Thứ Ba, 16/10/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Giải pháp đấu tranh phòng, chống tội phạm mua bán người giai đoạn hiện nay

Theo báo cáo tại Hội thảo “Bàn về giải pháp phòng, chống mua bán người qua di cư trái phép ra nước ngoài” do Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phối hợp với Cục tham mưu Cảnh sát (Bộ Công an) và Công an tỉnh Sơn La tổ chức ngày 27/7/2018 tại tỉnh Sơn La, chỉ tính từ tháng 11/2015 đến tháng 5/2018, toàn quốc đã phát hiện xảy ra 868 vụ, với 1.140 đối tượng, lừa bán 2.355 nạn nhân, tăng 7% số nạn nhân so với giai đoạn 2011 - 2015 (là 2.200 người). Trong đó, nổi lên thực trạng người Việt Nam di cư ra nước ngoài có liên quan hoạt động tội phạm này. Các đối tượng thường lợi dụng sự khó khăn về kinh tế, sự nhẹ dạ cả tin, mất cảnh giác hoặc tục lệ cưới hỏi của đồng bào dân tộc thiểu số để lừa bán phụ nữ. Các đối tượng lợi dụng sự quản lý lỏng lẻo của gia đình, nhà trường, thông qua các trang mạng xã hội (Zalo, Facebook…) tiếp cận, rủ rê, lôi kéo nạn nhân đi du lịch, mua tặng quà, làm thuê thu nhập cao để đưa về thành phố bán cho nhà hàng, quán karaoke ở các khu du lịch, khu công nghiệp hoặc ven tuyến quốc lộ, ép buộc hoạt động mại dâm, cưỡng bức lao động hoặc bán ra nước ngoài…

Trước thực trạng đó, thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã có những chính sách, đường lối chỉ đạo; các bộ, ban ngành đã tham mưu đề xuất và thực hiện nhiều biện pháp nghiệp vụ khác nhau nhằm phòng ngừa, đấu tranh với loại tội phạm này. Cụ thể:

Ngày 31/12/2015, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2546/QÐ-TTg phê duyệt chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2016 - 2020. Qua hơn hai năm (2016 - 2018), các bộ, ngành và các tỉnh, thành phố đã chỉ đạo, tổ chức triển khai quyết liệt, đồng bộ, với những hình thức, biện pháp linh hoạt, sáng tạo, trong đó, tập trung đẩy mạnh công tác truyền thông về phòng, chống mua bán người trên phương tiện thông tin đại chúng và trực tiếp tại cộng đồng;

Với vai trò là cơ quan thường trực, chuyên trách, Bộ Công an đã chủ trì, phối hợp các bộ, ngành trình Thủ tướng Chính phủ ban hành các văn bản triển khai Luật Phòng, chống mua bán người; phê duyệt, tổ chức thực hiện hiệu quả chương trình quốc gia phòng, chống mua bán người và các đề án trong từng giai đoạn…

Bên cạnh đó, các lực lượng chức năng đã triển khai có hiệu quả các hoạt động tuyên truyền về công tác phòng, chống tội phạm mua bán người trên các phương tiện thông tin đại chúng như báo, đài phát thanh, truyền hình… và thông qua các trang mạng xã hội, nhằm nâng cao nhận thức cho người dân về các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, phương thức, thủ đoạn, tác hại của tội phạm mua bán người, qua đó giúp người dân nhất là phụ nữ, trẻ em có ý thức cảnh giác, tự phòng ngừa không để bọn tội phạm mua bán người lợi dụng... Lực lượng Cảnh sát hình sự - Bộ Công an, Bộ đội Biên phòng… cũng tăng cường trao đổi thông tin, kinh nghiệm, duy trì giao ban, gặp gỡ, thiết lập đường dây nóng về phòng, chống tội phạm mua bán người với Cảnh sát các nước và Công an các địa phương đối đẳng hai bên biên giới giữa Việt Nam với Trung Quốc, Lào, Campuchia và các nước khác như: Thái Lan, Malaysia, Cộng hòa liên bang Úc, Cộng hòa Liên bang Nga, Singapore…. nhằm tăng cường phối hợp điều tra, truy bắt đối tượng; giải cứu, tiếp nhận và hồi hương nạn nhân...

Tuy nhiên, thực tiễn đấu tranh chống tội phạm mua bán người gặp rất nhiều khó khăn, hạn chế, đó là: Các vụ án mua bán người, nạn nhân bị đưa sâu vào nội địa Trung Quốc, cách xa biên giới, thiếu thông tin, bị quản lý chặt chẽ hoặc bị đe dọa, khống chế, ngôn ngữ bất đồng nên rất khó khăn cho việc thu thập thông tin, chứng cứ. Trong một số vụ án, nạn nhân là người dân tộc thiểu số gây khó khăn cho công tác thu thập thông tin, điều tra xử lý như: Bất đồng về ngôn ngữ giữa cán bộ Công an và nạn nhân, gia đình của họ; nạn nhân không có giấy khai sinh, hoặc sổ hộ khẩu… hoặc có những trường hợp, nạn nhân sau khi bị lừa bán từ nước ngoài trở về Việt Nam không đến các cơ quan Công an trình báo tố giác tội phạm hoặc không hợp tác với cơ quan Công an trong công tác điều tra xử lý tội phạm bởi lý do như: Do mặc cảm, nhân phẩm, danh dự, sợ bị trả thù… dẫn tới công tác xác minh điều tra, thu thập chứng cứ, xử lý đối tượng phạm tội gặp rất nhiều khó khăn.

Những hạn chế trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, cụ thể như: Một số ban, ngành, đoàn thể chưa quan tâm chú trọng, chưa phát huy trách nhiệm trong hoạt động phòng, chống mua bán người; chưa tạo dựng được phong trào phòng, chống rộng khắp và chưa thu hút được đông đảo người dân, nhất là phụ nữ tích cực tham gia. Hoạt động tuyên truyền ở nhiều nơi còn mang tính hình thức, thiếu các kế hoạch, biện pháp cụ thể, thiếu hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc thực hiện cho nên hiệu quả chưa cao. Một số cấp ủy, chính quyền, các cấp, các ngành, nhất là cấp cơ sở nhận thức chưa đầy đủ, chưa xác định đúng vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác này. Từ phía các nạn nhân, do trình độ học vấn và hiểu biết thấp; do nhu cầu về việc làm, nhiều người dân đã bất chấp vi phạm pháp luật để vượt biên, di cư trái phép ra nước ngoài và biến mình trở thành những nạn nhân của các đối tượng mua bán người, bị cưỡng bức lao động... Bên cạnh đó, một số người có tâm lý không muốn làm nhưng muốn hưởng thụ cuộc sống sung sướng nên đã trở thành những nạn nhân của mua bán người từ lúc nào không hay.

Thời gian tới, để khắc phục những hạn chế, vướng mắc; nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm mua bán người rất cần sự chung tay phối hợp của tất cả các bộ, ban, ngành và toàn thể nhân dân. Cụ thể, các chủ thể cần thực hiện tốt các nội dung sau:

Thứ nhất, cần xác định phòng, chống tội phạm mua bán người là vấn đề mang tính xã hội, lấy phòng ngừa là chính. Các bộ, ngành và địa phương tập trung chỉ đạo, đẩy mạnh thực hiện công tác tuyên truyền tác hại của tội phạm mua bán người đối với gia đình và xã hội, tuyên truyền, phổ biến những chính sách pháp luật có liên quan trong việc phòng, chống tội phạm mua bán người đến mọi người dân, tổ chức để mọi công dân chấp hành pháp luật, cảnh giác với tội phạm này; từ đó, tạo dư luận lên án hành vi mua bán người, với nhiều hình thức truyền thông gián tiếp, trực tiếp như: Báo nói, báo viết, báo hình, tư vấn, thảo luận, kết hợp với những giờ học ngoại khóa, dàn dựng các tiểu phẩm liên quan đến tội phạm mua bán người làm cho học sinh dễ hiểu, dễ nhớ; thường xuyên xây dựng và nhân rộng các điển hình tiên tiến, gương người tốt, việc tốt trong phòng ngừa tội phạm mua bán người... Nội dung tuyên truyền phải phong phú, ngắn gọn, dễ hiểu phù hợp với từng lứa tuổi, từng đối tượng, từng vùng miền. Trong đó, xác định nội dung trọng tâm và xuyên suốt là tập trung nâng cao trình độ pháp luật, tầm quan trọng, kiến thức về phòng ngừa tội phạm nói chung và tội phạm mua bán người nói riêng. Nâng cao tính cảnh giác của mỗi cá nhân thông qua các hoạt động như: Cảnh giác với các thủ đoạn dụ dỗ, lừa gạt, những lời hứa đường mật của tội phạm mua bán người; tham khảo ý kiến người thân, bạn bè trước khi quyết định đi làm ăn xa. Nếu đi khỏi địa phương phải báo cáo chính quyền địa phương, thông báo địa chỉ và thường xuyên giữ mối liên hệ với gia đình. Tuyên truyền cho những người xung quanh biết về thủ đoạn lừa gạt của tội phạm mua bán người để mọi người cùng cảnh giác.

Bên cạnh đó, cần làm tốt phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, phát huy tốt vai trò của những người có uy tín như: Già làng, trưởng bản, trưởng họ..., đây là nòng cốt của phong trào; lựa chọn những mô hình tiêu biểu để triển khai nhân rộng và phát huy hiệu quả các mô hình phòng, chống tội phạm... từ đó nâng cao ý thức giác ngộ của quần chúng về phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm mua bán người.

Thứ hai, đẩy mạnh các hoạt động phòng ngừa từ gia đình. Nâng cao nhận thức cho mọi thành viên trong gia đình về thủ đoạn, phương thức thực hiện của tội phạm mua bán người. Trong quan hệ trong gia đình, các bậc ông bà, cha mẹ phải dành thời gian quan tâm, chăm sóc, quản lý, giáo dục con cái (nhất là trẻ em gái), tìm hiểu tâm tư tình cảm của các thành viên trong gia đình để kịp thời chỉ dạy, định hướng, chia sẻ những khó khăn, vướng mắc.

Kịp thời giải quyết các mâu thuẫn trong gia đình, ngăn ngừa bạo lực với phụ nữ và trẻ em. Tích cực học hỏi, phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống, xây dựng gia đình văn hóa. Kịp thời hỗ trợ, giúp đỡ những gia đình gặp khó khăn, những nạn nhân bị mua bán trở về. Trường hợp nghi vấn có hành vi mua bán người phải kịp thời báo chính quyền địa phương hoặc công an nơi gần nhất.

Thứ ba, lực lượng chức năng cần tăng cường các biện pháp nghiệp vụ, nắm chắc tình hình, tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương quản lý chặt chẽ địa bàn, kiểm tra, kiểm soát, phát hiện, ngăn chặn tình trạng di cư trái phép ra nước ngoài ngay từ các bản, làng, thôn xã.

Lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng cần phối hợp tổ chức thực hiện tốt phương án bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; tổ chức diễn tập phòng, chống tội phạm tại các xã biên giới, đưa nhiệm vụ phòng ngừa, đấu tranh phòng, chống tội phạm thành nếp sống và là nguyện vọng, lợi ích của công dân.

Thứ tư, tăng cường các giải pháp hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng cho nạn nhân của tội phạm mua bán người. Thực tiễn, công tác tái hòa nhập cộng đồng cho nạn nhân bị mua bán cho thấy, để giúp nạn nhân tái hòa nhập được một cách bền vững thì cần phải xây dựng “cơ chế tái hòa nhập trọn gói”; trong đó, bao gồm những loại dịch vụ cần có dành cho các nạn nhân như: Hỗ trợ về y tế, tham vấn/hỗ trợ tâm lý, giáo dục kỹ năng sống, đào tạo nghề, giới thiệu việc làm, trợ giúp pháp lý... Cần có những chính sách động viên, xóa bỏ mặc cảm và hỗ trợ ổn định cuộc sống ban đầu cho những nạn nhân bị mua bán trở về, những người hồi hương, phụ nữ mại dâm hoàn lương.

Hồ Thu Hiền

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi