Chủ Nhật, 22/7/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo chức năng của lực lượng Cảnh sát hình sự, Công an thành phố Hà Nội

Cùng với việc các khách nước ngoài, người lao động ngoại tỉnh đến Thủ đô để làm ăn sinh sống, có nhiều đối tượng phạm tội, các phần tử xấu là người nước ngoài, là người ngoại tỉnh, số lười lao động ở Hà Nội. Do số lượng dân cư đông đúc, công tác quản lý xã hội còn nhiều sơ hở, thiếu sót; tâm lý dân cư e ngại tiếp xúc, cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng; trình độ của một bộ phận người dân còn hạn chế. Đặc biệt, trong xu thế chung của thế giới, có nhiều loại tội phạm hoạt động manh động, các tổ chức tội phạm hình sự quốc tế tìm cách mở địa bàn hoạt động đã tìm đến Việt Nam để tìm thời cơ hoạt động. Sự bùng nổ của khoa học công nghệ thông tin, đặc biệt là Internet, trong những năm gần đây đã và đang mang lại những thuận lợi cho các hoạt động hợp tác quốc tế trong quan hệ kinh tế, xã hội... là những điều kiện thuận lợi cho đối tượng hoạt động phạm tội hình sự nói chung, phạm tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản (LĐCĐTS) nói riêng lợi dụng để hoạt động phạm tội.

Trong những năm tới, tình hình tội phạm hình sự nói chung vẫn còn diễn biến phức tạp. Tội phạm LĐCĐTS trong cùng nhóm tội có yếu tố chiếm đoạt như: Tội lạm dụng tín nhiệm; tham ô; lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản... và cùng với các tội giả mạo giấy chứng nhận và tài liệu của cơ quan Nhà nước, tổ chức, lừa dối khách hàng; sản xuất hàng giả, buôn bán hàng giả đều là những tội phạm cùng biểu hiện thủ đoạn gian dối khi thực hiện hành vi phạm tội và đều cùng có động cơ vụ lợi, người phạm tội mang trong mình tư tưởng gian dối, nhằm để có lợi nhất cho mình. Sở dĩ nhóm tội phạm này có chiều hướng gia tăng, tính chất, mức độ, quy mô, phương thức ngày càng nghiêm trọng và phức tạp bởi tác động của mặt trái kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và thời đại bùng nổ công nghệ thông tin...

Cùng với loại tội phạm có yếu tố chiếm đoạt như: Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản; tội làm hàng giả và các loại tội phạm khác có tính chất chiếm đoạt, thì tội phạm LĐCĐTS trong những năm tới có nhiều khả năng sẽ ngày càng diễn ra phức tạp hơn, cấu kết với nhau hình thành tổ chức, ổ nhóm, hoạt động lưu động có tính chuyên nghiệp, trên nhiều địa bàn tỉnh, thành phố khác nhau, sẽ ngày càng gia tăng. Bởi sự cấu kết với nhau sẽ tạo điều kiện cho chúng có nơi ẩn náu, tránh được sự truy bắt của Cơ quan điều tra. Như vậy, trong tương lai việc điều tra, khám phá đối với loại tội phạm này sẽ ngày càng gặp khó khăn, cần phải có sự phối hợp với nhau một cách chặt chẽ giữa lực lượng CSHS - Công an thành phố Hà Nội với lực lượng nghiệp vụ ở các tỉnh, thành phố khác trong phạm vi cả nước mới có thể kiềm chế được đối với loại tội phạm này trên địa bàn Thủ đô.

Trong thời gian tới, tội phạm LĐCĐTS trên địa bàn thành phố Hà Nội sẽ phát triển thành ổ nhóm, hoạt động bằng cách giả danh các nhà kinh doanh, mua sắm ô tô sang trọng để huy động vốn từ những người giàu có, đang tìm đối tác kinh doanh hoặc huy động vốn để tổ chức quỹ tín dụng trong cộng đồng dân cư hoặc tổ chức chơi hụi. Sau khi lấy được tiền, quà với giá trị lớn, chúng sẽ trốn sang địa bàn khác để tiếp tục hoạt động, thậm chí trốn sang các nước lân cận để ẩn náu trong một thời gian nhất định, hoặc cư trú lâu dài để tránh sự truy bắt của cơ quan Công an.

Cũng như các loại tội phạm hình sự khác, đối tượng bị tác động là những người có tài sản và tiền của. Như vậy, đối tượng mà tội phạm LĐCĐTS trong những năm tiếp theo (từ nay đến năm 2025) sẽ là những loại người giàu có, có lời nói, cử chỉ hành động tỏ ra thật thà, người nhẹ dạ cả tin và những người tham lam hám lợi, mất cảnh giác.

Về hậu quả tác hại do tội phạm LĐCĐTS gây ra sẽ ngày càng lớn hơn trước và ngày càng nghiêm trọng. Bởi đối tượng LĐCĐTS của công dân thông thường chúng không loại trừ một tài sản nào mà chúng định chiếm đoạt. Trong thời gian tới, chúng sẽ nhằm vào các loại tài sản, như: Các loại tài sản có giá trị lớn và dễ tiêu thụ, các loại tài sản có giá trị thanh toán, giao dịch thuận lợi, gây hoang mang dao động trong quần chúng nhân dân, làm mất trật tự, an toàn xã hội, ảnh hưởng đến uy tín của lực lượng Công an cũng như chính quyền địa phương.

Lĩnh vực tội phạm lừa đảo gây ra đối với tài sản thuộc sở hữu của công dân nói chung trong những năm tới sẽ tập trung chủ yếu vào Lĩnh vực ngân hàng, tín dụng; lĩnh vực thuế; lĩnh vực hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp; lĩnh vực hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp trong và ngoài quốc doanh; lĩnh vực đào tạo dạy nghề, giới thiệu việc làm; xuất khẩu lao động; lĩnh vực xây dựng, quy hoạch đất đai; bất động sản;..

Trong khi đó hoạt động điều tra tội phạm LĐCĐTS theo chức năng của lực lượng CSHS - Công an thành phố Hà Nội vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc và hạn chế, thiếu sót đó là:

- Không ít trường hợp các cơ quan tiến hành tố tụng không thống nhất trong việc xác định giữa tội phạm và quan hệ dân sự; trong việc định tội danh, đặc biệt là giữa hai tội LĐCĐTS và tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản...

- Lực lượng CSHS - Công an thành phố Hà Nội còn chưa chủ động trong phát hiện nguồn tin về tội phạm LĐCĐTS, mà chủ yếu phụ thuộc vào tố giác, tin báo và kiến nghị khởi tố về tội phạm LĐCĐTS từ phía người bị hại; từ quần chúng nhân dân, các cơ quan Nhà nước và tổ chức xã hội. Việc thu thập tài liệu chứng cứ xác minh nội dung tố giác, tin báo tội phạm LĐCĐTS chưa đạt hiệu quả cao, nhiều trường hợp phải gia hạn, hoặc tạm dừng, dẫn tới sót lọt tội phạm LĐCĐTS.

- Trong công tác điều tra khám phá, kết quả điều tra khám phá các vụ án LĐCĐTS đạt tỷ lệ chưa cao. Có những vụ việc do chưa kịp gây ra hậu quả nghiêm trọng, đồng thời do cán bộ điều tra nhận thức không đầy đủ, đối tượng lại là người nước ngoài nên có tư tưởng bỏ qua. Nhiều vụ việc đã được khởi tố vụ án, nhưng trong quá trình điều tra theo tố tụng nhiều vụ còn kéo dài, thậm chí còn bị câu dầm, bế tắc.

- Kết quả một số hoạt động điều tra còn hạn chế, hiệu quả thấp. Nhiều Điều tra viên đã áp dụng các hình thức gọi hỏi, triệu tập đối tượng đang bị tố giác phạm tội LĐCĐTS, thiếu các biện pháp kiểm tra xác minh bí mật, dẫn đến đánh động và đối tượng đã có nhiều thủ đoạn đối phó lại cơ quan Cảnh sát điều tra (CQCSĐT) như tẩu tán, tiêu hủy vật chứng, tài liệu, xóa dấu vết, chuyển sang thương lượng giải quyết dưới dạng tranh chấp dân sự với bị hại, hoặc bỏ trốn… gây khó khăn cho CQCSĐT.

- Các hoạt động Nghiệp vụ trinh sát hỗ trợ điều tra tội phạm LĐCĐTS chưa khai thác hết hiệu quả, cụ thể như: Công tác rà soát, phát hiện đối tượng trong diện sưu tra thuộc hệ sử dụng thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản; rà soát các đối tượng hệ chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có, phục vụ phát hiện nơi tiêu thụ tài sản bị lừa đảo chiếm đoạt; hoạt động nghiệp vụ trinh sát hỗ trợ phát hiện và bắt giữ đối tượng có Quyết định truy nã phạm tội LĐCĐTS chưa kịp thời và đối tượng hiệu quả cao. Số chuyên án truy xét xác lập trong điều tra khám phá và truy bắt đối tượng truy nã phạm tội LĐCĐTS chưa tương xứng với tình hình thực tế tội phạm LĐCĐTS xảy ra trên địa bàn thành phố Hà Nội. Số lượng Cộng tác viên bí mật của lực lượng CSHS, nhất là đặc tình và cơ sở bí mật chuyên sâu phục vụ điều tra tội phạm LĐCĐTS về cơ bản còn thiếu về số lượng, yếu về chất lượng.

- Công tác lấy lời khai của người bị LĐCĐTS trong nhiều trường hợp chưa phát huy hiệu quả, nhiều biên bản ghi lời khai bị hại mới chỉ dừng lại ở nội dung căn cước lai lịch; đặc điểm tài sản bị chiếm đoạt; căn cước lai lịch hoặc đặc điểm nhân dạng của đối tượng bị tố giác phạm tội LĐCĐTS. Việc tác động tâm lý, động viên tư tưởng bị hại trước khi lấy lời khai chưa tiến hành thường xuyên nên có nhiều bị hại xấu hổ về lòng tham của mình nên đã không khai báo đúng sự thật, hoặc bỏ qua nhiều nội dung liên quan đến vụ án, bị hại biết nhưng không được khai thác. Bên cạnh đó, có một số trường hợp bị hại cố tình khai sai sự thật theo hướng làm cho tính chất của vụ việc nghiêm trọng hơn, khai tăng số lượng tài sản bị chiếm đoạt... Những nội dung ấy vẫn được ghi trong biên bản song không có sự thẩm tra xác minh làm rõ kịp thời.

- Công tác hỏi cung bị can trong nhiều vụ án LĐCĐTS của lực lượng CSHS - Công an thành phố Hà Nội mới chỉ dừng lại việc thể hiện nội dung về căn cước lai lịch của bị can, động cơ, mục đích và thời gian diễn ra hành vi giao, nhận tài sản… Song một số nội dung về hành vi cấu thành cơ bản của tội LĐCĐTS, như ý định và hành vi chiếm đoạt tài sản từ thời điểm nào, yếu tố khách quan, chủ quan nào tác động để đối tượng nảy sinh ý định chiếm đoạt tài sản; trường hợp chiếm đoạt tài sản của nhiều người, nhiều lần ở nhiều thời điểm khác nhau thì ý định nảy sinh thực hiện hành vi gian dối để chiếm đoạt từ bao giờ… Tất cả những nội dung này chưa được thể hiện rõ trong nhiều biên bản hỏi cung bị can phạm tội LĐCĐTS.

- Công tác truy tìm vật chứng phục vụ điều tra và khắc phục hậu quả do tội phạm LĐCĐTS gây ra của lực lượng CSHS - Công an thành phố Hà Nội mới chỉ đạt hiệu quả cao đối với một số tài sản là ô tô, xe máy, xe đạp điện, laptop, điện thoại Smartphone... Bên cạnh đó, rất nhiều vụ án LĐCĐTS mà tài sản bị chiếm đoạt là tiền Việt Nam đồng, ngoại tệ, vàng, đá quý… lên đến hàng chục tỷ đồng, song kết quả thu hồi lại rất thấp.

- Công tác phối hợp giữa các lực lượng nghiệp vụ, giữa các đơn vị có nơi, có lúc chưa chặt chẽ, đồng bộ dẫn đến tạo kẽ hở cho tội phạm LĐCĐTS lợi dụng hoạt động. Cá biệt, khi có thông tin về hoạt động của tội phạm LĐCĐTS, giữa các lực lượng còn xảy ra tình trạng đùn đẩy trách nhiệm; nhận tin không ghi đầy đủ thông tin, việc áp dụng biện pháp điều tra ban đầu như bảo vệ hiện trường, xác minh, xử lý nóng các tình huống nghiệp vụ để đảm bảo yêu cầu điều tra không được thực hiện kịp thời.

Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo chức năng của của lực lượng CSHS - Công an thành phố Hà Nội.

Một là, hoàn thiện, bổ sung, ban hành các văn bản luật và văn bản hướng dẫn luật liên quan đến đấu tranh phòng, chống tội phạm LĐCĐTS;

Hai là, tổ chức khẩn trương, hiệu quả công tác tiếp nhận, kiểm tra, xác minh các tố giác, tin báo tội phạm LĐCĐTS.

Ba là, chú trọng hoạt động điều tra theo Tố tụng hình sự trong điều tra tội phạm LĐCĐTS xảy ra trên địa bàn thành phố Hà Nội

Bốn là, sử dụng tổng hợp, đồng bộ hoạt động nghiệp vụ trinh sát, hỗ trợ điều tra tội phạm LĐCĐTS.

Năm là, thực hiện có hiệu quả mối quan hệ phối hợp giữa lực lượng CSHS - Công an thành phố Hà Nội với các lực lượng khác và mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế trong phòng, chống tội phạm LĐCĐTS.

Sáu là, thường xuyên tổ chức thanh tra, kiểm tra và tổng kết, đánh giá rút kinh nghiệm trong điều tra tội phạm LĐCĐTS của lực lượng CSHS - Công an thành phố Hà Nội.

Trong những năm gần đây, xu thế quốc tế hóa đang là một xu thế bao trùm mọi mặt đời sống xã hội của nhiều nước trên thế giới trong đó có Việt Nam, tình hình thông thương qua lại từ nước này sang nước khác đã và đang ngày càng trở lên dễ dàng thuận lợi hơn. Đặc biệt, từ khi nước ta trở thành thành viên của WTO, đất nước có nhiều tiềm năng về kinh tế, chính trị ổn định, văn hóa đa dạng, con người thân thiện, có nhiều danh lam thắng cảnh nổi tiếng thế giới đã khiến cho đất nước ta trở thành một điểm đến hấp dẫn của rất nhiều người nước ngoài với các mục đích khác nhau, làm ăn, du lịch, thăm thân... Thủ đô Hà Nội là trung tâm kinh tế, văn hóa của đất nước, vì vậy, lượng khách nước ngoài đến Hà Nội hàng năm để tạm trú cũng gia tăng với một số lượng rất lớn. Chính vì số lượng khách nước ngoài, người ngoại tỉnh đến Hà Nội ngày càng tăng. Bên cạnh những lợi ích về kinh tế, du lịch, phát triển sản xuất mà nó mang lại cũng bộc lộ nhiều vấn đề hạn chế. Tình hình tội phạm nói chung, tội phạm LĐCĐTS nói riêng trên địa bàn Thành phố Hà Nội đã và đang diễn biến phức tạp. Công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung, phòng, chống tội phạm LĐCĐTS nói riêng đã và đang được Công an Thành phố Hà Nội tiếp tục quan tâm chú trọng nhằm góp phần tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng và đối ngoại của Thủ đô Hà Nội.

Đại tá Nguyễn Thanh Tùng

Phó Giám đốc CATP Hà Nội

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi