được cất giấu trong kho nhỏ đối tượng tự đào dưới nền nhà. Nắm rõ được vấn đề này sẽ đảm bảo cho công tác khám xét được tiến hành hiệu quả, nhanh chóng, kịp thời.

Thứ hai, thường xuyên tổ chức tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho lực lượng Điều tra viên, một trong số đó cụ thể là công tác chủ trì cuộc khám xét, nâng cao nhận thức pháp luật, nhận thức về các phương thức thủ đoạn hoạt động phạm tội mới của tội phạm về ma túy trong tình hình hiện nay ở nước ta. Mặt khác, cần phải nghiên cứu các hồ sơ tài liệu có được để nắm vững về đặc điểm thân nhân của đối tượng, tình hình dân cư quanh khu vực khám xét, phương thức hoạt động của tội phạm cũng như thủ đoạn cất giấu ma túy để lựa chọn các chiến thuật, thủ thuật khám xét sao cho phù hợp.

Thứ ba, xây dựng và sử dụng một cách hiệu quả hệ thống đặc tình, cơ sở bí mật phục vụ chuyên án. Song song với đó là sử dụng tổng hợp có hiệu quả các biện pháp trinh sát như trinh sát xác minh, trinh sát nội tuyến, ngoại tuyến, các biện pháp kỹ thuật…qua đó nắm rõ được phương thức thủ đoạn hoạt động phạm tội của đối tượng, nơi các đối tượng cất giấu ma túy, các công cụ phương tiện có liên quan…góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động khám xét nói riêng và quá trình điều tra tội phạm về ma túy nói chung.

Thứ tư, bổ sung kịp thời các trang thiết bị khoa học công nghệ cho lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy để phục vụ cho quá trình khám xét phát hiện và thu thập các đồ vật tài liệu liên quan đến hành vi phạm tội ma túy như các loại máy móc dò tìm kim loại, các loại máy quét, máy soi chiếu… Bên cạnh đó, cần tăng cường hiệu quả của công tác phối hợp với các lực lượng khác trong quá trình khám xét đối với các tội phạm về ma túy như lực lượng Công an cơ sở, cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra như Bộ đội biên phòng, Kiểm lâm, Hải quan, Cảnh sát biển, Kiểm ngư…

Trong tình hình ở nước ta hiện nay, tội phạm về ma túy ngày càng trở nên phức tạp, manh động và liều lĩnh, để đấu tranh làm rõ tội phạm cũng như khai mở rộng vụ án đòi hỏi Cơ quan điều tra cần nâng cao hiệu quả của các hoạt động nghiệp vụ, đặc biệt biện pháp khám xét sẽ góp phần thu thập được đầy đủ vật chứng của vụ án góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra khám phá, ngăn chặn tội phạm, giữ gìn trật tự an toàn xã hội.

Tài liệu tham khảo:

1. Khoa Cảnh sát điều tra (2016), Giáo trình “Điều tra tội phạm về ma túy”, Hà Nội.

2. Khoa Cảnh sát điều tra (2012), Giáo trình “Chiến thuật điều tra hình sự”, Hà Nội.

3. Quốc hội (2015), Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

Nguyễn Đức Bình - Giảng viên Khoa Cảnh sát điều tra, T32

Đỗ Huy Bình - Giảng viên Khoa Cảnh sát điều tra, T32

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi