Thứ Năm, 12/12/2019
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Nâng cao hiệu quả hoạt động phòng ngừa xã hội đối với tội phạm xâm hại tình dục trẻ em theo chức năng của lực lượng Cảnh sát hình sự

Trong những năm qua, tình trạng trẻ em bị bạo hành và xâm hại ngày càng diễn biến phức tạp, gia tăng về tính chất nghiêm trọng, số lượng vụ việc, nhất là bóc lột sức lao động của trẻ em, các vụ hiếp dâm, dâm ô trẻ em, bạo hành gia đình, bạo lực học đường… gây bức xúc, nhức nhối trong dư luận xã hội. Những vụ việc xâm hại trẻ em liên tiếp được công khai mang tính báo động "đỏ" về sự an toàn của trẻ em và sự xuống cấp về đạo đức, ý thức pháp luật của những người trưởng thành xảy ra trong môi trường gia đình, nhà trường và xã hội. Theo thống kê của Cục Cảnh sát hình sự, Bộ Công an, từ năm 2015 đến đầu năm 2019, toàn quốc đã phát hiện 4.147 vụ xâm hại tình dục trẻ em với 4.320 đối tượng gây án, xâm hại 4.140 trẻ em; riêng 6 tháng đầu năm 2019 đã phát hiện 696 vụ xâm hại tình dục, với 716 đối tượng gây án. Nạn nhân bị xâm hại chủ yếu là trẻ em gái (chiếm trên 80%). Trong đó, số trẻ bị xâm hại tình dục nhiều lần chiếm 28,2% và số trẻ em bỏ học, sống lang thang, bị xâm hại chiếm 11,6%. Đối tượng xâm hại tình dục trẻ em phần lớn là người chưa có tiền án, tiền sự; người có quan hệ gần gũi với nạn nhân (người thân kể cả người ruột thịt, hàng xóm ở gần nhà, thầy giáo, người yêu...). Đặc biệt, gần đây nổi lên tình trạng các đối tượng là người nước ngoài đến Việt Nam làm việc, du lịch đã có hành vi xâm hại tình dục đối với trẻ em, kể cả đối với trẻ em trai.

Thống kê của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cũng cho biết, mỗi năm Việt Nam có khoảng 2.000 trẻ em bị xâm hại được phát hiện, trong đó, trẻ em bị xâm hại tình dục chiếm hơn 60%. Những hành vi, vụ việc bạo lực, xâm hại trẻ em chỉ khi có đủ yếu tố để xử lý hình sự mới bị phát hiện, xử lý, do đó, những con số được nêu ra có thể chỉ là "phần nổi của tảng băng chìm".

Tội phạm nói chung, tội phạm xâm hại tình dục trẻ em nói riêng đã và đang gây ra những hậu quả, tác hại to lớn cho xã hội và cho chính nạn nhân. Tội phạm xâm hại tình dục không chỉ trực tiếp xâm hại đến sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của trẻ em mà còn để lại những hậu quả nặng nề, lâu dài cho gia đình và xã hội. Đặc biệt, là ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bình thường của trẻ em - thế hệ tương lai của đất nước. Vì vậy, để hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả, tác hại do tội phạm này gây ra, đòi hỏi lực lượng Cảnh sát hình sự trên địa bàn cả nước cần triển khai đồng bộ các biện pháp để ngăn chặn được loại tội phạm này, cũng như giảm được hậu quả, tác hại mà tội phạm xâm hại tình dục trẻ em gây ra, trong đó cần tập trung làm tốt một số giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả trong hoạt động phòng ngừa xã hội đối với tội phạm xâm hại tình dục trẻ em theo chức năng của lực lượng Cảnh sát hình sự cụ thể như sau:

Thứ nhất, nâng cao hiệu quả công tác tham mưu cho cấp ủy Đảng, chính quyền trong việc huy động sức mạnh của hệ thống chính trị và toàn xã hội tham gia đấu tranh phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em.

Quá trình tiến hành đấu tranh với tội phạm này đòi hỏi sự tham gia của các ngành, các cấp, các tổ chức quần chúng, xã hội. Trong đó, lực lượng Cảnh sát hình sự đóng vai trò là nòng cốt. Bên cạnh đó, thực tế công tác phòng ngừa tội phạm xâm hại tình dục trẻ em cũng cho thấy: Sự quan tâm, tham gia của các cấp, các ngành, các tổ chức quần chúng và xã hội chưa cao, nhận thức của một bộ phận cho rằng trách nhiệm phòng ngừa tội phạm xâm hại tình dục trẻ em là của lực lượng Công an, trong đó giữ vai trò trọng yếu là lực lượng Cảnh sát hình sự...

Do đó, cần tập trung xây dựng những chính sách thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển, đảm bảo an sinh xã hội, tạo các điều kiện tốt nhất để người dân có thể chăm sóc, giáo dục và bảo vệ con em tốt hơn, giảm các nguy cơ bị xâm hại cho các em nhỏ. Lồng ghép với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội khác để giải quyết tình trạng trẻ em lang thang, trẻ em phải mưu sinh kiếm sống khi tuổi đời còn rất nhỏ, đảm bảo cho các em có cuộc sống vật chất và tinh thần đầy đủ trong một môi trường phát triển lành mạnh.

Đồng thời, trực tiếp tiến hành công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm xâm hại tình dục trẻ em. Thông qua việc tham mưu cho cấp ủy Đảng, chính quyền chỉ đạo các ngành, các cấp thực hiện tốt công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, trong đó tập trung thực hiện nghiêm túc nội dung các Chỉ thị, Chương trình, Kế hoạch, Đề án liên quan đến chăm sóc, bảo vệ trẻ em, như: Chỉ thị số 20/CT-TW ngày 5/11/2012 của Bộ chính trị về "Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đổi với công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em trong tình hình mới"; Chỉ thị số 18/CT-TTg, ngày 16/5/2017 của Thủ tướng Chính phủ về "Tăng cường giải pháp phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ"; Quyết định số 1555/QĐ-TTg, ngày 17/10/2012 của Thủ tướng Chính phủ về "Phê duyệt Chương trình hành động quốc gia vì trẻ em giai đoạn 2012 - 2020"...

Thứ hai, phát huy mối quan hệ của nhà trường với chính quyền cơ sở trong việc phòng ngừa tội phạm xâm hại tình dục trẻ em. Để làm được điều này, lực lượng Cảnh sát hình sự cần thực hiện tốt các nội dung sau:

- Đẩy mạnh việc nghiên cứu, đề xuất xây dựng, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật làm cơ sở pháp lý cho mối quan hệ phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát hình sự với các lực lượng khác trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm xâm hại tình dục trẻ em, trong đó có mối quan hệ phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát hình sự với gia đình, nhà trường và chính quyền cơ sở nơi các em sống và học tập. Vì trên thực tế, quan hệ phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát hình sự với các lực lượng khác trong phòng ngừa tội phạm xâm hại tình dục trẻ em chủ yếu là thực hiện mối quan hệ phối hợp với các lực lượng nghiệp vụ trong ngành Công an, dựa trên các quy định riêng có của Ngành mà chưa có các văn bản mang tính pháp lý, làm cơ sở cho việc thực hiện mối quan hệ phối hợp với gia đình, nhà trường và chính quyền cơ sở trong chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em, phục vụ công tác phòng ngừa tội phạm xâm hại trẻ em nói chung, tội phạm xâm hại tình dục trẻ em nói riêng.

- Tổ chức ký kết nghị quyết liên tịch với Mặt trận Tổ quốc và các thành viên của Mặt trận Tổ quốc như: Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ, ngành Lao động thương binh và xã hội... Trong đó, tập trung vào gia đình, nhà trường và chính quyền cơ sở nhằm tạo mối quan hệ chặt chẽ giữa lực lượng Cảnh sát hình sự với các tổ chức chính trị, xã hội trong phòng ngừa tội phạm xâm hại tình dục trẻ em. Đây là cơ sở pháp lý để chính quyền cơ sở chỉ đạo các tổ chức quần chúng, chính trị và xã hội tham gia vào hoạt động phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm xâm hại tình dục trẻ em.

- Định kỳ tổ chức hội nghị tổng kết, sơ kết về quá trình thực hiện những nội dung đã được ký kết giữa lực lượng Cảnh sát hình sự với các ban, ngành, cơ quan, đơn vị, các tổ chức quần chúng - xã hội trong công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em nói chung và hoạt động phòng ngừa tội phạm xâm hại tình dục trẻ em nói riêng. Đồng thời, đánh giá đúng thực trạng thực hiện mối quan hệ phối hợp đó trong hoạt đồng phòng ngừa loại tội phạm này trên địa cả nước.

- Thiết lập và duy trì "đường dây nóng" giữa lực lượng Cảnh sát hình sự với gia đình, nhà trường và chính quyền cơ sở làm kênh thông tin trao đổi trong hoạt động phòng ngừa tội phạm xâm hại tình dục trẻ em nhằm bảo đảm thống nhất các biện pháp phối hợp thông tin được trao đổi nhanh chóng, thuận tiện và hiệu quả.

- Thường xuyên phối hợp với gia đình, nhà trường, chính quyền cơ sở tổ chức các buổi nói chuyện, trao đổi, hướng dẫn và bồi dưỡng kiến thức cho gia đình, nhà trường và thành viên tham gia công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em của chính quyền cơ sở về phương pháp quản lý, giáo dục kỹ năng bảo vệ trẻ em không để tội phạm xâm hại tình dục xảy ra.

Thứ ba, đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền, vận động quần chúng tham gia phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm xâm hại tình dục trẻ em của lực lượng Cảnh sát hình sự.

Thực tế cho thấy, công tác thông tin, tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân tham gia phòng ngừa tội phạm xâm hại tình dục trẻ em vẫn chưa đem lại kết quả cao và thiếu sự đồng bộ. Có nơi, có lúc công tác tuyên truyền, vận động quần chúng chỉ mang tính hình thức nên chưa thật sự đi sâu vào đời sống của quần chúng nhân dân, chưa huy động được đông đảo quần chúng nhân dân tham gia. Do vậy, trong thời gian tới, lực lượng Cảnh sát hình sự cần thực hiện tốt một số nội dung sau:

- Lựa chọn nội dung thông tin, tuyên truyền súc tích, dễ hiểu và phù hợp với đối tượng tiếp nhận, gắn liền với các vấn đề liên quan đến hoạt động phòng ngừa tội phạm xâm hại tình dục trẻ em, cụ thể:

+ Tuyên truyền về phương thức, thủ đoạn của tội phạm xâm hại tình dục trẻ em như: Lợi dụng lòng tin, sự quen biết với gia đình nạn nhân; lợi dụng cha mẹ, người quản lý trẻ em vắng nhà để thực hiện hành vi phạm tội; lợi dụng sự kém hiểu biết của trẻ em, sử dụng lợi ích vật chất như quà, bánh, tiền để dụ dỗ, lừa phỉnh hoặc đưa các em đến địa điểm thuận lợi để thực hiện tội phạm; lợi dụng sự thiếu quản lý của cha mẹ, gia đình để dụ dỗ, lôi kéo trẻ em gái tham gia vào tệ nạn xã hội.

+ Phối hợp với nhà trường, gia đình, khu dân cư tuyên truyền giáo dục về giới tính, cách thức bảo vệ mình, đặc biệt là đối tượng thanh thiếu niên, trẻ em gái. Ngoài ra còn phối hợp tuyên truyền qua một số kênh thông tin đại chúng, các cuộc thi tìm hiểu về Luật trẻ em và giới tính nhằm giáo dục giới tính cho các em, để các em hiểu và thấy được hậu quả, tác hại của việc quan hệ tình dục sớm, nhất là ở nhóm tuổi từ 13 đến dưới 16 tuổi, biết cách tự bảo vệ mình cũng như không thực hiện các hành vi phạm tội xâm hại tình dục.

+ Việc lựa chọn được nội dung thông tin, tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân là hết sức quan trọng, tuy nhiên để người dân dễ dàng tiếp nhận, dễ hiểu và đem lại hiệu quả cao nhất thì lực lượng Cảnh sát hình sự cần lựa chọn được những hình thức tuyên truyền cho phù hợp với từng nhóm đối tượng, phù hợp với từng thời điểm và đặc điểm văn hóa, dân cư, trình độ của từng nhóm đối tượng, khu vực...

Thứ tư, nghiên cứu, bồi dưỡng kỹ năng phòng tránh bị xâm hại tình dục cho trẻ, nhất là trẻ em gái để tự bảo vệ mình, chủ động phòng ngừa hành vi xâm hại tình dục của đối tượng phạm tội.

Khảo sát thực tế cho thấy, các đối tượng thực hiện hành vi phạm tội xâm hại tình dục trẻ em với nhiều phương thức, thủ đoạn khác nhau, trong đó nhiều đối tượng lợi dụng sự hạn chế trong nhận thức cũng như khả năng tự bảo vệ bản thân của các em để thực hiện hành vi xâm hại tình dục. Điều này đặt ra yêu cầu cần trang bị cho các em kỹ năng sống để phần nào tự bảo về mình trước những nguy cơ, hành vi xâm hại tình dục của kẻ xấu. Với những kỹ năng cần thiết như: Kỹ năng giao tiếp; kỹ năng nhận thức và kỹ năng kiên định... Khi đó các em sẽ tự nhận biết được những vấn đề mang tính tiêu cực, khả năng ứng phó với những tình huống có nguy cơ bị xâm hại tình dục và không bị dụ dỗ, lừa gạt tham gia vào các tệ nạn xã hội.

Thứ năm, cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, nhất là trong thời đại của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, hiện nay, việc ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ vào công tác phòng ngừa tội phạm xâm hại tình dục trẻ em như:

- Thiết kế lập trình website tuyên truyền, phổ biến thông tin, hướng dẫn về những vấn đề liên quan đến trẻ em bị xâm hại nói chung và xâm hại tình dục nói riêng có sự tham gia cố vấn chuyên môn của Cơ quan Cảnh sát điều tra.

- Tạo những group, những nhóm trên các mạng xã hội như Facebook và Zalo, Instagram, Twitter và LINE… để chia sẻ hình ảnh, video, những kinh nghiệm, thu thập ý kiến chuyên gia... để nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giáo dục cũng như hiệu quả công tác đấu tranh, điều tra các vụ án hình sự nói chung, tội phạm xâm hại tình dục nói riêng.

- Làm những video clip, những phóng sự thực tế khách quan, sinh động thông qua công tác thực tiễn trong quá trình đấu tranh, điều tra các vụ án hình sự nói chung, tội phạm xâm hại tình dục trẻ em nói riêng của lực lượng Cảnh sát hình sự.


Trung úy Đỗ Văn Thịnh

Khoa Cảnh sát hình sự, Học viện CSND

Trung úy Nguyễn Văn Nhất

Phòng Quản lý học viên, Học viện CSND

Tài liệu tham khảo:

1. Khoa Cảnh sát Hình sự, Học viện CSND (2013), Giáo trình phòng ngừa, điều tra khám phá một số tội phạm xâm hại nhân thân.

2. Báo cáo tổng kết công tác năm của Cục Cảnh sát hình sự qua các năm.

3. Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017.

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác