Thứ Sáu, 22/2/2019
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Xây dựng lực lượng Công an xã chính quy - chủ trương đột phá trong chiến lược bảo đảm an ninh, trật tự tại địa bàn nông thôn

Nghị quyết số 22 - NQ/TW ngày 15 tháng 3 năm 2018 của Bộ Chính trị “về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy Bộ Công an tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả” đã xác định nội dung xây dựng và bố trí lực lượng Công an xã chính quy.

Trước hết, cần khẳng định đây là một chủ trương mang tính đột phá trong chiến lược bảo đảm an ninh, trật tự tại địa bàn nông thôn trong tình hình hiện nay. Chiếm 80% diện tích của cả nước, địa bàn nông thôn, hàng ngày, hàng giờ đang bị tác động bởi nhiều áp lực từ các nguy cơ tiềm ẩn về an ninh, trật tự. Nông thôn và vấn đề an ninh nông thôn đã trở thành mối quan tâm nóng bỏng, đa chiều nhìn từ các góc độ kinh tế - chính trị - văn hóa - xã hội. Việc bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội tại địa bàn nông thôn hiện nay đang được giao chủ yếu cho lực lượng Công an xã đảm nhiệm. Là lực lượng vũ trang, bán chuyên trách, công cụ trọng yếu của Đảng và Nhà nước ở xã, thị trấn để đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội ở cơ sở, Công an xã chịu sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của cấp ủy Đảng, sự quản lý điều hành của Ủy ban nhân dân xã và sự chỉ đạo hướng dẫn của Công an cấp trên. Trong nhiều thập kỷ qua, với chức năng, nhiệm vụ được giao, lực lượng Công an xã đã phát huy tốt hiệu quả góp phần vào việc bảo đảm an ninh trật tự ở địa bàn cơ sở.

Tuy nhiên, do không được đào tạo chính quy nên trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình, không ít cán bộ Công an xã đã mắc những sai lầm, khuyết điểm; thậm chí vi phạm pháp luật, vi phạm nhân quyền. Trong xu thế hội nhập toàn cầu, quá trình đô thị hóa đang ngày một phát triển đa dạng và mạnh mẽ. Tình hình an ninh nông thôn, các địa bàn giáp ranh, vùng ven đô thị đang tiềm ẩn nhiều vấn đề bất ổn. Đặc biệt, các vấn đề khiếu kiện, xung đột xã hội liên quan đến việc thu hồi, quản lý, sử dụng đất đai của các dự án phát triển kinh tế - xã hội. Các vấn đề liên quan đến tôn giáo, dân tộc; các tội phạm hình sự và tệ nạn xã hội; tội phạm hoạt động có yếu tố nước ngoài, tội phạm hoạt động có tổ chức đang đan xen, giao thoa, chuyển hóa giữa các vụ việc vừa mang tính chính trị, vừa mang tính hình sự. Tình hình đó không chỉ dừng lại ở các địa bàn đô thị mà đã và đang dịch chuyển về các địa bàn nông thôn, các vùng đô thị hóa và thậm chí các vùng cao, vùng sâu, vùng xa trong cả nước.

Điều đó cho thấy, vai trò và hoạt động của lực lượng Công an xã cần thiết phải được cải cách, đổi mới về tổ chức bộ máy, quy mô, chất lượng và tính chất hoạt động. Tại điều 4, Luật Công an nhân dân năm 2014 quy định: “Công an nhân dân gồm lực lượng An ninh nhân dân, lực lượng Cảnh sát nhân dân và Công an xã”; Là “lực lượng vũ trang nhân dân làm nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm”.

Rõ ràng, với quyền năng và hoạt động của Công an xã, đã liên quan trực tiếp đến việc đảm bảo quyền con người, quyền công dân ở cơ sở; nhưng giữa quy định của pháp luật và thực tiễn tổ chức hoạt động cưa bộ máy Công an xã hiện nay đang tồn tại sự bất cập. Luật Công an nhân dân quy định, Công an xã là lực lượng vũ trang nhân dân, nhưng thực tế hiện nay, Công an xã lại đang là lực lượng bán vũ trang hoạt động bán chuyên trách. Sẽ có hàng loạt các hệ lụy, vướng mắc khi lực lượng Công an xã không được xác định là lực lượng vũ trang chính quy; đặc biệt liên quan đến chế độ đào tạo, quản lý, bồi dưỡng, hướng dẫn nghiệp vụ và nhất là những nảy sinh trong các trường hợp hi sinh, thương tích của quá trình đấu tranh phòng chống tội phạm.

Dù còn nhiều quan điểm và ý kiến bàn luận đa chiều, nhưng cả về phương diện lý luận và thực tiễn, quan điểm của chúng tôi cho rằng: Chính quy hóa lực lượng Công an xã trong tình hình hiện nay là xu thế tất yếu, phù hợp với thực tế khách quan.

Vấn đề chỉ còn ở chỗ, khi đã xác định Công an xã là lực vũ trang, chính quy, hoạt động chuyên trách trong lĩnh vực đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự tại địa bàn nông thôn, thì cần phải tiếp tục xây dựng, bổ sung cơ chế pháp luật đảm bảo, dự kiến quy mô tổ chức bộ máy, tiêu chuẩn về nhân sự ở các chức danh cụ thể… như thế nào?

Thực tế đang có nhiều câu hỏi đặt ra: Khi chính quy hóa lực lượng Công an xã thì hơn số Trưởng Công an xã và Phó Công an xã sẽ được tiếp tục bố trí, sử dụng như thế nào? Lực lượng Công an viên được tiếp tục sử dụng ra sao? Lộ trình đưa Công an chính quy về hoạt động ở cấp xã thay cho lực lượng bán chuyên trách được triển khai đồng loạt hay theo kế hoạch nào? Việc xây dựng và bố trí vào các vị trí theo tiêu chuẩn chức danh ra sao?…

Để góp phần sớm chính quy hóa lực lượng Công an xã trong toàn quốc, chúng tôi mạnh dạn đề xuất:

Một là, sớm ban hành Luật Công an nhân dân (sửa đổi), xác định Công an xã là lực lượng vũ trang chuyên trách, hoạt động chính quy tại địa bàn nông thôn. Trên cơ sở quy định của Luật Công an nhân dân, các cơ quan chức năng quản lý nhà nước, trực tiếp là Bộ Công an cần xây dựng các văn bản dưới Luật, “đi trước, đón đầu” để triển khai khi Luật Công an nhân dân (sửa đổi) được ban hành.

Hai là, xây dựng kế hoạch tổng kết hoạt động của lực lượng Công an xã trong toàn quốc. Đánh giá các mặt mạnh, mặt yếu; tìm ra nguyên nhân để đưa ra các định hướng về tổ chức bộ máy, nhân sự của lực lượng Công an xã tại các địa phương phù hợp, có sự chỉ đạo của cấp ủy Đảng và chính quyền.

Ba là, xây dựng lộ trình triển khai, chọn địa phương điển hình để triển khai thí điểm. Trước hết triển khai ở các xã thuộc các vùng địa bàn phức tạp, trọng điểm về an ninh trật tự; các địa bàn ở các xã đại diện cho các vùng miền. Trên cơ sở sơ kết, tổng kết mới tiếp tục triển khai các địa phương tiếp theo lộ trình đưa Công an chính quy về xã không triển khai đồng loạt trong cùng một thời điểm.

Bốn là, cần đặc biệt quan tâm đội ngũ cán bộ Trưởng, Phó Công an xã, lực lượng Công an viên. Rà soát, phân loại để sử dụng hợp lý. Tuyển dụng bổ sung lực lượng Công an xã đang hoạt động bán chuyên trách, chuyển ngạch Công an chính quy khi đáp ứng đủ các tiêu chuẩn quy định; bởi chính họ là lực lượng nòng cốt, am hiểu địa bàn cơ sở.

Năm là, làm tốt công tác chính trị tư tưởng cho lực lượng Công an chính quy được lựa chọn, bố trí, đưa về làm việc trong lực lượng Công an xã tại địa bàn nông thôn.

Sáu là, cơ quan Bộ Công an cần xây dựng một Ban chỉ đạo để tham mưu cho Bộ trưởng theo dõi kế hoạch, lộ trình triển khai xây dựng lực lượng Công an xã chính quy. Ở cấp Công an cấp tỉnh, đặt bộ phận theo dõi này ở Văn phòng tham mưu. Đồng thời cần tiến hành sơ kết, tổng kết theo chuyên đề hoặc định kỳ về việc xây dựng lực lượng Công an xã chính quy./.

 Đại tá, GS.TS Trần Phương Đạt

Ủy viên thư ký Tiểu ban lý luận trật tự, an toàn xã hội

Hội đồng lý luận Bộ Công an


Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi