Thứ Hai, 18/6/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
NHẬN THỨC CƠ BẢN VỀ NỀN DÂN CHỦ Ở NƯỚC TA

Bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta đang xây dựng là một chế độ xã hội do nhân dân làm chủ, phát huy đầy đủ quyền dân chủ của nhân dân,nhằm thực hiện mục tiêu: “ Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh…”. Mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước đều thể hiện lợi ích của nhân dân. Đảng và Nhà nước gắn bó chặt chẽ với nhân dân, phục vụ nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân. Mọi cán bộ, công chức đều phải tôn trọng và lắng nghe và lắng nghe ý kiến của nhân dân, có trách nhiệm hoàn thành tốt chức trách và nhiệm vụ được nhân dân giao phó. Mọi hành vi vi phạm quyền làm chủ của nhân dân và lợi dụng dân chủ làm tổn hại lợi ích của nhân dân và Tổ quốc đều phải được phê phán và nghiêm trị. Xây dựng chủ nghĩa xã hội thì nhất thiết phải xây dựng và không ngừng phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa.Đó vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển đất nước.

Trước hết, dân chủ là mục tiêu phát triển đất nước thể hiện ở chỗ: Dân chủ xã hội chủ nghĩa được xác lập và không ngừng hoàn thiện cùng với quá trình phát triển đất nước đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội. Ngay từ khi Đảng Cộng sản ra đời (3/2/1930), để lãnh đạo cách mạng, trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên đã nhất quán chủ trương, đường lối trong giai đoạn cách mạng giải phóng dân tộc phải xây dựng và phát triển chế độ dân chủ nhân dân mà mục tiêu cốt lõi của nó là “Độc lập dân tộc, người cày có ruộng”. Khi cách mạng tháng 8/1945 thành công, nền dân chủ cộng hòa ở Việt Nam ra đời. Được mở đầu bằng việc lần đầu tiên sau hàng nghìn năm dưới ách thống trị của đế quốc thực dân, toàn dân Việt Nam không kể già trẻ, gái trai, giàu nghèo, dân tộc, tôn giáo… đi bỏ lá phiếu bầu nên quốc hội khóa I (6/1/1946). Ngay từ cuộc bầu cử đầu tiên này đã thực hiện theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, cùng với đó nước ta có bản Hiến pháp dân chủ đầu tiên (11-1946). Sau khi đất nước thống nhất, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội, tại Đại hội IV (năm 1976) và Đại hội V (năm 1981), vấn đề dân chủ được đề cập trong các khái niệm “Làm chủ tập thể” và “Chế độ làm chủ tập thể”, “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ”. Vào lúc đó, chúng ta gọi đây là cơ chế làm chủ tập thể.Trong giai đoạn đổi mới, Đại hội VI của Đảng (12-1986) đã nhấn mạnh bài học lấy dân làm gốc, chủ trương phát huy dân chủ và quyền làm chủ của nhân dân theo phương châm: dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (Cương lĩnh 1991) đã nêu rõ: "Toàn bộ tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị nước ta trong giai đoạn mới là nhằm xây dựng và từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩabảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân…". Đến đại hội IX(2001), dân chủ được thực sự được định hình trong mục tiêu tổng quát: Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Đến đại hội XI, dân chủ được nhận thức thực sự là giá trị hàng đầu, là cơ sở để thực hiện bình đẳng và công bằng, để đoàn kết và đồng thuận. Trong nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, nhân dân lao động làm chủ thực sự trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội:

Về chính trị, đường lối của Đảng, Hiến pháp của Nhà nước đều khẳng định nguyên tắc: tất cả quyền lực thuộc về nhân dân. Điều 8  Hiến pháp 2013 ghi rõ: Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ. Nội dung căn bản thể hiện dân chủ về chính trị dưới chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta là: Luật Bầu cử bảo đảm cho nhân dân có điều kiện để lựa chọn những đại biểu xứng đáng vào các cơ quan Nhà nước. Đảng và Nhà nước ta cũng hết sức quan tâm động viên và tổ chức toàn dân tham gia xây dựng hệ thống chính trị; kiểm tra, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, tổ chức chính quyền và cán bộ, đảng viên, công chức; nhân dân đóng góp ý kiến, sáng kiến, trí tuệ để xây dựng, phát triển cương lĩnh, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; tổ chức và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.

Về kinh tế, dân chủ trong lĩnh vực này đã được mở ra bắt đầu từ Hiến pháp 1946 và tiếp tục được phát triển trong đường lối đổi mới. Dân giàu là mục tiêu của Nhà nước, của xã hội; mọi người dân có quyền sở hữu tư liệu sản xuất để sản xuất, kinh doanh, làm giàu hợp pháp; được tự do lựa chọn hình thức tổ chức sản xuất, kinh doanh; được thành lập doanh nghiệp không hạn chế về quy mô hoạt động trong những ngành nghề có lợi cho quốc kế dân sinh. Hiện  nay, ở Việt Nam tồn tại và phát triển 4 thành phần kinh tế, 3 hình thức sở hữu; mọi người dân, với khả  năng, trí tuệ đã và đang đóng góp vào sự phát triển kinh tế của đất nước, làm giàu và nâng cao đời sống của gia đình và cá nhân; nhà nước không ngừng hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách bảo đảm cho sự phát triển đó; đồng thời, tích cực chăm lo hoàn thiện chính sách bảo đảm an sinh xã hộixoá đói giảm nghèo bền vững, không ngừng nâng cao đời sống mọi mặt của nhân dân.

Về văn hoá, giáo dục, khoa học, mọi người Việt Nam được quyền hưởng thụ và phát triển các giá trị văn hoá, giáo dục, khoa học. Đảng đã đề ra và thực hiện đường lối xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Nhà nước và xã hội bảo tồn, phát triển nền văn hoá Việt Nam theo hướng: dân tộc, hiện đại, nhân văn; kế thừa và phát huy các giá trị văn hiến của các dân tộc Việt Nam, tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh, tinh hoa văn hoá nhân loại; phát huy tài năng, sáng tạo văn hoá trong nhân dân; nghiêm cấm truyền bá tư tưởng, văn hoá phản động, đồi trụy, bài trừ mê tín, hủ tục; thực hiện tốt chiến lược phát triển giáo dục - đào tạo và chiến lược khoa học - công nghệ; đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng nhân tài, bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ trên tất cả các lĩnh vực giáo dục, văn hoá, khoa học, văn học, nghệ thuật; đồng thời, động viên và tổ chức toàn dân xây dựng đời sống văn hoá lành mạnh, văn minh từ gia đình đến cộng đồng, xã hội.

Về xã hội, Đảng và Nhà nước chăm lo xây dựng, đào tạo, bồi dưỡng giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức ngày càng lớn mạnh, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; bảo đảm cho các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tương trợ và giúp nhau cùng tiến bộ; coi trọng phát triển kinh tế, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần, xoá đói, giảm nghèo, nâng cao trình độ dân trí, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá, tiếng nói, chữ viết và truyền thống tốt đẹp của các dân tộc; thực hiện nhất quán chính sách tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, theo hoặc không theo tôn giáo của công dân, quyền sinh hoạt tôn giáo bình thường theo pháp luật. Đảng và Nhà nước chú trọng thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bước và từng chính sách phát triển.

Ðể tiến lên chủ nghĩa xã hội, thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HÐH đất nước, mở rộng hội nhập quốc tế, phát triển bền vững, thực hiện thành công mục tiêu của Ðảng đề ra, tất yếu chúng ta phải xây dựng, phát triển nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Vì vậy, khẳng định dân chủ xã hội chủ nghĩa là một mục tiêu cơ bản của quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Thứ hai, dân chủ xã hội chủ nghĩa không chỉ là mục tiêu mà còn là động lực của sự phát triển đất nước, là nhân tố thúc đẩy phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội.Bởi lẽ, khi nhân dân đã nhận thức đẩy đủ tầm quan trọng của việc thực hành dân chủ và thực sự phát huy quyền làm chủ thì sẽ là nguồn sức mạnh to lớn cho sự phát triển đất nước.

Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa  thực hiện và giải quyếtđược lợi ích giữa cá nhân và cộng đồng. Đó là lợi ích kinh tế - vật chất và cùng với nó là lợi ích văn hóa, tinh thần. Nó là ngọn nguồn dẫn tới tính tích cực lao động, thúc đẩy phát triển kinh tế và phát triển xã hội nói chung. Nó làm giảm tối đa và tiến tới xóa bỏ tình trạng tha hóa lao động, đạo đức và lối sống. Nhờ dân chủ trong các quan hệ lợi ích mà xã hội có thể ra khỏi tình trạng sức ỳ, sự trì trệ trong sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy năng suất, chất lượng, hiệu quả, vì lợi ích cá nhân và cũng vì lợi ích cộng đồng.

Con người là nhân tố cơ bản nhất, có mặt trong cả lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất. Muốn giải phóng và phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất để trên cơ sở ấy từng bước xây dựng quan hệ sản xuất mới, tiến bộ, phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất thì phải giải phóng mọi tiềm năng sáng tạo của con người và xã hội, phải nâng cao đời sống, chất lượng sống và trình độ của người dân. Dân chủ thúc đẩy sự biến đổi và phát triển, khai thông các nguồn lực, nhân lên sức mạnh của nội lực và ngoại lực để phát triển.

Thứ ba, nhận thức về dân chủ ở nước ta hiện nay, cần quán triệt động lực dân chủ không chỉ biểu hiện ở kinh tế mà còn biểu hiện ngày càng rõ hơn ở chính trị, khi quyền lực và ý chí của nhân dân được thực hiện thông qua dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện với cơ chế bầu cử dân chủ, với thể chế rõ ràng, công khai, minh bạch. Một khi tiếng nói của người dân được tôn trọng, dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng lợi ích mà còn là chủ thể tham gia đánh giá chính sách, giám sát và kiểm tra việc thực hiện chính sách cũng như hoạt động của các cơ quan công quyền nói chung, thì dân chủ chính trị sẽ tỏ rõ sức mạnh động lực của nó đối với tiến bộ và phát triển xã hội. Môi trường xã hội dân chủ sẽ làm hình thành dư luận xã hội tích cực, thúc đẩy hành động sáng tạo của đông đảo quần chúng để bảo vệ chế độ, bảo vệ Đảng và Nhà nước, chống lại những hành vi phản dân chủ. Chỉ có thực hành dân chủ rộng rãi, dựa hẳn vào sức mạnh, ý chí của dân mới có thể chống được tham nhũng.Đó là sự phát huy tốt nhất vai trò động lực của dân chủ trong tình hình hiện nay ở nước ta.

Thứ tư, dân chủ phải đi đôi với tập trung, kỷ luật, kỷ cương, vì lợi ích chung, đặt lợi ích quốc gia lên trên hết. Dân chủ phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp pháp luật của Nhà nước. Cùng với phát huy đầy đủ quyền làm chủ của người dân thông qua các hình thức dân chủ, cần kiên quyết chống các biểu hiện lệch lạc như dân chủ hình thức, dân chủ cực đoan, lợi dụng dân chủ để gây rối làm tổn hại lợi ích công dân và nhà nước, xâm phạm an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội. Kiên quyết bác bỏ các luận điệu giả trá về dân chủ, nhân quyền.

Phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa là một nội dung lớn của đường lối cách mạng nhằm phát huy sức mạnh của toàn dân tộc, phát huy dân chủ trong quá trình đổi mới ở nước ta, là đòi hỏi tất yếu của sự phát triển. Đảng ta coi việc xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa không chỉ là một trong những nội dung thể hiện bản chất tốt đẹp của chế độ ta, mà còn là mục tiêu, động lực thúc đẩy sự phát triển của đất nước. Xã hội xã hội chủ nghĩa mà chúng ta xây dựng là một xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, do nhân dân lao động làm chủ.

Lã Thị Thu Hà

Bộ môn LLCT & KHXHNV - T32

 

 

 

 

 

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi