Thứ Năm, 6/8/2020
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Khó khăn trong kiểm soát và xử lý hàng giả

Chồng chéo trong quản lý

Đại diện Ban Chỉ đạo 389 Đàm Thanh Thế khẳng định rằng, mặc dù có tới 7 lực lượng quản lý bao gồm hải quan, bộ đội biên phòng, quản lý thị trường, cảnh sát biển, công an thuế và thanh tra liên ngành song hàng giả vẫn sống thoải mái. Bởi hiện nay các quy định pháp luật về phân công ngành hàng không khớp nhau, không thu về một mối đã dẫn tới tình trạng chồng chéo trong quản lý.

Đơn cử, pháp luật có quy định ngành y tế quản lý nước đóng chai trong khi vai trò quản lý nước giải khát lại thuộc về Bộ Công thương. Nếu như Bộ NN và PTNT có trách nhiệm quản lý mặt hàng tinh bột thì một cơ quan khác lại quản lý tinh bột dinh dưỡng. Không ít chuyên gia cho rằng, về bản chất không có sự phân biệt giữa mặt hàng nước đóng chai và nước giải khát, tinh bột hay tinh bột dinh dưỡng, thế nhưng trách nhiệm quản lý lại được phân công cho những bộ ngành khác nhau, trong khi sự phối hợp còn thiếu chặt chẽ, thành thử công tác quản lý hàng giả, hàng nhái trên thị trường còn nhiều vướng mắc. Hầu hết những lần kiểm tra, phát hiện và xử lý hàng giả trên thị trường mới chỉ tập trung vào giải quyết phần ngọn chứ chưa triệt được tận gốc vụ việc vi phạm.

Tình trạng kiểm soát lỏng lẻo, thiếu thông tin giữa quản lý thị trường tại các địa phương cũng là điểm hạn chế hiện nay. Thực tế cho thấy, rất ít lực lượng quản lý thị trường ở tỉnh này phối hợp với tỉnh khác để kiểm soát, xử lý hàng giả, hàng nhái do lực lượng này chỉ chịu sự điều hành của UBND tỉnh nên dễ hiểu, địa phương nào quan tâm đến công tác chống hàng giả, gian lận thương mại thì lực lượng quản lý thị trường ở đó phát triển mạnh, nạn hàng giả trên địa bàn cũng được kiểm soát chặt chẽ. Cục Quản lý thị trường – Bộ Công thương chỉ có thể ra văn bản chung, nhưng không có sự điều tiết, chỉ huy thống nhất, tập trung.

Nhiều chuyên gia cho rằng, khó khăn của lực lượng chức năng nằm ở chỗ, phát hiện hàng giả không khó nhưng để khẳng định đó là hàng giả trước khi xử lý lại không dễ dàng. Theo quy định, việc xử lý bắt buộc phải có giám định kết luận hàng giả. Tuy nhiên, chi phí giám định rất đắt buộc lực lượng thực thi phải tạm ứng kinh phí giám định, nếu đúng là hàng giả thì phải tiêu hủy. Mặt dù chính đương sự vi phạm phải nộp phí giám định song trên thực tế cũng rất khó thu hồi được loại phí này. Mặt khác, việc giám định hàng giả đòi hỏi phải có thời gian với sự tham gia của nhiều tổ chức, nếu không được sự hưởng ứng và phối hợp sẽ gây ảnh hưởng đến thời hiệu xử lý vụ việc.

Vướng ở quy định pháp luật

Theo ông Lê Thế Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam, hiện nay có khoảng 35 văn bản quy định về hàng giả, hàng nhái; thậm chí các mặt hàng như xi măng, sắt thép, gas cũng có nghị định riêng, thế nhưng nhiều văn bản không trùng khớp nhau, có tình trạng đá nhau gây khó khăn cho cơ quan chức năng. Đơn cử như trong công tác xử lý hàng hóa bị làm giả, có văn bản yêu cầu phải tịch thu, tiêu hủy; có văn bản chỉ đơn thuần xác định là loại bỏ yếu tố vi phạm, đồng nghĩa cho phép bán ra thị trường.

Trong các chương trình hành động phòng chống hàng giả, mục tiêu, nội dung các biện pháp chống hàng giả gây hại cho sức khỏe, an toàn của người tiêu dùng đều được đặt lên hàng đầu. Thế nhưng cho tới nay vẫn chưa có một định nghĩa mang tính khái quát về loại hàng giả này. Phương pháp phổ biến được sử dụng là liệt kê, dẫn tới sự thiếu thống nhất trong nhiều văn bản pháp luật, gây khó khăn cho các cơ quan chức năng trong việc thực thi nhiệm vụ. Chẳng hạn, theo Điều 157 Bộ luật Hình sự, những hàng hóa gây hại cho sức khỏe, an toàn người tiêu dùng bao gồm lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh. Trong khi đó, Nghị định 185/2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng lại liệt kê nhóm hàng hóa này với phạm vi rộng hơn, bao gồm cả phụ gia thực phẩm, chất bảo quản thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, thực phẩm chức năng, chất tẩy rửa, diệt côn trùng, trang thiết bị y tế, xi măng, sắt thép xây dựng, mũ bảo hiểm…

Bên cạnh đó, hiện cũng đang có sự phân biệt giữa khái niệm hàng giả với khái niệm hàng hóa khuyết tật. Luật Bảo vệ Quyền lợi người tiêu dùng không đề cập đến vấn đề hàng giả mà khái niệm trung tâm được sử dụng là hàng hóa khuyết tật, tức là hàng hóa không bảo đảm an toàn, có khả năng gây thiệt hại cho tính mạng, sức khoẻ, tài sản của người tiêu dùng. Trong Nghị định 185/2013/NĐ-CP, sản xuất, buôn bán hàng hóa khuyết tật không bị coi là hành vi bị xử phạt hành chính mà chỉ xử phạt hành vi vi phạm trách nhiệm thu hồi hàng hóa khuyết tật. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng, theo cách định nghĩa của Nghị định 185/2013 về hàng giả thì hàng giả cũng bao gồm cả hàng hóa khuyết tật, do vậy quy định không xử phạt hành chính sẽ khó bảo đảm được tính răn đe đối với những hành vi cố tình làm giả.

Trên cơ sở thực tiễn, nhiều chuyên gia cho rằng, để ngăn chặn được hành vi làm hàng giả, hàng nhái với số lượng lớn, cần tăng cường áp dụng xử lý hình sự thay vì chủ yếu xử phạt hành chính như hiện nay. Đồng thời, quy định rõ hơn nữa trong việc xử phạt các hành vi tiếp tay cho sản xuất hàng giả.

Thu Trang

Nguồn: Báo Người Đại biểu nhân dân

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác