Thứ Sáu, 19/10/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra tội phạm tham ô tài sản của lực lượng Cảnh sát kinh tế, Công an thành phố Viêng Chăn

Viêng Chăn là Thủ đô của nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa của cả nước. Viêng Chăn nằm trong khu đô thị đặc biệt Viêng Chăn (trước đây thành phố Viêng Chăn nằm trong tỉnh Viêng Chăn, đến năm 1989 đã tách ra thành: tỉnh Viêng Chăn và khu đô thị đặc biệt Viêng Chăn). Viêng Chăn nằm ở trung tâm Bắc Trung bộ, có vị trí địa lý thuận lợi để phát triển kinh tế, chính trị, xã hội, trên một nhánh sông Mê Kông chính là biên giới tự nhiên giữa Lào và Thái Lan. Viêng Chăn có vị trí địa lý thuận lợi tiếp giáp với 2 tỉnh: phía Bắc tiếp giáp với tỉnh Viêng Chăn; phía Đông giáp với tỉnh Bo Ly Khăm Xay, giáp với Vương quốc Thái Lan (tỉnh Nỏng Khai) ở phía Tây kéo dài theo sòng sông Mê Kông 170 km, có cầu hữu nghị qua sông Mê Kông, thành phố Viêng Chăn có diện tích tự nhiên là 3920 km2 với dân số trên 730.000 người, được chia làm 4 Quận và 5 Huyện gồm: Quận Chăn Thạ Bu Ly; quận Xay Sệt Thả; quận Sỉ Sắt Tạ Nạc; quận Sỉ Khốt Tạ Bong; huyện Xay Thả Ny; huyện Pạc Ngưm; huyện Na Xai Thong; huyện Hạt Xai Phong và huyện Sẳng Thong.

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi trên thì Viêng Chăn là thành phố có diện tích rất lớn, dân cư đông, cơ cấu dân cư và ngành nghề tương đối phức tạp, sự dịch chuyển dân cư và ngành nghề diễn ra mạnh mẽ, gây không ít khó khăn trong công tác quản lý các cơ quan chức năng, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các loại đối tượng phạm tội. Theo báo cáo của lực lượng Cảnh sát kinh tế (CSKT), Công an thành phố Viêng Chăn, từ năm 2011 đến 6 tháng đầu năm 2016 đã khởi tố và đề nghị truy tố 997 vụ án kinh tế với 2.382 đối tượng với tài sản thiệt hại khoảng 15.651.493.893 kíp Lào, 220.000 USD và 750.000 Bạt Thái, trong đó có 29 vụ tham ô tài sản, với 154 đối tượng và thu hồi tài sản trị giá 5.208.500 kíp Lào, 422.500 USD và 1.200.000 Bạt Thái. Trong tổng số 154 đối tượng phạm tội thì có: 07 đối tượng có độ tuổi 30 trở xuống (chiếm 4,6%) từ 30 đến 45 tuổi có 54 đối tượng (chiếm 35%) và 45 tuổi trở lên có 93 đối tượng (chiếm 60,4%).

Thủ đoạn phạm tội tham ô tài sản cũng rất đa dạng nhưng phổ biến là thủ đoạn lập chứng từ khống, khai khống sự chênh lệch giữa số tiền thực chi với số tiền phản ánh trên các chứng từ, sổ sách. Điển hình là vụ án tham ô tài sản xảy ra tại bản Đon Nủn, huyện Xay Tha Ny, đối tượng là cán bộ bán hàng (sell) bán hàng loại nội thất và mỹ phẩm làm việc ở công ty Asianaintertes ở bản Na Khăm, huyện Sỉ Khốt Ta Bòng. Đối tượng đã tham ô 144. 027.000 kíp Lào chi sử dụng cá nhân. Chính vì vậy, vấn đề đặt ra là cần tăng cường hơn nữa công tác phát hiện, điều tra khám phá tội phạm tham ô tài sản trên địa bàn tỉnh, xử lý các đối tượng phạm tội và thu hồi tài sản bị chiếm đoạt.

Thực tiễn công tác điều tra tội phạm tham ô tài sản của lực lượng CSKT, Công an thành phố Viêng Chăn, trong thời gian qua vẫn còn gặp phải không ít khó khăn, vướng mắc như: Nguồn thông tin về tội phạm tham ô tài sản chưa đầy đủ, chất lượng không cao; cơ quan xảy ra vụ án không cung cấp đầy đủ những tài liệu cần thiết, cơ quan Thanh tra chỉ chuyển hồ sơ cho cơ quan điều tra (CQĐT) rồi xem như hết trách nhiệm mà không cùng phối hợp cung cấp thêm tài liệu, hay còn tồn tại những mâu thuẫn, khác nhau về quan điểm giữa Viện Kiểm sát và CQĐT trong vấn đề đánh giá chứng cứ chứng minh tội; khi xét hỏi, bị can thường không chịu khai báo hoặc khai báo nhỏ giọt. Nhiều vụ án, bị can do vô tình hoặc “cố ý” không nhớ được chính xác tài sản chiếm đoạt đã sử dụng như thế nào, đặc biệt là việc ăn chia tài sản; số lượng tài sản thu hồi còn ít so với thực tế bị chiếm đoạt; quá trình giám định thường kéo dài gây ảnh hưởng đến tiến độ điều tra; kết luận giám định nhiều vụ còn chung chung... Những khó khăn, hạn chế nêu trên chủ yếu từ những nguyên nhân sau:

Thứ nhất, lực lượng CSKT, Công an thành phố Viêng Chăn trong điều tra vụ án tham ô tài sản còn mỏng, trình độ năng lực chưa đồng đều (chủ công là đội CSKT, Công an thành phố Viêng Chăn đảm nhiệm, chịu sự lãnh đạo trực tiếp của ban chỉ huy Phòng Cảnh sát, Giám đốc Công an thành phố Viêng Chăn). Tính đến tháng 6/2016 toàn đội có 47 cán bộ chiến sĩ, có rất ít điều tra viên đã được qua đào tạo về nghiệp vụ tài chính, kế toán nên lúng túng trước khối lượng khổng lồ của các thông tin, tài liệu. Số điều tra viên có kinh nghiệm, có khả năng điều tra hiệu quả loại án tham ô tài sản không cao (có 4 điều tra viên cao cấp và trung cấp, chiếm 8,51%; 16 điều tra viên sơ cấp và cán bộ điều tra, chiếm 34,04%) nên không xác định được phương pháp phù hợp để nghiên cứu, đánh giá, sử dụng chứng cứ dẫn đến đánh giá sai, chủ quan, nóng vội khi sử dụng chứng cứ.

Thứ hai, đối tượng tham ô tài sản thường có trình độ hiểu biếu về pháp luật, nghiệp vụ kinh tế rất cao, có “mối quan hệ” xã hội rất rộng. Qua nghiên cứu 154 đối tượng bị khởi tố cho thấy, có 135 đối tượng là đảng viên (chiếm 88%) đã tốt nghiệp sơ cấp, trung cấp, đại học và được đào tạo qua các lớp nghiệp vụ chuyên ngành về tài chính, ngân hàng 45 đối tượng chiếm tỉ lệ 29,2%. Trong quá trình điều tra, các đối tượng không ngừng tìm mọi cách để trốn tránh pháp luật, tìm mọi cách để “chạy án”, tìm “ô, dù” che chở hoặc tác động vào quá trình điều tra, gây không ít khó khăn cho quá trình điều tra, làm rõ tội phạm. Có nhiều vụ việc các đối tượng là những người có vị trí xã hội, chính trị cao nên quá trình điều tra luôn gặp những khó khăn nhất định; bên cạnh đó, lãnh đạo của nhiều đơn vị và một số cá nhân có liên quan sợ trách nhiệm, mất thành tích hoặc sợ bị phát hiện những hành vi vi phạm pháp luật nên thường tìm cách che giấu thông tin, thiếu hợp tác, cố tình né tránh, trì hoãn. Hơn nữa, hiện nay, chưa có một chế độ đãi ngộ, bảo vệ quyền lợi cho người làm chứng, người cung cấp thông tin thỏa đáng dẫn đến chưa khuyến khích được việc cung cấp tin.

Thứ ba, công tác lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động điều tra chưa kịp thời, sâu sắc. Công tác tổ chức các hoạt động điều tra chưa phù hợp; việc thu thập, nghiên cứu đánh giá và sử dụng chứng cứ trong điều tra còn có nhiều hạn chế. Nhận thức của một số lãnh đạo chỉ huy, cấp ủy Đảng một số cơ quan đơn vị trong thời gian qua về hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm tham ô tài sản còn nhiều hạn chế, thậm chí có những cơ quan đơn vị không dám đấu tranh vì sợ phát hiện, đụng chạm tới thì sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi của bản thân, người thân gia đình mình vì đối tượng này, doanh nghiệp kia đứng đằng sau có lãnh đạo cấp trên bao che, bảo vệ, có những vụ việc phát hiện được nhưng lại xử lý không nghiêm hoặc báo cho cơ quan chức năng sẽ ảnh hưởng đến thành tích, uy tín của cơ quan, đơn vị… Do nhận thức của một số lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ của lực lượng CSKT về chức năng, nhiệm vụ được giao, về các biện pháp công tác nghiệp vụ của ngành còn nhiều hạn chế, chưa thấy hết vai trò, trách nhiệm của mình trong công tác phát hiện, điều tra làm rõ tội phạm tham ô tài sản nhiều vụ việc tiếp nhận chậm, chưa kịp thời, nên đối tượng bỏ trốn gây khó khăn cho công tác điều tra, xử lý, do đó ảnh hưởng đến mức độ phòng ngừa tội phạm này.

Thứ tư, mối quan hệ giữa các cấp trong hệ lực lượng CSKT chưa chặt chẽ, công tác kiểm tra, giám sát, hướng dẫn trong vụ án điều tra tội phạm tham ô vẫn chưa được chú trọng. Ngoài ra, mối quan hệ phối hợp giữa các lực lượng Công an thành phố Viêng Chăn với các cơ quan chức năng ngoài ngành như Thanh tra, Kiểm toán, Cơ quan giám định tài chính... trong điều tra các vụ án tham ô tài sản còn thiếu chặt chẽ, vì chưa có quy định cụ thể và không có chế tài áp dụng. Cho nên, việc nắm tình hình và thu thập chứng cứ liên quan chưa được thực hiện triệt để, gây khó khăn cho hoạt động điều tra.

Do đó, để nâng cao hoạt động điều tra vụ án tham ô tài sản, lực lượng CSKT, Công an thành phố Viêng Chăn cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:

Một là, cần nâng cao phẩm chất, trình độ và năng lực tiến hành các hoạt động nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, chiến sĩ lực lượng CSKT. Nâng cao phẩm chất, trình độ và năng lực tiến hành các hoạt động nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, chiến sĩ lực lượng CSKT, Công an thành phố Viêng Chăn là nhiệm vụ cấp thiết trong giai đoạn hiện nay. Ban Giám Đốc Công an thành phố, Ban chỉ huy phòng Cảnh sát và Ban chỉ huy Công an cấp huyện cần chú ý tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho đội ngũ cán bộ, chiến sĩ đồng thời chú trọng đến công tác đào tạo bồi dưỡng đội ngũ điều tra viên. Bên cạnh những kiến thức về nghiệp vụ điều tra thì đội ngũ điều tra viên cần nâng cao hiểu biết về nghiệp vụ quản lý kinh tế, tài chính như kế toán, kiểm kê… Điều này sẽ giúp cán bộ, chiến sĩ dễ hình dung quá trình hình thành, vận động của các chứng từ, sổ sách, báo biểu kế toán từ đó nắm quy luật hình thành, vận động của thông tin kinh tế để định hướng và phương pháp thu thập tài liệu, chứng cứ hiệu quả.

Hai là, tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo và công tác tổ chức các hoạt động điều tra các vụ án. Tổ chức các hoạt động điều tra vụ án tham ô tài sản đóng vai trò quan trọng đối với kết quả điều tra vụ án. Nếu công tác tổ chức được thực hiện tốt thì quá trình điều tra sẽ thuận lợi và đạt được hiệu quả cao. Cụ thể, trong quá trình điều tra vụ án tham ô tài sản cần tăng cường sự quan tâm, chỉ đạo từ Ban Giám Đốc Công an thành phố, Ban chỉ huy phòng, Ban chỉ huy đội thuộc Công an cấp huyện; việc phân công điều tra viên thụ lý vụ án phải giao cho cán bộ người có kinh nghiệm, trình độ; đồng thời khi tiến hành điều tra vụ án điều tra viên được phân công thụ lý vụ án phải lập kế hoạch đảm bảo tính thống nhất, khoa học; khi tiến hành điều tra phải kết hợp có hiệu quả giữa các biện pháp điều tra theo tố tụng với các hoạt động nghiệp vụ trinh sát. Tăng cường công tác tổng kết, rút kinh nghiệm trong tổ chức điều tra vụ án tham ô tài sản.

Ba là, cần phải thực hiện tốt chiến thuật điều tra vụ án tham ô tài sản. Trong quá trình điều tra vụ án tham ô tài sản, lực lượng CSKT, Công an thành phố cần phải sử dụng có hiệu quả các biện pháp điều tra để thu thập, củng cố chứng cứ chứng minh hành vi phạm tội của các đối tượng. Đối với từng biện pháp được áp dụng đều phải xuất phát từ tính chất, đặc điểm của tội phạm tham ô tài sản để có quyết định chiến thuật phù hợp. Quá trình điều tra, khám phá phải bảo đảm yếu tố bí mật, bất ngờ, tuân thủ đúng các quy định của pháp luật Nhà nước và các quy định của ngành Công an. Cụ thể:

Khi áp dụng các biện pháp ngăn chặn, chủ yếu là biện pháp bắt người, cần phải căn cứ vào từng trường hợp cụ thể để áp dụng biện pháp bắt. Khi tiến hành bắt phải đảm bảo yếu tố bí mật, bất ngờ; không để đối tượng và những người khác có điều kiện cản trở, chống đối, tiêu hủy vật chứng quan trọng hoặc có điều kiện để chạy trốn, gây khó khăn cho hoạt động điều tra.

Khi áp dụng các biện pháp điều tra theo quy định của Luật Tố tụng hình sự, điều tra viên cần phải nghiên cứu kỹ hồ sơ vụ án để có kế hoạch tiến hành các biện pháp điều tra cho phù hợp, đúng trình tự, thủ tục theo quy định để tránh sai sót. Nhất là đối với biện pháp khám xét và hỏi cung bị can. Khi khám xét, thu giữ vật chứng cần phải được tiến hành khẩn trương, nhanh chóng, nên khám xét ngay sau khi bắt và phải có chiến thuật phù hợp; đồng thời phải kết hợp với các biện pháp nghiệp vụ trinh sát mật của ngành như: Kiểm tra bí mật, trinh sát ngoại tuyến… để phục vụ cho việc khám xét được thuận lợi, nhanh chóng, thu thập đủ thông tin, tài liệu có liên quan, tránh trường hợp đối tượng tẩu tán, tiêu hủy tài liệu, chứng cứ. Trước khi tiến hành hỏi cung, điều tra viên cần phải nghiên cứu, nắm chắc các nguyên tắc, chính sách, quy định, chế độ, thể lệ quản lý kinh tế, tài chính, bảo vệ tài sản nơi xảy ra hành vi phạm tội tham ô tài sản; nghiên cứu hồ sơ vụ án, các tài liệu, chứng cứ về hành vi phạm tội của bị can và những tài liệu khác có ý nghĩa đối với cuộc hỏi cung; nghiên cứu đặc điểm nhân thân bị can; tìm hiểu các mối quan hệ của bị can, đặc biệt là những mối quan hệ được xác định là chỗ dựa bên ngoài của bị can để chiến thuật hỏi cung phù hợp, đảm bảo khai thác thông tin đầy đủ, chính xác từ bị can. Bên cạnh đó, điều tra viên cần chú ý sử dụng đặc tình trại tạm giam phục vụ hỏi cung.

Ngoài ra, khi thực hiện các hoạt động điều tra khác như: Lấy lời khai người làm chứng, trưng cầu giám định, thực nghiệm điều tra, đối chất… điều tra viên cần nghiên cứu nắm vững các quy định của pháp luật và nghiên cứu kỹ hồ sơ vụ án để thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục tố tụng, đảm bảo thu thập đầy đủ tài liệu chứng cứ chứng minh hành vi phạm tội của đối tượng.

Bốn là, hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các lực lượng trong và ngoài ngành Công an trong công tác phòng, chống tội phạm tham ô tài sản nói riêng, lực lượng CSKT, Công an thành phố Viêng Chăn cần nhanh chóng hoàn thiện và ký Quy chế phối hợp với các đơn vị chức năng trong Ngành. Căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị thì có nguyên tắc, cơ chế, nội dung phối hợp phải được quy định chặt chẽ, có sự phân công phối hợp và xác định trách nhiệm cụ thể của từng đơn vị thì mới tạo nên được sức mạnh tổng hợp, đảm bảo hiệu quả cho hoạt động điều tra tội phạm tham ô tài sản. Phải chủ động, thường xuyên phối hợp, trao đổi thông tin, tài liệu với các đơn vị có liên quan trong Ngành từ khâu tiếp nhận, xử lý tố giác, tin báo, kiến nghị khởi tố cho đến khi phát hiện, đấu tranh, xử lý tội phạm tham ô tài sản. Bên cạnh đó, lực lượng CSKT, Công an thành phố Viêng Chăn cần xây dựng cơ chế và phối hợp, báo cáo thông tin, chỉ đạo lực lượng Cảnh sát kinh tế tại Công an cấp Quận, Huyện. Định kỳ tổ chức giao ban, hội nghị, tọa đàm, chuyên đề của lực lượng CSKT toàn quốc để nắm tình hình, trao đổi kinh nghiệm, tập huấn nâng cao trình độ cho cán bộ, điều tra viên. Đẩy mạnh hướng về cơ sở, phân công các Đội theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra công tác phát hiện, điều tra, xử lý các vụ việc, vụ án liên quan đến tham ô tại công an các địa phương. Thường xuyên hướng dẫn, kiểm tra, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong công tác phát hiện, điều tra, xử lý các vụ việc, vụ án liên quan đến tham ô tài sản tại Công an các Quận, Huyện.

Thường xuyên trao đổi, phối hợp trong công tác phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm tham ô tài sản. Tiếp tục thực hiện tốt công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố. Tạo sự đồng thuận, thống nhất về đường lối xử lý các vụ việc, vụ án tham ô tài sản, tránh trường hợp bị trả hồ sơ điều tra bổ sung, điều tra lại hoặc có quan điểm trái ngược nhau trong quá trình đánh giá chứng cứ, định tội danh và diện khởi tố.

- Quá trình điều tra, giải quyết các vụ án tham ô tài sản cần tranh thủ sự ủng hộ của Đảng và Nhà nước trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm kinh tế nói chung, tội phạm tham ô tài sản nói riêng.

- Cần tăng cường trao đổi với các Bộ, ban ngành về chủ trương, chính sách, quy định mới của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý kinh tế, tài chính, đầu tư, đất đai… Thường xuyên trao đổi những thông tin về phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm tham ô tài sản để các cơ quan, danh nghiệp có biện pháp phòng ngừa, phát hiện.

- Chỉ đạo tăng cường công tác phối hợp giữa các cơ quan chức năng, Thanh tra, Kiểm tra, các Bộ, ban ngành, các cơ quan giám định tư pháp… Với lực lượng CSKT, Công an thành phố Viêng Chăn trong việc trao đổi, cung cấp thông tin để chủ động đánh giá thực trạng, dự báo xu thế phát triển của tội phạm tham ô tài sản và xác định nguồn án để tập trung đầu mối đấu tranh.

- Tăng cường hợp tác quốc tế về phòng, chống tội phạm, tham gia, ký kết các hiệp định tương trợ tư pháp song phương trong lĩnh vực hình sự và dẫn độ tội phạm Lào với các nước nhằm tạo cơ sở pháp lý, cơ chế phối hợp trong đấu tranh phòng, chống tội phạm kinh tế có yếu tố nước ngoài. Nghiên cứu, học tập kinh nghiệm của các nước để xây dựng, đề xuất áp dụng một số biện pháp đặc biệt để phát hiện, điều tra các hành vi tham nhũng. Hợp tác trong công tác điều tra, truy bắt đối tượng, thu hồi tài sản trong các vụ án tham ô tài sản.

Khăm mặn Sỉ Sổm Bắt

NCS Khóa 22 - T32

Tài liệu tham khảo:

1. Khăm Mặn Sỉ Sổm Bắt (2016), Điều tra vụ án tham ô tài sản của lực lượng Cảnh sát kinh tế Công an thành phố Viêng Chăn, Luận văn Thạc sĩ, Học viện Cảnh sát nhân dân, Hà Nội.


 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi