Chủ Nhật, 19/8/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Quy định của pháp luật về vai trò và trách nhiệm của báo chí trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng

Tình hình tham nhũng mấy năm gần đây diễn biến hết sức phức tạp, thủ đoạn của tội phạm tham nhũng ngày càng tinh vi, xảo quyệt. Tội phạm tham nhũng diễn ra khá phổ biến trong lĩnh vực đầu tư, xây dựng cơ bản, quản lý đất đai, thực hiện các dự án phát triển, xuất, nhập khẩu... Tham nhũng gây ra những hậu quả nhức nhối về mọi mặt, gây bức xúc trong xã hội.

Trong những năm qua, hoạt động phản biện của báo chí góp phần quan trọng đưa thông tin đến mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội, đồng thời tích cực tham gia đấu tranh phòng, chống tham nhũng.

Nhờ có sự tham gia tích cực của đông đảo những người làm báo, nhiều vụ án tham nhũng nghiêm trọng, phức tạp đã bị phanh phui, thu lại cho Nhà nước và nhân dân hàng ngàn tỷ đồng như: Vụ án Đinh La Thăng, Trịnh Xuân Thanh xảy ra tại Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam; vụ án Phạm Công Danh gắn với Ngân hàng xây dựng Việt Nam; Vụ án “đưa hối lộ” và “nhận hối lộ” xảy ra tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, chi nhánh 7, thành phố Hồ Chí Minh… cùng nhiều vụ án khác đã thể hiện thái độ đấu tranh mạnh mẽ, quyết liệt không khoan nhượng của báo chí với tệ tiêu cực, tham nhũng. Việc đưa tin kịp thời, công khai về các vụ án, vụ việc tham nhũng lên các phương tiện thông tin đại chúng đã giúp nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin và quyết tâm của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào cuộc đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực của Đảng và Nhà nước ta. Những đóng góp quan trọng trong việc giám sát, phát hiện các vụ việc, vụ án tiêu cực, tham nhũng của báo chí đã được dư luận xã hội đánh giá cao.

Theo quy định của Luật Phòng chống tham nhũng, cơ quan báo chí có trách nhiệm tham gia vào việc phòng, chống tham nhũng, hợp tác với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong phòng, chống tham nhũng, khi đưa tin phải đảm bảo tính chính xác, trung thực, khách quan và phải chịu trách nhiệm về nội dung thông tin đã đưa. Luật Phòng chống tham nhũng quy định quyền yêu cầu cung cấp thông tin của cơ quan báo chí và phóng viên cùng trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc hỗ trợ cơ quan báo chí và phóng viên thực hiện được chức năng của mình. Luật cũng quy định trách nhiệm của cơ quan báo chí và phóng viên trong hoạt động nghề nghiệp của mình để đảm bảo đúng mục đích hoạt động của báo chí, để báo chí thực sự là cơ quan của Đảng và là tiếng nói của nhân dân, qua đó phát huy vai trò tích cực của mình như một vũ khí mạnh mẽ và có hiệu quả trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng. Luật quy định một cách cân bằng quyền và nghĩa vụ của cơ quan báo chí trong việc tham gia công tác phòng, chống tham nhũng.

Cơ quan báo chí, phóng viên có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến hành vi tham nhũng. Cơ quan, tổ chức, cá nhân được yêu cầu có trách nhiệm cung cấp thông tin tài liệu đó theo quy định của pháp luật, trường hợp không cung cấp thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Đồng thời, cơ quan báo chí, phóng viên đưa tin về hành vi tham nhũng có trách nhiệm cung cấp nội dung thông tin, tài liệu theo yêu cầu Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân hoặc Chánh án Toà án nhân dân cấp tỉnh và tương đương trở lên để phục vụ cho việc xác minh, làm rõ hành vi tham nhũng. Cơ quan báo chí, phóng viên phải đưa tin trung thực, khách quan. Tổng biên tập, phóng viên chịu trách nhiệm về việc đưa tin và chấp hành pháp luật về báo chí, quy tắc đạo đức nghề nghiệp.

Nghị  định số 47/2007/NĐ-CP ngày 27/0/2007 của Chính phủ đã quy định cụ thể một số vấn đề liên quan đến vai trò và trách nhiệm của báo chí trong lĩnh vực này như sau:

- Tuyên truyền, động viên nhân dân tham gia phòng, chống tham nhũng: cơ quan báo chí, nhà báo thông qua hoạt động nghề nghiệp của mình có trách nhiệm:

+ Tuyên truyền về chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về phòng, chống tham nhũng, tuyên truyền công tác phòng, chống tham nhũng của cơ quan, tổ chức.

+ Phản ánh và hướng dẫn dư luận xã hội, động viên nhân dân tích cực tham gia đấu tranh phòng, chống tham nhũng.

+ Biểu dương tinh thần và những việc làm tích cực của tập thể, cá nhân trong công tác phòng, chống tham nhũng, bảo vệ và tố cáo hành vi tham nhũng.

+ Lên án, đấu tranh với người có hành vi tham nhũng.

- Đối với việc thu thập, cung cấp thông tin về vụ việc có dấu hiệu tham nhũng:

Khi nhân được kiến nghị, phản ánh, tin, bài của công dân về vụ việc có dấu hiệu tham nhũng hoặc thông qua hoạt động nghề nghiệp của mình phát hiện vụ việc có dấu hiệu tham nhũng, cơ quan báo chí, nhà báo có quyền thu thập thông tin, tài liệu theo quy định của pháp luật để làm rõ vụ việc có dấu hiệu về tham nhũng và yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền cung cấp thông tin, tài liệu có liên quan đến vụ việc có dấu hiệu tham nhũng theo quy định của pháp luật.

Khi nhận được yêu cầu của cơ quan báo chí, nhà báo, cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền, có trách nhiệm cung cấp thông tin, tài liệu cho cơ quan báo chí, nhà báo, giúp cho báo chí thông tin chính xác, kịp thời. Việc yêu cầu cung cấp thông tin của cơ quan báo chí, nhà báo về vụ việc tham nhũng và trách nhiệm cung cấp thông tin của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền được thực hiện theo quy định tại Luật Phòng, chống tham nhũng, Nghị định số 120/2006/NĐ-CP ngày 20/10/2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng và các quy định khác của pháp luật.

- Ngoài ra, để đề cao trách nhiệm của nhà báo và cơ quan báo chí, Nghị định số 47/2007/NĐ-CP ngày 27/3/2007 của Chính phủ cũng có những quy định cụ thể liên quan việc đưa tin của cơ quan báo chí, nhà báo về phòng, chống tham nhũng như sau:

+ Cơ quan báo chí, nhà báo có quyền đưa tin phản ánh về vụ việc tham nhũng và hoạt động phòng, chống tham nhũng. Khi đưa tin về vụ việc tham nhũng, người có hành vi tham nhũng, cơ quan báo chí, nhà báo phải đưa tin trung thực khách quan và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc đưa tin đó.

+ Cơ quan báo chí phát hiện hoặc nhận được tố cáo của công dân về vụ việc có dấu hiệu tham nhũng thì phải báo ngay cơ quan điều tra hoặc Viện Kiểm sát nhân dân bằng văn bản. Cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát nhân dân có trách nhiệm thụ lý và trả lời cho báo chí cách giải quyết. Cơ quan báo chí có quyền đưa tin về vụ việc có dấu hiệu tham nhũng từ các thông tin, tài liệu mà mình có được và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của thông tin được đăng tải trên báo chí.

+ Trường hợp có căn cứ cho rằng, kiến nghị, phản ánh, tin, bài, tố cáo của công dân về vụ việc tham nhũng không có cơ sở thì cơ quan báo chí thông báo cho công dân về việc không đưa tin và nêu rõ lý do.

- Để tăng cường quản lý nhà nước đối với hoạt động báo chí và nâng cao chất lượng, vai trò của báo chí trong đời sống xã hội nói chung và trong phòng, chống tham nhũng nói riêng, Nghị định số 47/2007/NĐ-CP của Chính phủ quy định:

+ Tổng biên tập, nhà báo chịu trách nhiệm về việc đưa tin và chấp hành pháp luật về báo chí, đạo đức nghề nghiệp trong hoạt động báo chí.

+ Cơ quan báo chí, nhà báo không được đưa tin về những vụ việc không có căn cứ rõ ràng; đưa tin sai sự thật; phương hại đến lợi ích quốc gia, lợi ích của tổ chức, cá nhân, ảnh hưởng đến uy tín, danh dự, nhân phẩm của công dân; không được tiết lộ bí mật nhà nước, bí mật quân sự, an ninh, kinh tế, đối ngoại và thông tin khác theo quy định của pháp luật.

+ Cơ quan báo chí, nhà báo có quyền và nghĩa vụ từ chối tiết lộ họ tên, địa chỉ, bút tích của người tố cáo, người cung cấp thông tin về vụ việc tham nhũng, về người có hành vi tham nhũng, nếu có hại cho người đó, trừ trường hợp yêu cầu của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân hoặc Chánh toà án nhân dân cấp tỉnh hoặc tương đương trở lên phục vụ cho điều tra, truy tố, xét xử.

+ Khi đưa tin trên báo chí về vụ việc có dấu hiệu tham nhũng, cơ quan báo chí, nhà báo đưa tin sai sự thật phải cải chính, xin lỗi theo quy định của pháp luật báo chí. Nếu lợi dụng quyền thông tin báo chí để xuyên tạc, vu khống tuỳ theo tính chất, mức độ của hành vi vi phạm mà bị xử lý theo quy định của pháp luật; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường hoàn toàn theo quy định của pháp luật.

Thực hiện đúng các quy định pháp luật về tuyên truyền trên báo chí, để tăng tính thuyết phục và hiệu quả xã hội của báo chí, một mặt, báo chí cần phát huy tốt hơn vai trò phản biện xã hội, cũng như cung cấp thông tin từ dư luận xã hội cho các cơ quan quản lý nhà nước nhưng đồng thời cũng cần quản lý chặt chẽ hơn, chấn chỉnh thông tin chưa sát, chưa khách quan, có tính chất thổi phồng hoặc sai lệch. Báo chí phải trở thành vũ khí sắc bén trong cuộc chiến chống tiêu cực, tham nhũng, góp phần bảo vệ quyền lợi của nhân dân và giữ gìn uy tín, nâng cao vai trò của Đảng, Nhà nước trong cuộc đấu tranh đầy cam go và quyết liệt này./.

Hà Chi


 

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi