Thứ Năm, 13/12/2018
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Nghiên cứu đặc điểm tội phạm học của phạm nhân phạm tội trong trại giam ở nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

Trong quá trình chấp hành án, phần lớn phạm nhân đã xác định được rõ động cơ, thái độ cải tạo để sớm được hưởng khoan hồng của Nhà nước trở về đoàn tụ với gia đình. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn không ít phạm nhân không xác định được thái độ, động cơ, mục đích cải tạo đã có hành vi phạm tội trong quá trình chấp hành án ở trại giam. Theo báo cáo kết quả tổng kết và khảo sát từ đầu năm 2008 đến tháng 6/2018, đã có 199 phạm nhân tiếp tục phạm tội tại các trại giam, như: Trốn khỏi nơi giam giữ (148 phạm nhân); phạm các tội về ma túy (35 phạm nhân); phạm tội cố ý gây thương tích (14 phạm nhân) và phạm tội giết người (2 phạm nhân).

Qua khảo sát và nghiên cứu về đặc điểm tội phạm học của 199 phạm nhân phạm tội trong các trại giam, cho thấy những đặc điểm sau:

Thứ nhất, đặc điểm về giới tính

Phạm nhân phạm tội trong trại giam chủ yếu là nam giới có tới 193 phạm nhân (chiếm 96,98%); nữ giới chỉ có 6 phạm nhân (chiếm 3,02%). Tỷ lệ phạm nhân nam phạm tội luôn cao hơn phạm nhân nữ là bởi vì số phạm nhân nam tại các trại giam chiếm tỷ lệ cao hơn nhiều so với phạm nhân.

Thứ hai, đặc điểm về lứa tuổi

Qua khảo sát lứa tuổi phạm nhân phạm tội trong trại giam dưới 25 tuổi có 54 phạm nhân (chiếm 27,14%); tuổi từ 25 đến 45 có 116 phạm nhân (chiếm 58,29%); tuổi trên 45 tuổi có 29 phạm nhân (chiếm 14,57%).

Như vậy, những phạm nhân từ 45 tuổi trở xuống chiếm tỷ lệ cao nhất với 170 phạm nhân (chiếm 85,43%). Đây là vấn đề phải quan tâm trong việc phòng ngừa phạm nhân phạm tội trong trại giam hiện nay, vì ở độ tuổi này con người dễ bị ảnh hưởng bởi sự tác động từ các hiện tượng tiêu cực trong xã hội, của những nhu cầu vật chất tầm thường trong môi trường đặc biệt.

Thứ ba, đặc điểm về trình độ học vấn       

Đối tượng không biết chữ có 10 phạm nhân (chiếm 5,02%); đối tượng có trình độ văn hóa cấp I có 45 phạm nhân (chiếm 22,61%); đối tượng có trình độ văn hóa cấp II có 70 phạm nhân (chiếm 35,18%); đối tượng có trình độ văn hóa cấp III có 57 phạm nhân (chiếm 28,64%); đối tượng có trình độ đại học, cao đẳng có 17 phạm nhân (chiếm 8,54%). Qua số liệu cho thấy, phần lớn phạm nhân phạm tội trong các trại giam có trình độ văn hóa ở bậc phổ thông, chủ chủ yếu là những người có trình độ cấp II.

Thứ tư, đặc điểm về nghề nghiệp

Nghề nghiệp trước khi vào trại giam của các phạm nhân phạm tội trong trại giam như: Học sinh, sinh viên có 21 phạm nhân (chiếm 10,55%); cán bộ cơ quan Nhà nước có 7 phạm nhân (chiếm 3,52%); công nhân và nông dân có 44 phạm nhân (chiếm 22,11%); làm nghề tự do có 95 phạm nhân (chiếm 47,74%); không có nghề nghiệp ổn định có 32 phạm nhân (chiếm 16,08%).

Thứ năm, đặc điểm về địa bàn cư trú

Số phạm nhân có địa bàn cư trú ở thành phố, thị xã, thị trấn chiếm 71,23%; ở nông thôn, vùng sâu vùng xa chiếm 24,66%; số không xác định được cụ thể về địa bàn cư trú (phạm nhân là người nước ngoài) chiếm 4,11%. Như vậy, phạm nhân có địa bàn cư trú ở thành phố, thị xã, thị trấn phạm tội chiếm tỷ lệ cao nhất (71,23%). Kết quả đó nhằm hướng tới hoạt động phòng ngừa phạm nhân phạm tội phải chú ý nhiều đến những phạm nhân sống trên địa bàn thành phố, thị xã, thị trấn.  

Thứ sáu, đặc điểm về tội danh của tội phạm

Số phạm nhân mang tội danh về ma túy có 118 phạm nhân (chiếm 59,30%); trộm cắp tài sản 39 phạm nhân (chiếm 19,60%); cướp tài sản 28 phạm nhân (chiếm 14,07%); các tội danh khác 14 phạm nhân (chiếm 7,03%). Như vậy, tội danh của những phạm nhân phạm tội trong trại giam rất đa dạng, nhưng chủ yếu là phạm nhân mang tội danh về ma túy, vì hiện nay tình hình tội phạm về ma túy ở Lào đang ở mức đáng báo động, số lượng phạm nhân về ma túy tại các trại giam đang có xu hướng gia tăng và chiếm tỷ lệ cao hơn các tội danh khác (khoảng 81,66%).

Thứ bảy, đặc điểm về mức án

Phạm nhân phạm tội trong trại giam có mức án dưới 5 năm tù có 71 phạm nhân (chiếm 36,68%); mức án tù trên 5 năm đến dưới 15 năm tù có 83 phạm nhân (chiếm 41,71%); mức án tù trên 15 năm có 45 phạm nhân (chiếm 20,44%). 

Thứ tám, đặc điểm về tiền án, tiền sự 

Số phạm nhân không xác định được tiền án, tiền sự (người nước ngoài) chiếm 2,01%; số phạm nhân phạm tội lần đầu, chiếm 20,60%; số phạm nhân mang tiền án, tiền sự chiếm 77,39%. Như vậy, số đối tượng phạm nhân phạm tội thường tập trung nhiều ở những phạm nhân đã từng có tiền án, tiền sự chiếm đến 76,79%, điều đó đặt ra hướng phòng ngừa phải tập trung vào loại đối tượng có tiền án, tiền sự nhất là đối tượng lưu manh chuyên nghiệp.

Qua nghiên cứu đặc điểm trên, để phòng ngừa phạm nhân phạm tội có hiệu quả trong thời gian tới cần thực hiện tốt một số các biện pháp phòng ngừa nghiệp vụ sau đây:

Một là, làm tốt công tác điều tra nghiên cứu, nắm tình hình phạm nhân.

Điều tra nghiên cứu, nắm tình hình phạm nhân phạm tội trong trại giam được xác định là biện pháp điều tra cơ bản của lực lượng Cảnh sát trại giam trong công tác quản lý, giam giữ, giáo dục phạm nhân nói chung và phòng ngừa phạm nhân phạm tội trong trại giam nói riêng. Cho nên, khi tiến hành công tác điều tra nghiên cứu, nắm tình hình phạm nhân phải thực hiện đúng theo quy trình công tác.

Khi phạm nhân đến trại chấp hành án, cán bộ hồ sơ tiếp nhận sau đó bàn giao cho các đội nghiệp vụ để tổ chức giam giữ, cán bộ trinh sát được giao nhiệm vụ nghiên cứu hồ sơ, tài liệu có liên quan đến tội phạm, con người phạm nhân, đặc biệt là số đối tượng có tiền án, tiền sự, trên cơ sở đó đề xuất hình thức quản lý, báo cáo Ban Giám thị.

Hai là, nâng cao hiệu quả biện phân loại và giam giữ phạm nhân theo loại.

Kết quả nghiên cứu cho thấy thực tế hiện nay về việc tổ chức phân loại và giam giữ phạm nhân theo loại ở các trại giam chưa được thực hiện nghiêm túc. Do đó, để nâng cao hiệu quả biện pháp này cần phải:

- Thực hiện đúng quy trình trong phân loại phạm nhân, duy trì cơ chế hoạt động phân loại qua Tiểu ban để vừa đảm bảo tính công bằng trong phân loại, vừa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

- Duy trì tốt công tác thông tin, báo cáo về từng loại phạm nhân, thường xuyên chú ý những đối tượng có nguy cơ phạm tội cao để nâng, hạ loại kịp thời và có đối sách thích hợp để chủ động ngăn chặn hành vi phạm tội của phạm nhân.

- Bố chí giam giữ phạm nhân theo loại nhưng phải chú ý đến đối tượng bị mắc bệnh hiểm nghèo và bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác.

- Chủ động điều chuyển phạm nhân có nguy cơ trốn khỏi nơi giam đến chấp hành án tại các trại giam xa biên giới, nhất là biên giới với Thái Lan vì sau khi trốn, phạm nhân rất dễ vượt biên sang bên nước bạn trốn và gây khó khăn cho công việc truy bắt.

Ba là, đổi mới nâng cao hiệu quả biện pháp xây dựng, sử dụng cơ sở bí mật, đặc tình trại giam.

Để đảm bảo cho biện pháp xây dựng, sử dụng cơ sở bí mật và đặc tình đáp ứng với yêu cầu phòng ngừa phạm nhân phạm tội trong các trại giam thì cần phải:

- Phân công cụ thể cho từng cán bộ trinh sát, cán bộ quản giáo nắm chắc địa bàn, khu vực trại giam, buồng giam, khu giam, đội phạm nhân. Giao chỉ tiêu cụ thể cho từng cán bộ trinh sát, cán bộ quản giáo phụ trách đội phạm nhân về việc xây dựng đặc tình, cơ sở bí mật sao cho đảm bảo cả về số lượng và chất lượng.

- Tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra việc xây dựng, sử dụng đặc tình, cơ sở bí mật ở các trại giam.

- Thường xuyên làm tốt công tác kiểm tra, giáo dục và bồi dưỡng khả năng trinh sát cho đặc tình, cơ sở bí mật.

- Phải thực hiện nghiêm chỉnh, đầy đủ chế độ, chính sách đối với đặc tình, cơ sở bí mật.

Bốn là, tăng cường nâng cao hiệu quả biện pháp giáo dục phạm nhân.

Xuất phát từ quan điểm của Đảng và Nhà nước: “Trại giam vừa là nhà tù vừa là trường học giáo dục cải tạo con người”. Cho nên, để nâng cao hiệu quả biện pháp giáo dục này, ngoài việc giáo dục thông thường diễn ra ở các trại giam, các trại cần phải xây dựng môi trường giáo dục thân thiện trong trại giam như sau:

- Xây dựng môi trường giáo dục thân thiện bằng mối quan hệ giữa cán bộ, chiến sĩ trại giam với phạm nhân. Quan hệ giữa cán bộ, chiến sĩ trại giam và phạm nhân là mỗi quan hệ giữa hai người có địa vị pháp lý khác nhau. Trong quá trình quản lý, giáo dục phạm nhân, tập thể cán bộ, chiến sĩ trại giam được xác định là chủ thể của quá trình quản lý, giáo dục, còn phạm nhân là khách thể, là đối tượng của quá trình quản lý, giáo dục.

- Xây dựng môi trường giáo dục thân thiện bằng mối quan hệ giữa các cá nhân phạm nhân với tập thể phạm nhân, phạm nhân với phạm nhân. Việc xây dựng được một tập thể lành mạnh là góp phần đạt được mục đích phòng ngừa phạm nhân phạm tội. Tập thể phạm nhân được xem là môi trường nhỏ để quản lý, giáo dục phạm nhân. Chính tập thể phạm nhân là nơi để họ tự rèn luyện, hình thành nhân cách cho họ. Cho nên, vấn đề đặt ra là phải xây dựng một tập thể phạm nhân vững mạnh, có tổ chức chặt chẽ, có định hướng và mục tiêu cải tạo tốt.

Năm là, nâng cao hiệu quả biện pháp vũ trang canh gác và tuần tra kiểm soát công khai trại giam. Thực tế hiện nay ở các trại giam, việc sử dụng biện pháp vũ trang bảo vệ canh gác chưa thực sự thực hiện đúng các quy trình, còn bộc lộ nhiều sơ hở thiếu sót để phạm nhân lợi dụng thực hiện hành vị phạm tội. Cho nên, để nâng cao hiệu quả biện pháp này thì cần phải:

- Tăng cường cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ canh gác bảo vệ trại giam, tuần tra, kiểm soát ở những khu vực trọng yếu, các tuyến đường giao thông nhằm phát hiện, kịp thời sơ hở, thiếu sót mà phạm nhân hoặc đối tượng bên ngoài có thể lợi dụng để thực hiện hành vi phạm tội.

- Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ canh gác, tuần tra và dẫn giải phạm nhân, cán bộ, chiến sĩ phải thực hiện theo đúng quy trình, đúng phương án được quy định và luôn nêu cao tinh thần cảnh giác, tích cực, chủ động quan sát mọi di biến động của phạm nhân để kịp thời trấn áp.

- Tăng cường tuần tra, kiểm soát nhằm phát hiện, chấn chỉnh kịp thời những sơ hở, thiếu sót của cán bộ, chiến sĩ trại giam trong quá trình thực hiện nhiệm vụ trong việc quản lý phạm nhân.

- Thường xuyên tổ chức tập huấn và luyện tập cho cán bộ, chiến sĩ theo các phương án chống đột xuất, nhất là phương án phòng chống phạm nhân trốn khỏi nơi giam, phạm nhân gây rối trong trại giam.

Sỷ Ăm Phon In Kẹo

 Nghiên cứu sinh khóa 21 - Học viện CSND

 

 

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi