Thứ Sáu, 22/2/2019
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ở Việt Nam - Những khó khăn, vướng mắc và kiến nghị đề xuất

Công tác phòng, chống ma túy gồm ba lĩnh vực lớn là: giảm cung ma túy,  giảm cầu ma túy và giảm tác hại ma túy.

Thực hiện các Chương trình, Kế hoạch hành động phòng, chống ma túy của Đảng, Nhà nước, các hoạt động giảm cung, giảm cầu, giảm tác hại ma túy ở nước ta được đẩy mạnh. Tuy nhiên, tình hình tệ nạn ma túy ở Việt Nam nhưng đang diễn biến rất phức tạp.

Về người nghiện ma túy: Nếu năm 1994 cả nước có 55.445 người nghiện am túy có hồ sơ kiểm soát, thì năm 2014 tăng lên 204.337 người và tháng 6 năm 2018 tăng lên 222.582 người. Trung bình mỗi năm cả nước có thêm 12.000 người nghiện ma túy mới.

Về tội phạm ma túy: Nếu vào năm 1990 trong số 40.000 phạm nhân bị giam giữ trong các trại giam của Bộ Công an chỉ có 300 người bị kết án về tội phạm ma túy thì vào năm 2017 trong số hơn 130.000 phạm nhân bị giam giữ trong các trại giam của Bộ Công an có tới gần 50.000 phạm nhân bị kết án về tội phạm ma túy.

Trung bình mỗi năm nước ta các cơ quan chức năng phát hiện bắt giữ gần 20.000 vụ và hơn 25.000 đối tượng phạm tội về ma túy. Từ 16/11/2017 -15/08/2018 cả nước phát hiện, bắt giữ 19.712 vụ , 28.579 đối tượng phạm tội về ma túy.

Nguyên nhân của tệ nạn ma túy ở nước ta có rất nhiều nhưng nguyên nhân đầu tiên và quan trọng nhất là việc phân công quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy không hợp lý và điều này cần được tháo gỡ ở tầm quốc gia, Chính phủ.

I. Nhiệm vụ Quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy hiện nay

Điều 36 Luật phòng, chống ma túy quy định các nội dung quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy bao gồm:

1. Xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, chủ trương, chính sách, kế hoạch về phòng, chống ma túy.

2. Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về phòng, chống ma túy.

3. Tổ chức bộ máy, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ về phòng, chống ma túy.

4. Ban hành, sửa đổi, bổ sung, công bố danh mục chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần.

5. Cấp, thu hồi giấy phép hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy.

6. Quyết định thành lập, giải thể cơ sở cai nghiện ma túy bắt buộc; cấp, thu hồi giấy phép hoạt động của các cơ sở khác về cai nghiện ma túy; tổ chức và quản lý việc cai nghiện ma túy và hòa nhập cộng đồng cho người đã cai nghiện ma túy.

7. Tổ chức đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy.

8. Thực hiện thống kê nhà nước về phòng, chống ma túy.

9. Tổ chức nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ về phòng, chống ma túy.

10. Tổ chức tuyên truyền, giáo dục về phòng, chống ma túy.

11. Hợp tác quốc tế về phòng, chống ma túy.

12. Kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về phòng, chống ma túy.

Điều 37 Luật phòng, chống ma túy quy định:

“ 1. Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy.

2. Bộ Công an chịu trách nhiệm trước Chính phủ chủ trì phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ thực hiện việc thống nhất quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy.

3. Các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm thực hiện và phối hợp với các cơ quan hữu quan trong phòng, chống ma túy.

4. Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy tại địa phương; chỉ đạo việc tuyên truyền, giáo dục, tổ chức phòng, chống ma túy tại địa phương; quản lý việc cai nghiện ma túy và hòa nhập cộng đồng cho người đã cai nghiện ma túy”.

Luật phòng, chống ma túy cũng quy định chức năng, nhiệm vụ phòng, chống ma túy của các Bộ, ngành như Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Bộ Công thương, Bộ Y tế, Ủy ban nhân dân các cấp, v.v...

Xem xét dưới góc độ giảm cung, giảm cầu và giảm tác hại:

- Giảm cung: Nhà nước giao trách nhiệm cho Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Công nghiệp, Bộ Y tế, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, v.v... Chính phủ đã thành lập lực lượng chuyên trách phòng, chống tội phạm ma túy trong các lực lượng Công an nhân dân, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, Hải quan.

- Giảm cầu: Nhà nước giao trách nhiệm Bộ Y tế, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Ủy ban nhân dân các cấp, v.v... Chính phủ đã thành lập Cục phòng, chống tệ nạn xã hội thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội để làm nhiệm vụ quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy.

- Giảm tác hại: Nhà nước giao trách nhiệm Bộ lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Ủy ban nhân dân các cấp, v.v...

Ngoài ra còn có sự tham gia của các đoàn thể xã hội là thành viên Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Do công tác phòng, chống ma túy là công tác liên ngành nên để giúp Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ điều phối hoạt động này, Thủ tướng Chính phủ đã thành lập Ủy ban quốc gia phòng, chống ma túy (1998-2000) và hiện nay là Ủy ban quốc gia phòng, chống AIDS, phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm (từ 2000 đến nay). Giúp việc Ủy ban quốc gia này là Văn phòng Ủy ban quốc gia phòng, chống ma túy (1998-2000) và hiện nay là Văn phòng Thường trực phòng, chống ma túy (từ 2000 đến nay) đặt tại Bộ Công an.

Từ thực tiễn phòng, chống ma túy ở nước ta cho thấy tổ chức phòng, chống ma túy Việt Nam chưa tuân thủ theo nguyên tắc quản lý nhà nước đã được nhà bác học Fayol Henri người Pháp gốc Thổ NKỳ (1841-1925) đề ra: Một việc phức tạp cần giao cho một người chịu trách nhiệm chính và tối ưu là nên giao cho một người làm. Nói theo ngôn ngữ hành chính hiện đại: Bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực nhưng một việc cần giao cho một bộ đảm nhiệm chính.

Tình hình nổi lên hiện nay là sự chồng chéo chức năng nhiệm vụ giữa các cơ quan, Bộ ngành trong công tác phòng, chống ma tuý. Như công tác phòng, chống tội phạm ma túy có 04 lực lượng là: Công an, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, Hải quan. Công tác cai nghiện có 3 Bộ, ngành cùng tham gia là Bộ Công an, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế với những chức năng, nhiệm vụ khác nhau. Khi người nghiện ma túy gia tăng, tội phạm ma túy gia tăng và diễn biến phức tạp không biết quy trách nhiệm cho cơ quan, lực lượng nào.

Công tác tuyên truyền, giáo dục phòng, chống ma túy: Tuy đã có chuyển biến bước đầu nhưng chưa đủ mạnh để các cấp lãnh đạo và toàn dân coi ma túy là kẻ thù ngoại xâm như tinh thần chỉ đạo của nguyên Tổng bí thư Lê Khả Phiêu trước đây. Việc tuyên truyền phòng, chống ma túy cho các đối tượng nghiện và có nguy cơ nghiện cao còn hạn chế. Hiện nay việc tuyên truyền, giáo dục phòng, chống ma túy của các Bộ, ngành hoàn toàn là kiêm nhiệm, chúng ta thiếu các cơ quan hướng dẫn tuyên truyền giáo dục chuyên trách về phòng, chống ma túy. Công tác giảm cầu, tuyên truyền giáo dục phòng, chống ma túy trong nhà trường, trong cán bộ công nhân viên chức, trên các tuyến giao thông vận tải, v.v... rất hạn chế.

 - Về cai nghiện ma túy: Với phương thức chia công tác cai nghiện ma tuý ra nhiều khâu và giao cho mỗi ngành đảm nhận một “khúc, trên thực tế trách nhiệm quản lý nhà nước luôn bị các ngành đùn đẩy cho nhau và cuối cùng là tỷ lệ tái nghiện ma tuý ở nước ta đã và đang vào loại cao trên thế giới và khu vực. Trên thực tế, nhiều địa phương, chính quyền đã có những cách làm khác nhau trong việc quản lý các Trung tâm cai nghiện như phần lớn các địa phương giao việc quản lý các cơ sở chữa bệnh cho người nghiện ma tuý cho ngành Lao động - Thương binh và Xã hội quản lý; Sơn La thành lập Trung tâm cai nghiện Mường Và, giao Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh quản lý; Bộ đội Biên phòng Nghệ An thành lập Trung tâm cai nghiện ma túy Kỳ Sơn; thành phố Hồ Chí Minh thành lập nhiều Trung tâm cai nghiện giao cho Thanh niên xung phong trực tiếp quản lý; tỉnh Tuyên Quang trước đây đó thành lập nhiều “Công trường 06” giao cho ngành Công an quản lý công tác cai nghiện, v.v..

Người nghiện ma tuý là một bệnh nhân tâm thần theo phân loại của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), vì vậy biện pháp quan trọng nhất để cai nghiện là chữa bệnh, kết hợp với các biện pháp khác. Hiện nay vai trò của ngành Y tế trong công tác cai nghiện ma túy còn rất khiêm tốn.

Nhưng người nghiện ma tuý còn là người vi phạm pháp luật và trong nhiều trường hợp còn là tội phạm theo quy định tại Điều 199, Bộ Luật hình sự trước đây (vào thời kỳ này Điều 199, Bộ Luật hình sự quy định tội sử dụng trái phép chất ma tuý).

Do cơ quan quản lý các Trung tâm cai nghiện ma tuý phần lớn là cơ quan dân sự, không có thẩm quyền, uy quyền pháp luật nên một thực trạng đáng báo động khác đang nổi lên là vấn đề bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn trong các Trung tâm cai nghiện. Tại nhiều Trung tâm cai nghiện đã xảy ra những vụ gây rối, trốn trại tập thể quy mô lớn có hàng chục, hàng trăm người nghiện gây ra như ở TP. Hồ Chí Minh, Bắc Giang, Bình Phước, Cần Thơ, v.v... Đây là "lỗ hổng” lớn trong công tác quản lý cai nghiện, quản lý các Trung tâm cai nghiện tại địa phương hiện nay cần giải quyết.

Khi đánh giá xem xét lại công tác cai nghiện ma tuý ở nước ta, việc cai nghiện ma túy đạt hiệu quả thấp, tỷ lệ tái nghiện cao do nhiều nguyên nhân như nghiện ma túy rất khó cai và chữa trị, các cơ sở cai nghiện quá nghèo nàn, không đủ môi trường cai và chữa trị, người nghiện ma túy không đủ nghị lực để vượt qua sự thèm khát ma túy, v.v... Tuy nhiên, nguyên nhân chủ yếu thuộc về tổ chức, phân công nhiệm vụ, bố trí lực lượng cai nghiện ma túy chưa hợp lý, dẫn đến tình trạng phân công chưa đúng chức năng, nghề nghiệp, cán bộ cai nghiện không có chuyên môn chữa trị bệnh, không có thẩm quyền pháp lý và đặc biệt không có cán bộ đảm nhiệm tổ chức cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ở xã, phường, thị trấn .

- Về công tác phòng, chống tội phạm ma túy: Trong khi tội phạm ma túy hoạt động không giới hạn địa bàn thì công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy của chúng ta lại chia cắt địa bàn: Địa bàn biên giới do Bộ đội Biên phòng đảm nhận; địa bàn khu vực kiểm soát Hải quan do lực lượng Hải quan đảm nhận; trên biển do lực lượng Cảnh sát biển đảm nhận. Lực lượng CAND chỉ đảm nhận trong khu vực nội địa.

Về lực lượng chuyên trách phòng, chống ma tuý: Cho đến nay, duy nhất ngành Công an thành lập lực lượng Cảnh sát phòng, chống tội phạm về ma túy chuyên trách từ Bộ Công an tới xã, phường, thị trấn. Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma tuý, Bộ Công an thành lập năm 1997. Toàn bộ 63 tỉnh, thành phố đã thành lập Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy và hơn 500 quận, huyện thành lập Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy. Tuy nhiên, các ngành khác như Lao động - Thương binh & Xã hội, Y tế, Kiểm sát, Tòa án, Cảnh sát biển... chưa hình thành tổ chức hoặc chưa có cán bộ chuyên trách phòng, chống ma túy mạnh, chuyên nghiệp. Công tác chỉ đạo của một số Bộ, Ngành mới dừng ở cấp Trung ương và tỉnh, thành phố chưa xuống tới cơ sở xã, phường, thị trấn.

Ma túy ở nước ta chủ yếu được đưa từ nước ngoài vào nhưng việc phối hợp phòng, chống ma túy ở biên giới giữa Công an, Hải quan và Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển tuy đã tốt hơn nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Hoạt động kiểm soát ma túy qua biên giới còn nhiều khó khăn, hạn chế do biên giới dài, hiểm trở, lực lượng Hải quan chuyên trách chống ma túy rất mỏng. Bộ đội Biên phòng và Cảnh sát biển hiện phải kiểm soát ma tuý trên hơn 8.000 km biên giới và 1 triệu km2 hải phận nhưng lực lượng chống ma túy chuyên trách còn mỏng, nên việc phát động nhân dân tham gia và tổ chức phòng, chống ma túy ở địa bàn biên giới và trên biển còn rất hạn chế. Lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy của Bộ Công an là lực lượng chủ công trong phòng, chống tội phạm ma túy nhưng hiện nay chưa được bố trí tại địa bàn biên giới, cửa khẩu, trên biển. Tại khu vực tỉnh biên giới hiện nay chỉ bắt giữ được khoảng 25% tội phạm ma túy, còn 75% tội phạm ma túy bắt được trong nội địa, trong khi đó nhiều nước, do kiểm soát biên giới tốt nên bắt đạt tới 80% ma túy tại biên giới, 20% bắt trong nội địa.

Công tác giám định ma túy chưa được coi trọng và phân tán ở nhiều ngành. nước ta hiện nay mặc dù đã có Trung tâm giám định ma tuý trực thuộc Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an nhưng chưa có Trung tâm giám định ma túy quốc gia nên sẽ không có cơ quan làm trọng tài khi kết quả giám định của các cơ quan khác nhau. Công tác giám định ma túy còn chưa được quan tâm, đầu tư nhiều trong khi số lượng các vụ giám định ma túy ngày càng tăng và chiếm tỷ lệ cao so với các loại giám định hình sự khác như tại Phòng Kỹ thuật hình sự, Công an thành phố Hà Nội mỗi năm đã giám định hơn 4.000 vụ án hình sự, trong đó có hơn 2.000 vụ là giám định ma túy. Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an hàng năm giám định khoảng 3.000 vụ thì có hơn 1.000 vụ là giám định ma tuý.

Một vấn đề rất quan trọng có tác dụng  giải quyết nguồn ma tuý là triệt phá và phát triển thay thế cây có chất ma tuý. Vào năm 1992 cả nước có 19.000 ha cây thuốc phiện. Sau hơn 30 năm diện tích cây trồng thuốc phiện cơ bản được xóa bỏ, song còn nhiều nguy cơ tái trồng. Vụ mùa 2017/2018 diện tích gieo trồng tuy đã giảm nhiều chỉ còn vài chục ha diện tích cây thuốc phiện, song ở một số địa bàn thuộc 11 tỉnh miền núi, vùng cao phía Bắc, tình hình tái trồng cây thuốc phiện còn diễn biến phức tạp. Đặc biệt các địa bàn tái trồng cây thuốc phiện lại ở vùng sâu, vùng xa, nơi biên giới vốn có khó khăn về kinh tế, phức tạp về an ninh, quốc phòng.

Hiện nay yêu cầu huấn luyện, đào tạo phòng, chống ma túy rất cao, nhưng hiện nay công tác này được tiến hành rất phân tán, thiếu sự quản lý thống nhất, không có chương trình huấn luyện chung.

Về hợp tác quốc tế phòng, chống ma túy, cho đến nay chúng ta chưa tranh thủ được nhiều sự hợp tác, viện trợ của Liên hợp quốc và các nước, còn thấp hơn cả nước bạn CHDCND Lào.

Tóm lại: Tổ chức, bộ máy phòng, chống ma túy ở nước ta trong thời gian qua và và hiện nay còn yếu và thiếu, chưa hợp lý, chưa đủ sức đấu tranh phòng, chống ma tuý. Trong khi tội phạm ma tuý và tệ nạn nghiện ma túy liên hệ chặt chẽ với nhau giữa cung và cầu, giữa sản xuất và buôn bán, tiêu thụ, sử dụng ma túy thì các cơ quan phòng, chống ma túy ở nước ta xé lẻ, phân tán, tách rời đấu tranh giảm cung (xoá và phát triển thay thế cây thuốc phiện, cây cần sa, phòng, chống tội phạm ma tuý, quản lý tiền chất) với giảm cầu (cai nghiện ma túy, tuyên truyền, giáo dục phòng, chống lạm dụng ma tuý), giảm tác hại, thiếu lực lượng chuyên trách phòng, chống ma tuý ở cơ sở xã, phường, thị trấn. Việc phân công nhiệm vụ quản lý nhà nước về phòng, chống và kiểm soát ma túy cho các Bộ, ngành mang tính Mặt trận, chia cắt. Điều này dẫn tới Việt Nam chưa có một lực lượng phòng, chống ma túy tinh nhuệ, đủ mạnh để đủ sức đấu tranh phòng, chống tệ nạn ma túy và tội phạm ma túy.

II. Đổi mới phân công Quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trong tình hình mới

Tình hình trên cho thấy muốn nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống và kiểm soát ma túy, bên cạnh đẩy mạnh các biện pháp về tuyên truyền giáo dục, vận động nhân dân, tổ chức đấu tranh, mở rộng hợp tác quốc tế, hoàn thiện và xây dựng pháp luật về phòng, chống ma túy, v.v... cần thiết phải đổi mới, tổ chức lại các cơ quan chuyên trách phòng, chống ma túy theo hướng gắn việc chỉ đạo đấu tranh giảm cung với giảm cầu ma túy, giảm tác hại ma túy. Việc thành lập một cơ quan phòng, chống ma túy thống nhất như các nước trên thế giới và khu vực ASEAN là rất bức xúc hiện nay để thực hiện các Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc, thực hiện Luật phòng, chống ma túy và các Chương trình phòng, chống ma túy, Chương trình cải cách hành chính Nhà nước của Chính phủ.

Tội phạm ma túy và tệ lạm dụng ma tuý là loại đối tượng đấu tranh đặc biệt nên các Công ước Liên hợp quốc về kiểm soát ma túy yêu cầu các nước thành viên đều phải tổ chức các cơ quan đặc biệt ở tầm quốc gia để kiểm soát và đấu tranh (Điều 17 Công ước 1961 và Điều 6 Công ước 1971).

Trước mắt, đề nghị Chính phủ củng cố lại tổ chức phòng, chống ma túy hiện nay theo hai hướng:

- Củng cố cơ quan điều phối là Ủy ban quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm ở Trung ương và các Ban chỉ đạo cấp tỉnh, huyện, xã. Củng cố Cơ quan thường trực giúp việc.

- Tăng cường năng lực các lực lượng chuyên trách phòng, chống ma túy của Bộ Công an và các Bộ, ngành, thực hiện Luật phòng, chống ma túy và Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020 được ban hành theo Quyết định số 424/QĐ-TTg ngày 07/04/2017 của Thủ tướng Chính phủ.

Đối với Bộ Công an bố trí lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy theo hướng: “Bộ tinh, tỉnh mạnh, huyện toàn diện, xã bám cơ sở”.

Đồng thời tăng cường lực lượng và tổ chức phòng, chống ma tuý của Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, Hải quan để hướng dẫn, điều hành để làm nòng cốt tổ chức đấu tranh và vận động nhân dân tham gia đấu tranh phòng, chống và ngăn chặn ma túy từ nước ngoài vào Việt Nam, phòng, chống ma túy tại khu vc biên giới, cửa khẩu và trên biển.

Về việc tổ chức cai nghiện ma tuý do nghiện ma tuý là một bệnh y học nên biện pháp chủ yếu của cai nghiện ma tuý là chữa bệnh nên cần giao cho ngành Y tế quản lý các Trung tâm cai nghiện ma tuý bắt buộc, đầu tư xây dựng các Trung tâm cai nghiện ma tuý thành các Cơ sở chữa bệnh chữa trị cho người nghiện ma tuý, có đội ngũ y, bác sĩ giỏi chuyên môn. Cơ quan Công an, Giáo dục - Đào tạo, Quân đội, các đoàn thể xã hội phối hợp tham gia. Ngành Công an làm nòng cốt quản lý sau cai nghiện ở cơ sở. Đối với việc cai nghiện ma tuý cho những người nghiện tái nghiện nhiều lần, có tiền án, tiền sự với tư cách là những người vi phạm pháp luật và tội phạm, cần giao cho ngành Công an quản lý. Việc phân công này phù hợp với quy định của 3 Công ước kiểm soát ma tuý của Liên hợp quốc và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, nghề nghiệp và bộ máy cán bộ hiện có ở nước ta hiện nay.

 Các Bộ, ngành, các tổ chức phi Chính phủ, các đoàn thể xã hội, tư nhân có thể thành lập các Trung tâm, Bệnh viện cai nghiện ma tuý cho những người nghiện ma tuý nhẹ nhưng đặt dưới sự giám sát, quản lý của ngành Y tế, Công an và Lao động - Thương binh & Xã hội. Ngành Lao động - Thương binh và xã hội; Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn; Dân tộc và Miền núi đưa các Chương trình quốc gia giải quyết việc làm, Chương trình xoá đói giảm nghèo, Chương trình 5 triệu ha rừng, Chương trình 135 vào để giải quyết việc làm cho người nghiện ma tuý sau khi cai, kể cả cho những người mãn hạn tù trở về địa phương và gia đình. Tổ chức vận động các doanh nghiệp bố trí việc làm cho những người nghiện ma tuý sau cai nghiện trở về cộng đồng và gia đình.

Tại các Đồn Công an và Công an phường cần thành lập Tổ Cảnh sát phòng, chống ma túy tập trung vào phát hiện các đường dây, ổ nhóm mua bán ma tuý, đấu tranh chống tổ chức sử dụng và sử dụng ma túy, giám sát việc cai nghiện ma túy tại cộng đồng và gia đình, quản lý sau cai nghiện; lập hồ sơ cai nghiện và đưa người nghiện ma tuý vào các Cơ sở chữa bệnh theo quy định của Luật xử lý vi phạm hành chính. Phân công cán bộ Công an phối hợp với Trạm Y tế, tổ trưởng dân phố, trưởng bản, trưởng thôn, trưởng xóm, gia đình và các đoàn thể xã hội giám sát quản lý từng người nghiện ma túy và các đối tượng phạm tội về ma tuý tại cộng đồng. Đây là kinh nghiệm đã cho kết quả rất tốt ở các nước Trung Quốc và các nước ASEAN như Malaysia, Indonesia, Singapore, v.v..

Trong bộ máy ngành Y tế cần thành lập Viện nghiên cứu quốc gia về lạm dụng ma tuý.

Ngành Tòa án nhân dân cần thành lập các Tòa án ma túy.

Mở các chuyên khoa đào tạo cán bộ cai nghiện ma tuý tại các trường Đại học Y khoa, Trung học Y tế. Tăng cường tổ chức kiểm soát ma tuý thuộc các ngành Lao động - Thương binh và xã hội, Công nghiệp, Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Giáo dục và đào tạo, v.v. .

Về lâu dài, sau năm 2020 đề nghị sửa Luật phòng, chống ma túy theo hướng giao toàn bộ nhiệm vụ phòng, chống ma túy (cả giảm cung, giảm cầu, giảm tác hại ma túy) cho Bộ Công an. Đổi tên Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Bộ Công an hiện nay thành Cục phòng, chống ma túy thực hiện 3 chức năng chính là giúp lãnh đạo Bộ Công an - Cơ quan thường trực phòng, chống ma tuý tham mưu cho Đảng và Nhà nước, Uỷ ban quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm, các Bộ, ngành về công tác phòng, chống ma túy; chủ trì quản lý Nhà nước về phòng, chống ma túy; tổ chức đấu tranh và phát động nhân dân và toàn xã hội tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm và tệ nạn ma túy; tổ chức và quản lý cai nghiện ma túy. Cơ quan này sẽ làm nhiệm vụ tổ chức vận động nhân dân, các ngành, các cấp từ trung ương tới tận xã, phường, thị trấn tham gia phòng, chống ma tuý, cai nghiện ma tuý.

Các lực lượng Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, Hải quan sẽ không thực hiện nhiệm vụ phòng, chống ma túy và đảm nhiệm các nhiệm vụ khác. Lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy của Bộ Công an sẽ thực hiện nhiệm vụ phòng, chống ma túy tại bên ngoài biên giới quốc gia, tại biên giới quốc gia, trong nội địa và trên biển.

Chuyển các Trung tâm cai nghiện lớn về Cục, Phòng, chống ma túy của Bộ Công an và Công an các tỉnh, thành phố quản lý và tổ chức thành các Quân y viện chữa bệnh cho người nghiện ma túy. Giao Công an phường, xã, thị trấn tổ chức cai nghiện ma túy và quản lý người nghiện ma túy tại cộng đồng.

Ủy ban quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm vẫn tồn tại nhưng chỉ tập trung vào điều phối chung, huy động các đoàn thể xã hội và toàn dân tham gia cùng Công an nhân dân trong phòng, chống ma túy./.

Trung tướng, GS.TS. Nguyễn Xuân Yêm

Ủy viên Hội đồng Lý luận Bộ Công an

Trưởng Tiểu ban Lý luận về TTATXH

Nguyên Phó Chánh Văn phòng -UBQG về PCMT 

(Bài viết được đăng trong Kỷ yếu hội thảo khoa học: "Khó khăn, vướng mắc trong thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy và phương hướng hoàn thiện", do Tiểu ban Lý luận về TTATXH phối hợp với Học viện CSND và Công an tỉnh Hà Nam tổ chức tại Công an tỉnh Hà Nam, tháng 12/2018) 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi