Thứ Hai, 14/10/2019
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Tìm hiểu về công tác huấn luyện kỹ năng chiến đấu thực tế cho Cảnh sát mới của nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa

A. Tình hình công tác huấn luyện cảnh sát mới ở Trung Quốc

Sau nhiều năm phát triển, công tác đào tạo cảnh sát mới ở Trung Quốc đã có những bước tiến đáng kể, đặc biệt là khi Bộ Công An xây dựng cuốn sách “Đào tạo huấn luyện công an nhân dân Đại cương (bản thử nghiệm)” vào ngày 1/1/2015 và chia công tác đào tạo cảnh sát thành bốn phần: Đào tạo cảnh sát mới, đào tạo cán bộ nguồn, đào tạo nghiệp vụ và đào tạo chuyên môn chuyên sâu. Theo đó nêu rõ nội dung và mục tiêu đào tạo của từng phần, cụ thể hóa thời gian học, thiết kế nội dung và phân phối thời gian học.

I. Đối tượng đào tạo

Đào tạo cảnh sát mới là khái niệm chỉ việc đào tạo đối với những cảnh sát mới vào ngành hoặc mới chuyển vào ngành. “Đào tạo Đại cương” đã chia đối tượng đào tạo thành bốn nhóm, đó là: Sinh viên tốt nghiệp từ các trường ngoài ngành mới được tuyển dụng; người mới được tuyển dụng hoặc điều chuyển vào ngành; sinh viên tốt nghiệp ở các trường Công an mới được tuyển dụng và cán bộ sĩ quan quân đội điều chuyển sang ngành công an.

II. Thời gian đào tạo

Đối với sinh viên mới được tuyển chọn từ các trường ngoài ngành, thời gian đào tạo là 180 ngày, và tổng số giờ học không được 1260 giờ, 30% giờ trong đó là thời gian giảng dạy thực tế. Thời gian đào tạo cho dối tượng là sinh viên tốt nghiệp từ các trường công an là 90 ngày, và tổng số thời gian học không dưới 630 giờ, 70% số giờ học trong đó là thời gian giảng dạy thực tế.

III. Nội dung đào tạo và phân phối thời gian

Nội dung đào tạo chủ yếu chia thành bốn phần.

Phần 1: Xây dựng lí tưởng, niềm tin nghề nghiệp và về ngành Công an;

Phần 2: Nhiệm vụ và công tác cảnh sát;

Phần 3: Chiến thuật và nghiệp vụ cảnh sát (thời gian học chiếm tỉ lệ khoảng 10% - 25%);

Phần 4: Giảng dạy kỹ năng chiến đấu trong thực tế (Nội dung đào tạo là giảng dạy lý thuyết và lớp học hiện trường).

IV. Hình thức đào tạo

Đối với giảng dạy lý thuyết thì chủ yếu áp dụng hai hình thức là giảng dạy trực tiếp và giảng dạy trực tuyến, kết hợp với các bài giảng chuyên đề. Đối với lớp học hiện trường, nội dung đào tạo bao gồm: Huấn luyện hành vi cơ bản, tâm lý, tư duy phán đoán, đánh giá rủi ro và mô phỏng tình huống chiến đấu trong thực tế,... Việc huấn luyện vận dụng kĩ năng chiến đấu áp dụng mô hình phân chia lớp học thành từng nhóm nhỏ, chủ yếu sử dụng các phương pháp giảng dạy như: Nghiên cứu trường hợp cụ thể, lớp học hiện trường, mô phỏng tình huống thực tế,...

B. Phân tích các yếu tố kiểm soát việc đào tạo cảnh sát mới

I. Thiết lập mục tiêu đào tạo:

Mục đích của việc đào tạo là nhằm bồi dưỡng kiến thức cơ bản, năng lực chuyên môn và nâng cao ý thức, lòng tự hào với nghề của các cảnh sát mới. Trong đó, mục đích chính của việc huấn luyện vận dụng kỹ năng chiến đấu là giúp các chiến sĩ cảnh sát mới hiểu được và nắm vững các kiến thức, kỹ năng cơ bản trong chiến đấu thực tế. Hình thành ý thức thực thi pháp luật, đảm bảo an toàn và nhận thức về chiến đấu thực tế. Vì vậy, mục tiêu của huấn luyện vận dụng kỹ năng chiến đấu trong đào tạo cảnh sát mới là bồi dưỡng kỹ năng cơ bản đặc thù của cảnh sát để đáp ứng nhu cầu thực tế của cảnh sát khi thực thi nhiệm vụ. Nhiều cảnh sát mới, đặc biệt là người tốt nghiệp từ các trường ngoài ngành, hầu như chưa từng được tiếp xúc với huấn luyện kỹ năng chiến đấu, nhưng họ lại có triển vọng phát triển tốt và khả năng dẻo dai. Vì vậy, trong quá trình đào tạo phải nắm bắt được những đặc điểm này, tiến hành đào tạo tuân thủ nghiêm ngặt theo yêu cầu và nội dung đã quy định, nâng cao một cách có hiệu quả khả năng chiến đấu thực tế, đặt nền tảng vững chắc cho sự phát triển trong tương lai của các cảnh sát mới.

II. Thiết kế nội dung đào tạo

Tính đối kháng, tính cưỡng chế và tính vũ trang là đặc trưng rõ nét của cảnh sát khi thực thi pháp luật. Những đặc trưng này được thể hiện thông qua quá trình sử dụng vũ lực thực thi pháp luật của cảnh sát, sử dụng vũ lực để trấn áp và ngăn chặn tội phạm là quyền hạn của cảnh sát. Vì vậy, khả năng chiến đấu, sử dụng vũ lực của cảnh sát trong quá trình thực hiện nhiệm vụ là năng lực căn bản cần có của mỗi cảnh sát. Việc thiết kế nội dung đào tạo khả năng thực chiến cần hướng đến năng lực nòng cốt của cảnh sát mới, tuân thủ nguyên tác “sát với thực tế, đạt hiệu quả thực tế”. Trọng tâm của mục tiêu bồi dưỡng đào tạo là phải nâng cao và hoàn thiện khả năng chiến đấu thực tế.

Khả năng sử dụng vũ lực trong chiến đấu thực tế được biểu hiện rõ nhất trong việc thực thi nhiệm vụ an toàn và khả năng kiểm soát vũ lực. Thiết kế nội dung đào tạo cần được định hướng theo nhu cầu năng lực, làm nổi bật tính ứng dụng và tính thực tiễn, phản ánh được nhu cầu trong việc thực thi nhiệm vụ an toàn, cũng như chứa các giáo trình, phương pháp giảng dạy và huấn luyện cần thiết. Dựa vào các yếu tố cấu thành năng lực cơ bản và nhu cầu thực tế khi thi hành công vụ của cảnh sát, tổng kết ra các yếu tố tạo nên năng lực chiến đấu của cảnh sát là: kiến thức, kĩ thuật, chiến thuật và các phẩm chất liên quan v.v...

2.1. Về kiến thức

Cảnh sát khi thi hành công vụ, vấn đề an toàn phải được đặt lên hàng đầu, không chú trọng đến an toàn thì các hoạt động thực thi pháp luật và thi hành công vụ sẽ không thể đạt được kết quả. Vì vậy, đầu tiên phải hình thành ý thức: “Tính mạng là trên hết, an toàn là số một”, dạy cho học viên những khái niệm cơ bản về vấn đề an toàn. Trong quá trình thi hành công vụ, cần duy trì nhận thức chiến đấu thực tế, nắm vững những kiến thức về việc sử dụng vũ lực, cũng như các điều kiện tiên quyết và quy định pháp luật khi sử dụng. Hiểu rõ yếu tố an toàn trong thi hành công vụ, tránh tổn thất không đáng có do những sai lầm trong nhận thức và trong quá trình thực thi.

2.2. Về kỹ thuật và chiến thuật

Áp dụng các kỹ thuật và chiến thuật là các bước triển hai thực tế, cụ thể các biện pháp cưỡng chế của Cảnh sát, là việc sử dụng các các biện pháp nhằm hạn chế và kiểm soát hành vi của nghi phạm hoặc tội phạm, bao gồm các biện pháp tấn công và khống chế. Để áp dụng hiệu quả các kỹ thuật và chiến thuật, đầu tiên phải nắm vững các phương pháp cơ bản của chiến đấu, cũng như các chiến lược để đối phó với các tình huống khác nhau, chỉ có kỹ thuật mà không có chiến thuật thì không thể hoàn thành tốt nhiệm vụ. Ở Điều 2 và Điều 3 trong "Quy định về sử dụng dụng cụ chuyên dụng, vũ khí của cảnh sát nhân dân nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa", đã quy định rõ ràng về việc sử dụng các biện pháp cưỡng chế và vũ khí của cảnh sát. Điều 9, 10 và 11 của "Luật Công an nhân dân nước Cộng hòa nhân dân Trung Quốc" cũng có những quy định liên quan về việc sử dụng vũ khí của cảnh sát nhân dân. Điều 9 và 14 của "Quy trình thao tác ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật tại hiện trường của cảnh sát nhân dân" đã nêu rõ việc sử dụng biện pháp cưỡng chế của cảnh sát nhân dân theo trình tự từ nhẹ đến nặng cụ thể là: Ngăn chặn bằng lời nói, ngăn chặn bằng việc sử dụng tay không, ngăn chặn bằng việc sử dụng dụng cụ chuyên dụng của cảnh sát và ngăn chặn bằng cách sử dụng vũ khí của cảnh sát. Vì vậy việc đào tạo kĩ năng chiến đấu thực tế của cảnh sát cũng cần bao gồm bốn nội dung này. Trong công tác đào tạo chiến thuật, nên tập trung vào những công tác, nhiệm vụ mà cảnh sát khi thực hiện nhiệm vụ thường xuyên tiếp xúc, gặp phải nhất, bao gồm: Công tác phản ứng nhanh của cảnh sát 110, kiểm tra thẩm vấn, điều tra và kiểm soát phương tiện, tuần tra, bắt giữ v.v...

2.3. Về phẩm chất

Những phẩm chất cần thiết bao gồm các yếu tố bên trong như: Khả năng tư duy, ứng biến khẩn cấp, tố chất tâm lí và yếu tố bên ngoài như: Thể chất và thói quen. Đối với các yếu tố bên trong thì rèn luyện và nâng cao chủ yếu bằng hình thức học tập, thu nạp kiến thức, rèn luyện kĩ thuật và chiến thuật. Ví dụ: Thông qua các phương pháp mô phỏng tình huống thực tế có thể nâng cao khả năng ứng biến và rèn luyện tâm lý vững vàng cho học viên. Trong quá trình đào tạo có thể đưa vào thêm các bài giảng về tư vấn tâm lý và ứng phó với căng thẳng để nâng cao các tố chất liên quan của học viên.

III. Vận dụng phương pháp đào tạo

Hiệu quả của công tác đào tạo cảnh sát mới không chỉ phụ thuộc vào nội dung đào tạo có đáp ứng nhu cầu chiến đấu thực tế hay không, mà còn phụ thuộc vào phương pháp được sử dụng có hiệu quả hay không. Ở phần lớn các khu vực hiện nay, việc đào tạo kỹ năng chiến đấu của lực lượng Cảnh sát mới vẫn còn sử dụng phương pháp truyền thống là chỉ dạy tận tay. Phương pháp huấn luyện chủ yếu đều là giảng dạy bằng lời, sau đó là thị phạm động tác (trình diễn hành động), cuối cùng là thực hành thực tế, với các bài như: Đánh tay không, ném phi tiêu, đấm bao cát và bắn súng v.v...

Quá trình đào tạo huấn luyện phải chia thành từng giai đoạn, từng bước thực hiện phù hợp với các giai đoạn huấn luyện. Tác giả đã thông qua nghiên cứu nhiều tài liệu, khảo sát việc thực tế huấn luyện kỹ năng chiến đấu trong và ngoài nước, kết hợp với tình hình đào tạo cảnh sát mới hiện nay để đề xuất ra mô hình huấn luyện chiến đấu “Ba giai đoạn”. Theo đó mô hình huấn luyện này được chia thành ba giai đoạn: Huấn luyện cơ bản; huấn luyện quyết định và đào tạo huấn luyện chiến thuật. (cụ thể xem bảng 1)

3.1. Giai đoạn huấn luyện cơ bản

 Huấn luyện cơ bản là cơ sở và điều kiện tiên quyết để thực hiện hai giai đoạn đào tạo cuối cùng. Mục tiêu giảng dạy chính là trang bị cho cảnh sát kiến thức và động tác cơ bản trong chiến đấu. Ví dụ, luyện tập cú đấm, đá trực diện đơn hoặc kết hợp, luyện tập hành động đơn lẻ hay tập trận đối đầu,...

3.2. Giai đoạn huấn luyện quyết định

Mục đích của giai đoạn này là rèn luyện năng lực đánh giá và phân tích cơ bản của cảnh sát mới. Giúp cho những cảnh sát mới sau khi được huấn luyện có thể đưa ra được những phán đoán chính xác và những quyết định đúng đắn đối với các tình huống tại chỗ. Ở giai đoạn này chủ yếu sử dụng phương pháp huấn luyện mô phỏng tình huống chiến đấu. Tình huống huấn luyện cần dàn dựng dựa trên quy định của pháp luật, cũng như luật Công an, những quy định đối với việc thi hành công vụ của cảnh sát. Cảnh sát phải căn cứ vào mức độ phản kháng của đối tượng để có phản ứng tương ứng và quyết định chọn lựa dùng biện pháp vũ trang tương ứng nào.

3.3. Giai đoạn đào tạo chiến thuật

Đây là giai đoạn cao nhất trong quá trình huấn luyện và đào tạo cảnh sát mới. Mục đích của giai đoạn này là giúp cảnh sát mới hình thành nhận thức và hiểu biết về các chiến thuật trong chiến đấu, có thể nắm bắt và vận dụng một số chiến thuật hiệu quả vào trong thực tế. Nội dung huấn luyện ở giai đoạn này chủ yếu là luyện tập tình huống và diễn tập thực tế, đặt các học viên vào tình huống chiến đấu như trong thực tế. Trong giai đoạn này, cần tiến hành huấn luyện từng phần rồi mới huấn luyện nhiều phần kết hợp.

Bảng 1: Ba giai đoạn huấn luyện kĩ năng chiến đấu

 

MÔ HÌNH BA GIAI ĐOẠN

HUẤN LUYỆN CƠ BẢN

HUẤN LUYỆN QUYẾT ĐỊNH

HUẤN LUYỆN CHIẾN THUẬT

 

Giai đoạn huấn luyện

Tích lũy kiến thức

Huấn luyện động tác

Huấn luyện tổ hợp

Huấn luyện đối kháng

NỘI DUNG HUẤN LUYỆN

Từng phần

Ngôn ngữ

Kiến thức về súng;

Nguyên tắc an toàn;

Kiến thức pháp luật;

Kiến thức về công vụ;

Kiến thức về chiến thuật

...

Rèn luyện phẩm chất cơ bản;

Luyện đánh tay không;

Luyện đánh thật

...

Luyện tập phối hợp cơ bản;

Luyện đánh tay không phối hợp;

Đánh thật phối hợp

...

Mô phỏng tình huống đối kháng

Xây dựng tình huống đối kháng thực tế

Bình xịt hơi cay

Gậy cảnh sát

Súng ngắn

Kết hợp

Dụng cụ chuyên dụng và vũ khí

PHƯƠNG PHÁP HUẤN LUYỆN

Giảng bài trên lớp

Thao tác luyện tập ở sân bãi

Thao tác luyện tập ở sân bãi

Hệ thống tranh, ảnh, video,... mô phỏng

Diễn tập thực tế

 IV. Đảm bảo điều kiện huấn luyện

Quá trình huấn luyện nào cũng phải đi kèm với điều kiện đảm bảo tương ứng. Điều kiện đảm bảo cơ bản của công tác huấn luyện chủ yếu bao gồm 5 phương diện: Cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, thiết kế xây dựng giáo án, đảm bảo tài chính và hỗ trợ, đảm bảo công tác hậu cần.

4.1. Về cơ sở vật chất

Các cơ sở đào tạo đều cần có khu vực sinh hoạt, khu vực học tập, khu vực thể dục thể thao, khu vực huấn luyện chiến đấu thực tế và khu vực mô phỏng tình huống. Không cần phải có sự tách biệt tuyệt đối giữa các khu vực, cần tuân theo nguyên tắc “tận dụng tối đa các phòng và khu vực” (“nhất phòng đa dụng, nhất trường (sân) đa năng”), chú trọng tính hệ thống. Ví dụ: Các phòng tập bắn, bể bơi và phòng thể dục thể thao trong khu vực đào tạo có thể được tích hợp lại, xây dựng thành một khu vực huấn luyện tích hợp nhằm tiết kiệm điện năng và nâng cao khả năng sử dụng.

4.2. Đội ngũ quản lý và giảng dạy

Trong công tác đào tạo cảnh sát mới, số lượng học viên tham gia trong một khóa tương đối đông, phần lớn các học viên có tuổi đời khá trẻ từ 20 - 30 tuổi, do vậy việc quản lý học viên là tương đối khó khăn. Để đảm bảo quá trình đào tạo diễn ra thuận lợi, cần thiết có một đội ngũ quản lý với nền tảng lý thuyết vững chắc và kinh nghiệm thực tế phong phú. Các cơ sở đào tạo có thể nâng cao chất lượng đội ngũ quản lý thông qua các hình thức chiêu mộ nhân tài và bồi dưỡng chuyên nghiệp.

4.3. Thiết kế, xây dựng giáo án

Đề cương và giáo án giảng dạy là cơ sở quan trọng để thực hiện công tác huấn luyện chiến đấu thực tế, quyết định phương hướng và tính thực tiễn của huấn luyện chiến đấu thực tế. Hiện nay, tài liệu tiêu chuẩn cho việc huấn luyện chiến đấu thực tế tại Trung Quốc bao gồm các cuốn sách do bộ công an tổng hợp và biên soạn: "Giáo trình huấn luyện chiến đấu thực tế cơ bản về nghiệp vụ cảnh sát (tái bản)" , “Giáo trình huấn luyện sử dụng dụng cụ chuyên dụng và vũ khí cho công an nhân dân (bản thử nghiệm) (Cục chính trị - BCA chủ biên, năm 2011) v.v...

4.4. Đảm bảo kinh phí

Khi lập kế hoạch về chi phí, địa điểm, tài liệu đào tạo, súng, đạn dược... để đào tạo công an mới, cần kết hợp giữa mục tiêu và kế hoạch đào tạo, biết cách sắp xếp chi tiết và cẩn thận. Dựa vào đặc tính tiêu hao không xác định của công tác đào tạo, khi tổ chức kế hoạch cần phải có kế hoạch dự phòng, để trong trường hợp các cơ sở vật chất như thiết bị, địa điểm bị hư hỏng vẫn có thể khôi phục kịp thời, đảm bảo yêu cầu của huấn luyện. Ngoài ra, cần phải kết hợp tính kế hoạch và tính linh động, làm sao để khi thiết bị đào tạo và địa điểm bị hư hỏng, gây ảnh hưởng tới công tác đào tạo, có thể kịp thời khôi phục, đảm bảo rằng việc đào tạo diễn ra liên tục và có trật tự.

4.5. Đảm bảo hậu cầu và các kế hoạch ứng cứu

Công tác hậu cầu chủ yếu bao gồm địa điểm ăn ở, giao thông vận tải, y tế và phòng chống dịch bệnh trong quá trình đào tạo. Các công tác này đều phải thực hiện theo tiêu chuẩn của ngành. Trước hết, phải lập kế hoạch tổng thể dựa trên các yêu cầu cơ bản của đào đạo. Thứ hai, trong đào tạo, phải có những điều chỉnh hợp lý dựa trên tuổi tác, tình trạng thể chất, phong tục tập quán của dân tộc và đặc điểm sinh lý của học viên. Việc điều trị khẩn cấp cho các cảnh sát mới bị thương trong huấn luyện cũng như các trường hợp khẩn cấp khác là một phần quan trọng trong kế hoạch ứng cứu.

V. Việc xây dựng đội ngũ cán bộ đào tạo

Khả năng vận dụng kĩ năng chiến đấu trong thực tế của cảnh sát mới chỉ được nâng cao và phát triển khi có một đội ngũ cán bộ đào tạo tốt. Đội ngũ cán bộ đào tạo là những người trực tiếp thực hiện huấn luyện, bởi vậy tư chất và năng lực của những người đào tạo kĩ năng chiến đấu có ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả của việc huấn luyện cảnh sát mới, và liên quan đến sự thành bại của công tác thực thi pháp luật. Do đó, việc tuyển chọn cán bộ thông qua các tiêu chuẩn nghiêm ngặt, tăng cường quản lý, xây dựng một đội ngũ cán bộ đào tạo chất lượng cao là rất quan trọng.

5.1. Xác định các kĩ năng cơ bản mà cán bộ đào tạo cần có

- Lập trường chính trị vững vàng và tinh thần trách nhiệm cao

Người đạo tạo kỹ năng chiến đấu thực tế cho cảnh sát phải là một người tuân thủ pháp luật trên cả tư tưởng và hành động, có tinh thần trách nhiệm, yêu nghề kính nghiệp, tích cực đi lên, sẵn sàng cống hiến, coi sự nghiệp của mình như một phần công trình sinh mệnh quan trọng của cảnh sát, có trách nhiệm nâng cao năng lực của lực lượng Cảnh sát và hiểu rõ sứ mệnh thúc đẩy sự phát triển trong công tác đào tạo cảnh sát.

- Điều kiện thể chất tốt, cơ sở lý luận và và kỹ thuật vững vàng

Có thể lực tốt là điều kiện cơ bản để hoàn thành chương trình đào tạo. Việc nắm vững các kỹ năng nghiệp vụ cảnh sát có ảnh hưởng trực tiếp tới sự thông thạo và hiểu biết của các học viên. Nắm vững cơ bản về chiến đấu trong thực tế sẽ đảm bảo sự an toàn của việc thực thi pháp luật, đồng thời giúp các cảnh sát mới thực hiện hiệu quả nhiệm vụ thực thi pháp luật.

Nắm vững các qui định pháp luật

Cán bộ đào tạo hướng dẫn không chỉ dạy cho học viên một động tác, một kiểu kỹ thuật, mà còn phải truyền đạt cách áp dụng các kỹ năng đó, cách xác định thế võ phù hợp cũng như cơ sở cho việc sử dụng chúng. Người đào tạo hướng dẫn chiến đấu thực tế phải nắm vững các điều luật, biết kết hợp luật pháp, kiến thức và kỹ năng trong đào tạo để nâng cao khả năng ứng dụng toàn diện của học viên.

Năng lực tổ chức giảng dạy tốt

Trên cơ sở thực hiện chính xác các động tác, người đào tạo hướng dẫn phải biết diễn giải các động tác bằng ngôn ngữ ngắn gọn và dễ hiểu, vận dụng kết hợp các phương pháp như phân tích trường hợp, mô phỏng tình huống, truyền đạt từng bước, nghiêm túc tổ chức huấn luyện. Thực hiện đúng các tiêu chí "biết diễn giải", "biết thị phạm", "biết giảng dạy", "biết làm công tác tư tưởng".

5.2. Cơ chế tuyển chọn cán bộ đào tạo hướng dẫn nghiêm ngặt

- Tuyển chọn công khai

Sau khi vượt qua vòng kiểm tra tư cách và một loạt các tiêu chuẩn đánh giá nghiêm ngặt, người ứng tuyển sẽ được chỉ định vào vị trí cán bộ đào tạo hướng dẫn chính thức hoặc thời vụ. Nội dung kiểm tra phải được sắp xếp hợp lý dựa trên các yêu cầu về năng lực và kiểm tra toàn diện. Việc hoàn thiện hệ thống tuyển chọn sẽ bắt đầu từ cơ chế tuyển chọn, về cơ bản đảm bảo chất lượng đội ngũ đào tạo hướng dẫn.

- Tìm kiếm tài năng thông qua các cuộc thi đấu võ của nghiệp vụ cảnh sát

Trong năm 2011 và 2015, Bộ Công an đã tổ chức hai đại hội đấu võ giành cho các cán bộ đào tạo hướng dẫn nghiệp vụ cảnh sát, phần nào thúc đẩy sự phát triển của đội ngũ cán bộ trên cả nước. Các địa phương có thể tổ chức các cuộc thi đấu võ định kỳ giành cho cảnh sát để không ngừng nâng cao trình độ giảng dạy của cán bộ hướng dẫn, tìm kiếm các tài năng xuất sắc.

- Kết hợp cán bộ chính thức và thời vụ, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ giảng dạy

Cuốn sách “Đào tạo huấn luyện công an nhân dân Đại cương (bản thử nghiệm)” qui định rõ, trong quá trình đào tạo cảnh sát mới, nhiệm vụ, hình thức, công tác cảnh sát và huấn luyện chiến thuật kĩ năng nghiệp vụ cảnh sát, cần phải tuyển chọn ít nhất ⅓ cán bộ đào tạo hướng dẫn chiến đấu thực tế từ tuyến đầu. Các tỉnh có thể lựa chọn một số cán bộ cảnh sát cốt cán cấp cơ sở phù hợp để nâng cao trình độ đào tạo và đảm bảo hiệu quả đào tạo. Ngoài ra, có thể thực hiện chính sách "mở cửa" để tăng cường giao lưu cán bộ đào tạo giữa các tỉnh, vùng và hoàn thiện cơ chế trao đổi giữa những cán bộ chính thức và cán bộ thời vụ. Muốn đảm bảo nội dung đào tạo phù hợp thực tế và thúc đẩy phát triển kép trong giảng dạy và thực hành thì chỉ có cách cử cán bộ giảng dạy chính thức tham gia huấn luyện thực tiễn cấp cơ sở và cử cán bộ giảng dạy thời vụ tới các cơ sở đào tạo để giao lưu học tập.

5.3. Hoàn thiện cơ chế quản lý, kiểm tra đánh giá đối với cán bộ cảnh sát giảng dạy kỹ năng chiến đấu thực tế

- Hoàn thiện cơ chế kiểm tra đánh giá

Cần thiết lập một hệ thống đánh giá nghiêm ngặt đối với cả những cán bộ giảng dạy chính thức và thời vụ. Đối với các cán bộ được tuyển chọn, mỗi năm nên đánh giá lại một lần, những người không qua được đợt kiểm tra nên bị tước bỏ tư cách cán bộ đào tạo hướng dẫn. Đối với những người đạt kết quả xuất sắc trong đợt đánh giá, có thể xét thăng cấp, thăng chức hoặc được ưu tiên trong các đợt xét duyệt theo các quy định liên quan.

- Tăng cường trao đổi, thống nhất các tiêu chuẩn đào tạo, thúc đẩy sự phát triển toàn diện của các cán bộ đào tạo hướng dẫn

Hiện tại các địa hương vẫn còn thiếu hụt các cơ chế giao lưu dành cho cán bộ đào tạo hướng dẫn. Mặc dù trong năm 2015, Bộ Công an đã bắt đầu thực hiện “Kế hoạch hai nghìn” để tăng cường giao lưu giữa các lớp học của trường cảnh sát với các đơn vị cảnh sát chiến đấu thực tế, phần nào đẩy mạnh trao đổi giữa các giảng viên đào tạo, nhưng đây mới chỉ là bước đầu đối với cả nước. Đó chỉ là bước đầu tiên, các cơ sở đào tạo và các trường cảnh sát cần sớm cải thiện cơ chế trao đổi nhân sự, tổ chức các hội thảo thường kì hoặc không thường kỳ, thảo luận các vấn đề chính trong đào tạo và thống nhất các tiêu chuẩn.

- Tăng cường đào tạo, thúc đẩy việc cập nhật tri thức mới của cán bộ đào tạo hướng dẫn

Việc tăng cường trao đổi đào tạo là một cách quan trọng để các giảng viên mở rộng tầm nhìn và hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ giảng dạy và nghiên cứu. Các đơn vị đào tạo nên tích cực tìm kiếm các cơ hội trao đổi tại nước ngoài. Các tỉnh và thành phố nên chủ động tổ chức các lớp đào tạo chuyên đề, mời các chuyên gia trong và ngoài nước, học tập các phương pháp đào tạo mới nhất, đồng thời đẩy mạnh việc giao lưu giữa các cán bộ giảng dạy trên toàn quốc, phục vụ cho việc qui phạm hóa các yêu cầu đào tạo, thống nhất tiêu chuẩn đào tạo. Tổ chức lớp bồi dưỡng cho các phòng ban cảnh sát chiến đấu cấp cơ sở, tăng cường hiểu biết của cán bộ hướng dẫn về tình hình thực tế của việc thực thi pháp luật cấp cơ sở, giải quyết các vấn đề thường gặp phải như: lý luận xa rời thực tiễn v.v...

C. Những thách thức đối với công tác đào tạo huấn luyện cảnh sát mới

I. Nhiệm vụ quan trọng trong thời đại mới

Hiện tại, Trung Quốc đã bước vào một giai đoạn phát triển mới, ngành cảnh sát đang trải qua giai đoạn cải cách để bắt kịp với thời đại mới, các nhu cầu mới và đáp ứng những thách thức mới. Cải cách ngành cảnh sát không chỉ là thay đổi các nhiệm vụ thực thi pháp luật và mô hình quản lý truyền thống, mà còn là đưa ra các yêu cầu mới cho việc đào tạo huấn luyện cảnh sát và xây dựng năng lực chuyên môn của cảnh sát. Công tác đào tạo huấn luyện cảnh sát có vai trò đảm bảo, định hướng trong việc sâu sắc hóa cải cách của ngành cảnh sát và thúc đẩy việc xây dựng các ban ngành cảnh sát.Việc này phát huy tác dụng đặc biệt trong quá trình thúc đẩy việc xây dựng đội ngũ cảnh sát chiến đấu thực tế, tiêu chuẩn hóa việc thực thi pháp luật và chính quy hóa đội ngũ cảnh sát. Làm sao để việc đào tạo cảnh sát mới phù hợp với tình hình mới, đảm bảo cải cách toàn diện, cải thiện năng lực làm việc của cảnh sát đã trở thành một vấn đề lớn mà công tác đào tạo cảnh sát phải đối mặt.

II. Yêu cầu của thời đại thông tin

Trong thời đại công nghệ thông tin, công tác đào tạo cảnh sát mới, đặc biệt là đào tạo việc sử dụng kĩ năng chiến đấu thực tế có những cơ hội lớn, nhưng cũng phải đối mặt với những thách thức khắc nghiệt, được thể hiện trong hai khía cạnh sau:

Thứ nhất: Trong điều kiện công nghệ thông tin, các phương tiện truyền thông, điển hình là Internet phát triển nhanh chóng, công chúng tham gia nhiều hơn vào các chủ để nóng của xã hội, việc thảo luận các vấn đề nhạy cảm trở nên dễ dàng hơn và nhanh chóng hơn. Trong những năm gần đây, một số tin tức tiêu cực mang tính chủ quan liên quan đến cảnh sát xuất hiện rất nhiều, ví dụ những tin không có thật như "cảnh sát đánh người", hay "sự kiện tấn công Cảnh sát" đã phát tán không ngừng. Sau khi bị bóp méo và truyền bá trên mạng, đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh và danh dự của cảnh sát, làm giảm quyền uy thực thi pháp luật của cảnh sát. Các luồng dư luận ngày càng nghiêm trọng, cộng với các hình thức giám sát khác nhau đã khiến cảnh sát cảnh giác hơn khi thi hành công vụ, không thể sử dụng vũ lực một cách hợp lý và hiệu quả, các hiện tượng như công an không dám đánh trả, không dám mắng trả dần xuất hiện. Cảnh sát mất đi uy tín khi thực thi pháp luật.

Để giải quyết vấn đề này, ngoài việc tăng cường xây dựng hệ thống pháp luật tương ứng, điều quan trọng hơn là cải thiện công tác đào tạo của cảnh sát, đặc biệt là cảnh sát mới. Thông qua việc xây dựng một bộ phương pháp đào tạo hoàn chỉnh và chuẩn hóa, áp dụng các phương thức đào tạo hợp lý, hiệu quả, nâng cao nhận thức và năng lực thực thi pháp luật của cảnh sát, làm rõ cơ sở pháp lý cho hành động thực thi pháp luật, nâng cao khả năng chuẩn hóa việc thực thi pháp luật.

Thứ hai: Trong thời đại công nghệ thông tin, việc đào tạo cảnh sát mới, với tư cách là khởi đầu của công cuộc đào tạo trong ngành cảnh sát, phải đối mặt với những thách thức rất lớn. Đầu tiên là rất khó để các tư tưởng đào tạo truyền thống thích nghi được với nhu cầu của thời đại thông tin hóa. Trong thời đại này, các học viên cảnh sát có thể dễ dàng có được một lượng thông tin lớn thông qua các ứng dụng như: WeChat, Weibo, Baidu..., cán bộ đào tạo huấn luyện phải thay đổi tư duy, biến mình từ một người truyền đạt kiến thức thành một người thiết kế, tổ chức và điều chỉnh các hoạt động đào tạo.Tiếp đến, phương pháp đào tạo truyền thống rất khó đáp ứng các yêu cầu của thời đại công nghệ thông tin. Công tác huấn luyện chiến đấu thực tế cho cảnh sát mới là một dự án mang tính hệ thống, không chỉ đơn giản là chồng chất các buổi đào tạo chiến đấu tay không, sử dụng trang bị, mà còn cần đến công nghệ thông tin hiện đại để mô phỏng các tình huống thực tế và nâng cao năng lực sử dụng vũ lực của cảnh sát mới. Ví dụ, Trường Đại học Công an nhân dan Trung Quốc vừa tiến hành chương trình huấn luyện thực tế ảo VR, thông qua việc sử dụng kính VR để mô phỏng các tình huống thực tế. Tuy nhiên, do lý do kỹ thuật và tài chính, vẫn còn một số khó khăn trong việc thúc đẩy và phát triển dự án này.

III. Sự phức tạp của tình hình giữ gìn an ninh và trật tự an toàn xã hội

Trong những năm gần đây, tình hình giữ gìn an ninh và trật tự an toàn xã hội đã có những thay đổi lớn, tình hình an ninh công cộng đặt ra những yêu cầu ngày càng cao, càng khắt khe đối với cảnh sát, trong khi ở thời đại mới, việc nâng cấp các thiết bị đơn giản đã không đủ để đáp ứng yêu cầu đối với các tình huống thực thi pháp luật thực tế. Sau nhiều năm phấn đấu, công tác huấn luyện sử dụng vũ lực đã đạt được sự phát triển lớn và dần tiến tới chính thức hóa. Tuy nhiên, tỷ lệ thương vong của cảnh sát trong chiến đấu thực tế vẫn còn cao. Đặc biệt là với các cảnh sát mới vào nghề, do thiếu ý thức về an toàn khi thực thi pháp luật cũng như kiến thức về chiến đấu thực tế, kỹ năng chiến đấu tay không chưa tốt, lại không dám, không biết sử dụng các dụng cụ chuyên dụng và vũ khí của cảnh sát, gây hạn chế nghiêm trọng tới tính an toàn khi thực thi pháp luật của cảnh sát. Các cảnh sát mới đều phải thông qua quá trình đào tạo, vượt qua kiểm tra đánh giá mới được tiếp nhận công việc, tuy nhiên, trong thực tế chiến đấu, lại không biết vận dụng, phát huy hiệu quả nội dung đã học vào thực hành thực tế. Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này là do giữa chương trình đào tạo sử dụng vũ lực và sự biến đổi của tình hình an ninh trật tự thực tế có một khoảng cách nhất định, nội dung đào tạo không được cập nhật kịp thời, các phương pháp đào tạo không được điều chỉnh đúng lúc, khiến cho các cảnh sát mới không biết sử dụng vũ lực một cách hợp lý và hiệu quả trong các tình huống bất ngờ.

IV. Mức độ khắc nghiệt của cuộc chiến chống khủng bố

Với sự gia tăng liên tục của chủ nghĩa khủng bố quốc tế, các hành vi, hoạt động phạm tội có tổ chức, có kế hoạch của các phần tử khủng bố tại Trung Quốc trở nên ngày càng phổ biến. Từ năm 2013, các phần tử chủ nghĩa phân lập dân tộc Tân Cương đã liên tiếp gây ra nhiều vụ tấn công khủng bố bạo lực ở Trung Quốc, như: Vụ tấn công Bachu 23/4, vụ tấn công cầu Kim Thủy ở Bắc Kinh ngày 28/10 trong năm 2013, sự kiện Ga Côn Minh ngày 1/3/2014, cuộc tấn công tại ga xe lửa Quảng Châu ngày 6/3/2015.

Điều này cho thấy Trung Quốc cũng phải đối mặt với những mối đe dọa rất nghiêm trọng về tội phạm khủng bố và bạo lực. Mối đe dọa nghiêm trọng của các tội phạm khủng bố đã thu hút sự chú ý từ nhiều giới, nhiều lĩnh vực của xã hội. Trong nhiều vụ án về tội phạm khủng bố, các vụ án dùng dao đâm đã trở thành phương thức phạm tội phổ biến nhất, tần suất phát sinh cao hơn hẳn so với các phương thức gây án khác, nguyên nhân là do công cụ này có thể dễ dàng che giấu, gây khó khăn cho công tác ngăn chặn của cơ quan cảnh sát. Ngoài ra, loại hình phạm tội này thường diễn ra ở những địa điểm tập trung đông người, tính phức tạp của hiện trường và sự náo loạn của đám đông đem đến những thách thức rất lớn cho đơn vị cảnh sát. Tính khắc nghiệt của cuộc đấu tranh chống khủng bố cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác đào tạo cảnh sát của chúng tôi.

V. Kỳ vọng cao của quốc gia

Với tình hình giữ gìn an ninh, trật tự an toàn xã hội và cuộc chiến chống khủng bố khắc nghiệt, nhân dân cần một môi trường xã hội ổn định và hòa bình, các tầng lớp xã hội cũng như công dân có những nhu cầu sâu sắc hơn, những kỳ vọng cao hơn đối với cảnh sát. Người dân hy vọng rằng cảnh sát sẽ là những người hùng có thể chiến đấu với tội ác, tuy nhiên, các hành vi phạm tội ngày càng tinh vi khiến cho việc phá án của cảnh sát trở nên khó khăn, gây ra hiểu lầm cho nhân dân, tạo thành rào cản giữa cảnh sát và nhân dân. Đặc biệt trong những năm gần đây, với sự thúc đẩy của quá trình quản lý đất nước theo pháp luật, quan niệm của công dân về pháp luật ngày càng mạnh mẽ, bởi vậy họ có yêu cầu và tiêu chuẩn cao hơn đối với tính qui phạm và khả năng phục vụ của cảnh sát. Trong quá trình thực thi pháp luật, cảnh sát chỉ cần có một chút sơ suất trong phong cách thái độ hay cách dùng từ đều có thể làm sự việc thêm nghiêm trọng, gây ra các ảnh hưởng tiêu cực. Do cảnh sát mới chưa có kinh nghiệm làm việc, việc đào tạo cho họ về nhận thức nghề nghiệp cũng như hình thành các tiêu chuẩn về thực thi pháp luật là rất quan trọng. Nếu việc đào tạo cảnh sát mới, đặc biệt là trong việc sử dụng vũ lực không được chuẩn hóa và bài bản, khả năng thực thi pháp luật của họ trong tương lai có thể sẽ bị ảnh hưởng xấu, đôi khi thậm chí còn dẫn tới thương vong. Những kỳ vọng lớn lao của người dân đối với cảnh sát đòi hỏi việc đào tạo cảnh sát mới vào nghề phải không ngừng phát triển, tăng hiệu quả thực thi pháp luật của cảnh sát.

D. Lời kết

Việc đào tạo khả năng chiến đấu thực tế (sử dụng vũ lực) là nhằm vào các đặc điểm của tình hình giữ gìn an ninh và trật tự an toàn xã hội. Đào tạo chiến đấu thực tế của cảnh sát trong giai đoạn quan trọng của sự nghiệp xây dựng một xã hội vững mạnh toàn diện của Trung Quốc là nhằm nâng cao năng lực thực chiến của cảnh sát mới, bảo vệ nhân dân, trấn áp tội phạm, duy trì ổn định xã hội làm mục tiêu đào tạo huấn luyện chính. Hiệu quả của việc đào tạo cảnh sát mới chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, để đạt được các mục tiêu đào tạo trên, chúng ta phải tập trung vào các khía cạnh sau:

Thứ nhất, nội dung đào tạo phải được xây dựng hợp lí dựa theo nhu cầu chiến đấu thực tế;

Thứ hai, xây dựng các cách thức đào tạo và lựa chọn phương pháp đào tạo một cách khoa học;

Thứ ba, tăng cường đầu tư và thúc đẩy việc đảm bảo hậu cần;

Thứ tư, xây dựng một đội ngũ cán bộ đào tạo huấn luyện chất lượng cao.

Trong thời đại lịch sử mới, việc đào tạo cảnh sát mới vào ngành gặp phải nhiều thách thức lớn, các cơ quan đào tạo, cơ sở đào tạo và cảnh sát, đặc biệt là cảnh sát mới vào ngành phải nhận ra tầm quan trọng và ý nghĩa thực tiễn của đào tạo huấn luyện, cùng nỗ lực, đổi mới và cùng nhau thúc đẩy sự phát triển của công tác đào tạo thực chiến dành cho cảnh sát mới.

Trâu Chấn Vũ, Y Vỹ

Trường Đại học Công an nhân dân Trung Quốc

(Bài viết được trình bày tại Hội thảo khoa học Quốc tế "Đào tạo Cảnh sát trong tình hình mới - Kinh nghiệm của Việt Nam và Quốc tế", được tổ chức tại Học viện CSND, năm 2018)


 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác