Thứ Tư, 23/10/2019
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Giải pháp phòng ngừa tội phạm cố ý gây thương tích do người dưới 18 tuổi gây ra trên địa bàn thành phố Hà Nội theo chức năng của lực lượng Cảnh sát hình sự
Tội phạm Cố ý gây thương tích do người dưới 18 tuổi gây ra trên địa bàn thành phố Hà Nội trong những năm qua có nhiều diễn biến phức tạp (Ảnh minh họa)

Tội cố ý gây thương tích (CYGTT) hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do người dưới 18 tuổi gây ra là một loại tội phạm cụ thể, do người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi thực hiện bằng cách cố ý dùng sức mạnh vật chất tác động trực tiếp lên cơ thể người khác, gây thương tích với mức độ đáng kể. Đối với tội phạm CYGTT, tính nguy hiểm cho xã hội của tội phạm được biểu hiện tập trung nhất, cơ bản nhất ở hành vi dùng sức mạnh vật chất tác động trực tiếp lên cơ thể của người khác, gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của họ với một mức độ đáng kể.

Điều 134 của Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về tội CYGTT, như sau:

-  Đối với tội phạm CYGTT tỷ lệ tổn thương cơ thể của nạn nhân phải từ 11% trở lên mới đủ điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu tỷ lệ tổn thương cơ thể chưa đến 11% thì phải thuộc 1 trong 10 trường hợp quy định từ Điểm a đến Điểm k, Khoản 1, Điều 134, như: Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có thể gây nguy hại cho nhiều người, phạm tội có tổ chức, phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu…

- Đối với tội phạm CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh (Điều 135) và tội phạm CYGTT do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng (Điều 136) thì: Tỷ lệ tổn thương cơ thể của nạn nhân phải từ 31% trở lên mới đủ điều kiện để truy cứu trách nhiệm hình sự.

Căn cứ vào tính chất nguy hiểm của hành vi phạm tội, khung hình phạt cao nhất dành cho người thực hiện hành vi CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác vẫn ở mức 12 - 20 năm hoặc tù chung thân.

Là trung tâm văn hóa, kinh tế, chính trị của cả nước, trong những năm qua, bên cạnh sự phát triển vượt bậc về mọi mặt, Thủ đô Hà Nội luôn phải đối mặt với nhiều thách thức lớn trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự với sự phát sinh của nhiều loại tội phạm mới, trong đó có tội phạm CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do người dưới 18 tuổi gây ra. Theo báo cáo của Phòng Cảnh sát hình sự, Công an thành phố Hà Nội, từ năm 2013 - 2017, trên địa bàn thành phố đã xảy ra 479 vụ án cố ý gây thương tích do người dưới 18 tuổi gây ra (chiếm 41,6% tổng số vụ án xâm phạm trật tự xã hội do người dưới 18 tuổi thực hiện), với 1.435 đối tượng (chiếm 38,5% tổng số người dưới 18 tuổi phạm tội trên địa bàn thành phố Hà Nội).

Đặc biệt, số vụ cố ý gây thương tích do người dưới 18 tuổi thực hiện hằng năm trên địa bàn thành phố có xu hướng gia tăng về quy mô, tính chất với thủ đoạn hoạt động ngày càng tinh vi và sảo quyệt. Cụ thể:

Từ kết quả thống kê và thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm CYGTT do người dưới 18 tuổi gây ra trên địa bàn thành phố Hà Nội của lực lượng Cảnh sát hình sự, có thể rút ra một số nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội phạm này như sau:

Thứ nhất, nguyên nhân xuất phát từ phía gia đình

Phần lớn các đối tượng là người dưới 18 tuổi phạm tội CYGTT trên địa bàn thành phố Hà Nội sống trong những gia đình có bố, mẹ hoặc những người thân đã từng vi phạm pháp luật hoặc có lối sống buông thả. Chính những điều đó đã khiến cho tâm lý của các em bị phát triển lệch lạc, có xu hướng dùng hành vi bạo lực để giải quyết mâu thuẫn. Bên cạnh đó, một số đối tượng sống trong những gia đình không trọn vẹn, bố mẹ ly hôn hoặc quá mải mê làm ăn kinh tế đã khiến các em không được quan tâm, chăm sóc, nhất là trong những giai đoạn nhạy cảm, thay đổi, phát triển về tâm sinh lý. Từ đó, trong quá trình giao lưu xã hội, các em dễ bị các đối tượng xấu lôi kéo cũng như dễ bị ảnh hưởng bởi những hiện tượng tiêu cực và phạm pháp.

Thứ hai, nguyên nhân xuất phát từ phía nhà trường

Chương trình học tập của một số trường học hiện nay còn khá nhiều bất cập, quá chú trọng đến kiến thức sách, vở mà chưa chú trọng đến rèn luyện kiến thức pháp luật và các kỹ năng sống, do đó, cùng với các tác động xấu của môi trường, tệ nạn xã hội và những mặt trái của cơ chế thị trường đã dẫn đến sự gia tăng tội phạm cố ý gây thương tích do người dưới 18 tuổi trong thời gian qua.

Cùng với đó, sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong quản lý, giáo dục người dưới 18 tuổi chưa được quan tâm, chú trọng. Những biểu hiện sai lệch của các em ở trường và gia đình không được hai bên trao đổi kịp thời. Ngoài ra, một số giáo viên chưa có phương pháp giáo dục đúng đắn và chưa quan tâm đúng mức đến công tác giáo dục cá biệt, còn hiện tượng một số giáo viên đưa ra những biện pháp trừng phạt có tính chất lăng mạ, xâm phạm đến nhân cách của học sinh. Từ đó dẫn đến tình trạng người dưới 18 tuổi hình thành nên những tính cách ưa bạo lực, dễ nổi nóng, không kiềm chế được hành vi của mình.

Thứ ba, nguyên nhân xuất phát từ môi trường xã hội

Thủ đô Hà Nội là một địa bàn rộng lớn, đa dạng về thành phần dân cư, có nhiều băng, ổ nhóm phạm tội hoạt động có khả năng lôi kéo các thanh thiếu niên vào con đường phạm tội. Đồng thời, bản thân các cơ quan chức năng, các cấp chính quyền, ban, ngành, đoàn thể xã hội chưa nhận thức được tầm quan trọng của công tác phòng ngừa tội phạm, còn coi nhẹ hoặc chưa làm tốt công tác tuyên truyền sâu rộng và giáo dục chăm sóc thế hệ trẻ, chưa phát huy được vai trò của quần chúng nhân dân tham gia phòng, chống tội phạm. Thậm chí có nơi còn có tư tưởng coi nhiệm vụ này là của các cơ quan chức năng như: Công an, Viện kiểm sát, Tòa án.

Thứ tư, về phía các Cơ quan bảo vệ pháp luật

Trong những năm qua, lực lượng Cảnh sát hình sự, Công an thành phố Hà Nội là lực lượng đóng vai trò chủ công, nòng cốt trong hoạt động phòng ngừa tội phạm CYGTT do người dưới 18 tuổi gây ra. Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác này vẫn còn bộc lộ một số hạn chế, thiếu sót nhất định, như: Công tác vận động quần chúng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự chưa thường xuyên, liên tục; nội dung, hình thức chưa được chú trọng, đổi mới nên chưa thực sự phát huy được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và tinh thần tự giác của quần chúng nhân dân trong công tác bảo vệ an ninh, trật tự...

Do đó, trước những diễn biến phức tạp trên của tình hình tội phạm Cố ý gây thương tích do người dưới 18 tuổi gây ra trên địa bàn thành phố Hà Nội, vấn đề đặt ra đối với lực lượng CSHS toàn thành phố là cần nâng cao hơn nữa hiệu quả của công tác phòng ngừa tội phạm này bằng việc tập trung vào hai nhóm giải pháp cơ bản sau:

Đối với nhóm giải pháp phòng ngừa xã hội

Một là, thực hiện hiệu quả hơn nữa công tác tham mưu cho các cấp ủy Đảng, chính quyền, phát huy hiệu lực của các cơ quan nhà nước trong công tác phòng ngừa hành vi CYGTT do người dưới 18 tuổi gây ra. Cụ thể:

Kịp thời phát hiện những tồn tại, bất cập trong các chính sách kinh tế, xã hội, trong công tác quản lý xã hội của cấp ủy, chính quyền địa phương để kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành chính sách mới cho phù hợp với tình hình thực tiễn; tham mưu cho cấp ủy, chính quyền các cấp trong việc xây dựng, ban hành các văn bản pháp luật, chương trình, kế hoạch quản lý nhà nước về an ninh, trật tự như: Quản lý cư trú, quản lý trật tự, an toàn giao thông, trật tự công cộng, phối hợp thực hiện các chương trình phát triển kinh tế gắn với nhiệm vụ phòng ngừa tình trạng người dưới 18 tuổi vi phạm pháp luật nói chung và phạm tội CYGTT nói riêng.

Hai là, tích cực tuyên truyền phổ biến pháp luật, vận động quần chúng nhân dân nâng cao ý thức trong tham gia phòng ngừa tội CYGTT do người dưới 18 tuổi gây ra. Trước hết, lực lượng CSHS cần phối hợp với các cơ quan có liên quan (Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, trường học, Đài phát thanh truyền hình...) đẩy mạnh công tác tuyên truyền giáo dục đạo đức, pháp luật cho quần chúng nhân dân nói chung và người dưới 18 tuổi nói riêng nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho nhóm người này. Đồng thời cần đổi mới hình thức tuyên truyền giáo dục pháp luật cho người dưới 18 tuổi theo hướng đa dạng và phong phú hơn như: Tổ chức các buổi nói chuyện pháp luật, các cuộc thi tìm hiểu về kiến thức pháp luật, thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, thông qua các buổi họp, sinh hoạt ở xã, phường...

Ba là, tăng cường vai trò và trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội trong phòng ngừa tội phạm CYGTT do người dưới 18 tuổi gây ra

Đối với gia đình: Lực lượng CSHS phải thường xuyên phối hợp với các ban ngành, đoàn thể, chính quyền các cấp tích cực tuyên truyền vận động để các gia đình quan tâm hơn nữa trong việc giáo dục đạo đức và lối sống cho con cái. Trước hết đòi hỏi các bậc phụ huynh phải có cách giáo dục con em mình đúng đắn. Họ phải hiểu rõ các đặc điểm tâm sinh lý của các em, phải học cách dạy các em để có những cách cư xử hợp lý.

Gia đình cũng cần đặc biệt quan tâm đến các mối quan hệ của người dưới 18 tuổi, không để cho các em chơi bời, giao tiếp với các đối tượng xấu, các đối tượng có tiền án, tiền sự, các đối tượng bị mắc vào các tệ nạn xã hội. Nếu phát hiện thấy có các mối quan hệ trên thì phải kịp thời ngăn chặn, vì đây chính là một trong những nguyên nhân quan trọng đẩy người dưới 18 tuổi vào con đường phạm tội CYGTT và các tội phạm khác. Đồng thời thường xuyên phối hợp chặt chẽ với nhà trường, các tổ chức xã hội để quản lý, giáo dục người dưới 18 tuổi. Từ đó kịp thời phát hiện ra những sai phạm của các em và đưa ra những biện pháp quản lý, giáo dục một cách kịp thời, phù hợp.

Đối với nhà trường: Lực lượng CSHS, Công an thành phố Hà Nội cần phối hợp hướng dẫn các nhà trường tăng cường hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật trong nhà trường. Điều này trước hết phải xuất phát từ việc tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng cho những giảng viên, giáo viên giảng dạy các môn giáo dục pháp luật. Lực lượng CSHS cũng nên hướng dẫn các nhà trường mời các cán bộ có kinh nghiệm trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của Công an thành phố đến trao đổi tọa đàm, phổ biến kinh nghiệm với các giáo viên trực tiếp tham gia giảng dạy chương trình giáo dục pháp luật.

Về phía nhà trường, nên sưu tầm một số loại sách pháp luật như: Các tài liệu tuyên truyền giáo dục pháp luật do các cơ quan chức năng ban hành; các bản tin trên các báo, trên mạng internet về các vấn đề pháp luật, nhất là các vấn đề liên quan đến người dưới 18 tuổi hay mắc phải các loại tội phạm chung, tội phạm CYGTT nói riêng... Đồng thời cung cấp đầy đủ các phương tiện dạy học tiên tiến cho giảng viên, giáo viên để nâng cao tính hấp dẫn của môn học.

Lực lượng CSHS, Công an thành phố Hà Nội cần tham mưu cho Sở Giáo dục và Đào tạo, các nhà trường phát huy hơn nữa tinh thần trách nhiệm của các thầy, cô giáo. Từ tình thương, trách nhiệm của mình, các thầy, cô giáo sẽ khuyến khích, động viên học sinh hăng say học tập, giúp đỡ, động viên các em có hoàn cảnh khó khăn, các học sinh cá biệt để họ khắc phục, tiến bộ hơn trong học tập, trở thành những người có ích cho xã hội. Bên cạnh đó, cần tăng cường hơn nữa sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường trong việc quản lý, giáo dục học sinh.

Lực lượng CSHS toàn thành phố, cũng cần phối hợp với các tổ chức xã hội để làm tốt công tác phòng ngừa tội phạm CYGTT do người dưới 18 tuổi gây ra, đặc biệt là tổ chức Đoàn thanh niên ở các địa phương. Các tổ chức Đoàn, hội phụ nữ của lực lượng Công an thành phố, trong đó có Chi đoàn của phòng Cảnh sát Hình sự và Công an các quận, huyện phối hợp với tổ chức cơ sở Đoàn ở các địa phương để tổ chức các buổi giao lưu, tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho người dưới 18 tuổi. Đoàn thanh niên cần thường xuyên tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí cho học sinh, sinh viên để thu hút các em tham gia, góp phần tạo ra môi trường lành mạnh cho các em hoàn thiện nhân cách của mình.

Đối với nhóm giải pháp phòng ngừa nghiệp vụ

Một là, tăng cường các biện pháp nghiệp vụ công khai nhằm phát hiện, quản lý có hiệu quả đối với người dưới 18 tuổi có biểu hiện, hành vi phạm tội trên địa bàn, như: Kịp thời phát hiện những di biến động của tội phạm để có kế hoạch, biện pháp đối phó hiệu quả; phối hợp chặt chẽ với gia đình, nhà trường, các đoàn thể quần chúng để tiến hành theo dõi, giám sát, quản lý thường xuyên liên tục những người có tiền án, tiền sự, những đối tượng thường xuyên dụ dỗ người dưới 18 tuổi phạm tội; thường xuyên có kế hoạch tuần tra kiểm soát ở các địa bàn, lĩnh vực, tuyến trọng điểm, phức tạp về an ninh, trật tự. Việc tuần tra, kiểm soát cần phải tiến hành thường xuyên, liên tục và không nên theo quy luật. Cần đầu tư các phương tiện kỹ thuật hiện đại, phương tiện giao thông, thông tin liên lạc, công cụ hỗ trợ hiện đại để nâng cao chất lượng công tác tuần tra, kiểm soát.

Hai là, nâng cao hiệu quả hoạt động phòng ngừa nghiệp vụ, phòng ngừa cá biệt đối với tội CYGTT do người dưới 18 tuổi gây ra. Trên cơ sở diện đối tượng sưu tra hình sự đã có, cần tiến hành phân loại một cách tỉ mỉ, chính xác để có biện pháp quản lý phù hợp, có hiệu quả. Hồ sơ công tác sưu tra cần được tập trung vào một mối, tài liệu phải được bổ sung thường xuyên. Cần xây dựng kế hoạch phòng ngừa cụ thể kể cả phòng ngừa cá biệt như: Tăng cường xây dựng cộng tác viên bí mật đủ về số lượng, đảm bảo về chất lượng để phục vụ có hiệu quả cho công tác phòng ngừa tội CYGTT do người dưới 18 tuổi gây ra hay nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đấu tranh chuyên án trinh sát trong trường hợp cần thiết.

Ba là, tăng cường quan hệ phối hợp giữa lực lượng CSHS với các lực lượng khác trong và ngoài ngành công an, trong phòng ngừa người tội CYGTT do người dưới 18 tuổi gây ra. Các lực lượng trong ngành có thể phối hợp hiệu quả là:

Lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an xã, phường, thị trấn trong công tác kiểm tra, quản lý tạm trú, tạm vắng và nắm tình hình đối tượng; lực lượng Cảnh sát giao thông, Cảnh sát cơ động, Cảnh sát trật tự, trong việc tiến hành tuần tra, kiểm soát ở các địa bàn trọng điểm, phức tạp về hình sự để vừa răn đe vừa kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi CYGTT do người dưới 18 tuổi gây ra.

Ngoài ra, lực lượng CSHS cần tăng cường phối hợp với các lực lượng khác ngoài ngành công an như Viện kiểm sát, Tòa án, Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, trường học, cơ quan chức năng,... thường xuyên phát động phong trào quần chúng tham gia tố giác tội phạm, vận động mọi người tích cực tham gia phong trào xóa đói giảm nghèo, giải quyết công ăn việc làm nhằm nâng cao đời sống cho nhân dân, đồng thời khắc phục những sơ hở thiếu sót trong quản lý nhà nước về an ninh, trật tự.

Bốn là, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác đấu tranh, phòng ngừa tội CYGTT do người dưới 18 tuổi gây ra

Song song với việc bố trí lực lượng phù hợp đủ về số lượng thì việc đảm bảo về chuyên môn, nghiệp vụ của cán bộ, chiến sĩ sẽ giúp công tác phòng ngừa, ngăn chặn tội CYGTT do người dưới 18 tuổi gây ra đạt được kết quả cao trong thời gian tới. Do đó, công tác bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ cho đội ngũ trực tiếp làm công tác này phải là việc làm thường xuyên. Trước hết, cần tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ làm công tác phòng ngừa tội CYGTT do người dưới 18 tuổi gây ra. Kịp thời phát hiện và uốn nắn kịp thời những biểu hiện lệch lạc, bao che vi phạm. Xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm quy định của pháp luật, của Ngành, đồng thời có chế độ khen thưởng kịp thời đối với những cá nhân, tập thể có thành tích trong công tác phòng ngừa tội CYGTT do người dưới 18 tuổi gây ra. Bên cạnh đó, cần tạo điều kiện cần thiết cho cán bộ chiến sĩ được học tập để nâng cao trình độ nghiệp vụ và pháp luật. Thường xuyên phối hợp với các trung tâm đào tạo lớn của ngành, với các Cục nghiệp vụ... tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ trinh sát, điều tra viên. Thông qua đó để cung cấp những thông tin pháp luật mới, thực trạng của tội phạm để kịp thời cập nhật, bổ sung các kiến thức mới phục vụ cho công tác phòng ngừa tội phạm./.

Nguyễn Quang Trung - Học viên Cao học khóa 25, T32

                   Trương Thị Hồng Mơ - Khoa Cảnh sát điều tra, T32

Tài liệu tham khảo:

1. Công an thành phố Hà Nội (2017), Kết luận điều tra các vụ án Cố ý gây thương tích do người dưới 18 tuổi gây ra trên địa bàn thành phố Hà Nội từ năm 2013 - 2017, Hà Nội.

2. Khoa Cảnh sát Điều tra (2007), Phương pháp điều tra các tội phạm cụ thể, Học viện CSND, Hà Nội.

3. Khoa Cảnh sát Hình sự (2008), Giáo trình phòng ngừa, điều tra khám phá các tội phạm nhân thân, Học viện CSND, Hà Nội.

4. Nguyễn Việt Hà (2015), Phòng ngừa tội phạm cướp tài sản do người chưa thành niên gây ra trên địa bàn thành phố Hà Nội, Luận văn Thạc sĩ, Học viện CSND, Hà Nội.

5. Phòng PC44, Công an thành phố Hà Nội (2017), Báo cáo tổng kết các năm từ 2013 - 2017, Hà Nội.

6. Quốc Hội (2017), Bộ Luật Hình Sự Năm 2015, Sửa Đổi, Bổ Sung Năm 2017, Nxb. Chính trị quốc gia sự thật, Hồ Chí Minh.

 

 

 

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác