Thứ Ba, 26/9/2017
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Công tác quản lý, giáo dục người chấp hành xong án phạt tù tại xã, phường, thị trấn trong giai đoạn hiện nay

Như vậy, xã, phường, thị trấn là đơn vị hành chính ở địa phương (cấp cơ sở), cấp cuối cùng trong hệ thống tổ chức bộ máy hành chính của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; là nơi trực tiếp thực hiện mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, đồng thời là nơi thử nghiệm, phản ánh trung thực, đầy đủ tính đúng đắn của các chính sách, pháp luật trong quản lý xã hội và công dân của Nhà nước. Xã, phường, thị trấn là địa bàn sinh sống, học tập, sinh hoạt, công tác, lao động... của công dân; là nơi trực tiếp diễn ra các mối liên hệ, tác động trực tiếp, nhiều mặt giữa nhân dân với cấp ủy Đảng, chính quyền, cơ quan đoàn thể, tổ chức xã hội ở cơ sở.

Tiếp nhận, quản lý, tạo điều kiện cho người chấp hành xong án phạt tù trở về tái hòa nhập cộng đồng tại xã, phường, thị trấn là trách nhiệm của chính quyền cấp cơ sở trong việc thực hiện các biện pháp đảm bảo tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong án phạt tù. Nội dung quản lý, giáo dục, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù tại địa bàn cư trú bao gồm hoạt động trợ giúp tâm lý, pháp lý, quản lý, giám sát, hướng dẫn thực hiện các quy định của pháp luật, giải quyết việc làm... Đồng thời, đây cũng là nơi kiểm nghiệm, đánh giá kết quả học tập, lao động, rèn luyện của người chấp hành xong án phạt tù trở về cư trú tại địa phương. Do vậy, có thể khẳng định quản lý, giáo dục người chấp hành xong án phạt tù tại xã, phường, thị trấn giữ một vị trí hết sức quan trọng, đóng một vai trò không thể thiếu trong tổ chức tái hòa nhập cộng đồng cho người chấp hành xong án phạt tù, đây cũng là vấn đề có ý nghĩa, tầm quan trọng đặc biệt trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm bảo vệ an ninh, trật tự tại địa bàn cơ sở hiện nay.

Theo Điều 25, Nghị định số 80/2011/NĐ-CP quy định các biện pháp bảo đảm tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong án phạt tù. Nghị định quy định trách nhiệm của Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn trong thực hiện các biện pháp đảm bảo tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong án phạt tù, gồm:

(1) Tổ chức thực hiện công tác tiếp nhận, quản lý, giáo dục, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù trở về tái hòa nhập cộng đồng.

(2) Phân công tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm quản lý, giáo dục, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện và vận động nhân dân trong khu vực dân cư phối hợp chặt chẽ với gia đình để quản lý, giáo dục, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù.

(3) Vận động và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, cơ sở, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh tiếp nhận, giúp đỡ việc làm cho người chấp hành xong án phạt tù.

(4) Làm thủ tục đề nghị tòa án có thẩm quyền xem xét, quyết định xóa án tích trong trường hợp đặc biệt cho người chấp hành xong án phạt tù đã có tiến bộ rõ rệt và đã lập công nếu người đó đã đảm bảo được ít nhất một phần ba thời hạn quy định.

Thực tiễn công tác quản lý, giáo dục người chấp hành xong án phạt tù tại các xã, phường, thị trấn thời gian qua cho thấy: Đã có sự vào cuộc của các cấp ủy Đảng, chính quyền cấp cơ sở trong việc tiếp nhận, phân công các cơ quan, tổ chức xã hội, gia đình tham gia quản lý, giáo dục, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù trở về tái hòa nhập cộng đồng, cư trú tại các địa bàn xã, phường, thị trấn, góp phần tích cực trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm. Báo cáo kết quả điều tra, khảo sát tình hình người chấp hành xong án phạt tù trở về tái hòa nhập cộng đồng trong 10 năm gần đây của Tổng cục Cảnh sát Thi hành án hình sự và Hỗ trợ tư pháp cho thấy: Trong tổng số 21.040 người chấp hành xong án phạt tù trở về tái hòa nhập cộng đồng, cư trú tại địa phương đã có 75,7% người có việc làm, trong đó có 3,3% người được cơ quan, đoàn thể, các tổ chức xã hội, doanh nghiệp và cá nhân tạo điều kiện tiếp nhận, bố trí giải quyết việc làm; 246 người được tổ chức, cá nhân cho vay vốn; 6.845 người được sự giúp đỡ của gia đình, người thân; 547 người được vay vốn từ ngân hàng chính sách hoặc quỹ khác; trong số này có người làm kinh tế có hiệu quả đã giúp đỡ tạo điều kiện việc làm cho những người có cùng hoàn cảnh và tích cực tham gia công tác đoàn thể, xã hội, giữ gìn an ninh, trật tự.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác quản lý, giáo dục người chấp hành xong án phạt tù tại địa bàn xã, phường, thị trấn của các cấp ủy Đảng, chính quyền, cơ quan tổ chức xã hội thời gian qua còn bộc lộ những hạn chế:

Thứ nhất, công tác tiếp nhận, quản lý, giám sát người chấp hành xong án phạt tù trở về địa bàn cư trú chưa được chặt chẽ; nhiều người sau khi chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương không đến trình diện hoặc sau một thời gian trở về địa phương rồi bỏ đi nơi khác; làm việc gì, ở đâu không ai nắm được; thậm chí có đối tượng trở về địa phương một thời gian dài, nhưng trưởng thôn, trưởng bản, các cấp chính quyền không ai tới động viên, hỏi thăm.

Thứ hai, công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật, hướng dẫn người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương của các cấp chính quyền, cơ quan chức năng chưa được thực hiện một cách sâu rộng; người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương không nắm bắt, hiểu biết được các quy định của pháp luật, chưa thấy rõ được trách nhiệm, quyền lợi công dân; xã hội còn có sự kỳ thị, phân biệt, xa lánh. Kết quả khảo sát cho thấy, trong tổng số 21.040 người chấp hành xong án phạt tù trở về tái hòa nhập cộng đồng tại địa bàn cư trú có 2.988 người cảm nhận thái độ của cộng đồng xã hội đối với họ chưa thực sự quan tâm; 4.081 người cảm nhận họ bị kỳ thị, xa lánh.

Thứ ba, công tác giúp đỡ, giải quyết việc làm, xây dựng các mô hình giúp đỡ cho người chấp hành xong án phạt tù trong quá trình quản lý, giáo dục tại xã, phường, thị trấn chưa được quan tâm, giải quyết một cách đúng mức, phần lớn người chấp hành xong án phạt tù trở về tự tìm việc làm, các mô hình giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù tại các xã, phường, thị trấn chưa được chú trọng, tuyên truyền, nhân rộng... Nghiên cứu cho thấy, trong tổng số 21.040 người chấp hành xong án phạt tù được điều tra, khảo sát, số người không có việc làm là 5.644, một trong các nguyên nhân là chưa có sự giúp đỡ của chính quyền và cộng đồng xã hội (với 380 người, chiếm 6,7%)...

Thứ tư, công tác phát hiện, đấu tranh ngăn chặn, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật của người chấp hành xong án phạt tù trở về cư trú tại xã, phường, thị trấn của các cấp chính quyền, các cơ quan chức năng chưa được mạnh mẽ, tập trung chủ yếu ở lực lượng Công an xây dựng phong trào và phụ trách xã về an ninh, trật tự; lực lượng Cảnh sát khu vực; chưa phát huy được vai trò của các cơ quan, tổ chức xã hội, gia đình tham gia vào công tác đấu tranh phòng, chống hành vi vi phạm pháp luật của người chấp hành xong án phạt tù.

Những tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý, giáo dục người chấp hành xong án phạt tù tại xã, phường, thị trấn trong thời gian qua xuất phát từ một số nguyên nhân chủ yếu sau đây:

Hệ thống văn bản pháp luật hướng dẫn về công tác quản lý, giáo dục đối với người chấp hành xong án phạt tù trong quá trình tái hòa nhập cộng đồng còn đang trong quá trình xây dựng, đặc biệt là văn bản hướng dẫn thực hiện đối với cấp cơ sở trực tiếp thực hiện các biện pháp quản lý, giáo dục đối với người chấp hành xong án phạt tù. Vì vậy, cơ sở pháp lý đảm bảo cho việc cho việc huy động các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia vào công tác quản lý, giáo dục đối với người chấp hành xong án phạt tù của các cấp chính quyền, cơ quan chức năng được giao nhiệm vụ quản lý, giáo dục với người chấp hành xong án phạt tù còn nhiều vướng mắc, khó khăn, bất cập.

Công tác tuyên truyền, giáo dục, bồi dưỡng kiến thức cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở về công tác quản lý, giáo dục người chấp hành xong án phạt tù chưa được thường xuyên và hướng dẫn cụ thể. Đây cũng chính là nguyên nhân dẫn đến nhận thức của một số cán bộ cấp cơ sở chưa thấy được tầm quan trọng, sự cần thiết của công tác quản lý, giáo dục đối với người chấp hành xong án phạt tù về địa bàn cư trú, thậm chí, còn có quan niệm cho rằng công tác quản lý, giáo dục đối với người chấp hành xong án phạt tù là trách nhiệm của lực lượng Công an.

Công tác quản lý, giáo dục đối với người chấp hành xong án phạt tù tại xã, phường, thị trấn chưa được đề cập đến trong chương trình phát triển kinh tế, xã hội của địa phương, từ đó dẫn đến việc quản lý, giáo dục người chấp hành xong án phạt tù còn thiếu sự giám sát, hướng dẫn chấp hành pháp luật, thực hiện quyền, nghĩa vụ công dân, công tác giải quyết công ăn việc làm đối với người chấp hành xong án phạt tù chưa được chú trọng...

Sự phối hợp của cơ quan chức năng với chính quyền địa phương trong công tác quản lý, giáo dục người chấp hành xong án phạt tù chưa được chặt chẽ, thiếu đồng bộ, chưa có cơ chế ràng buộc.

Để giải quyết những khó khăn, vướng mắc và nâng cao hiệu quả công tác quản lý, giáo dục người chấp hành xong án phạt tù tại xã, phường, thị trấn, góp phần phòng ngừa tái phạm tội, đấu tranh phòng, chống tội phạm, theo chúng tôi cần thực hiện tốt một số nội dung sau đây:

Thứ nhất, tăng cường công tác tuyên truyền, vận động các cơ quan, tổ chức xã hội, gia đình, kết hợp nhân rộng các mô hình điển hình tiên tiến trong quản lý, giáo dục, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng. Bằng các biện pháp tuyên truyền, nhân rộng các mô hình điển hình tiên tiến để các cơ quan, tổ chức xã hội, tập thể, cá nhân thấy được vai trò, trách nhiệm của mình trong tham gia giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù về địa phương ổn định cuộc sống.

Tuyên truyền cho các cơ quan, đoàn thể, tổ chức xã hội, tập thể, cá nhân và mọi tầng lớp nhân dân nhận thức đầy đủ, thống nhất việc quản lý, giáo dục, giúp đỡ người chấp hành xong án tái hòa nhập cộng đồng; xây dựng ý thức trách nhiệm tham gia trong việc giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù để nâng cao trình độ, nhận thức xã hội, trách nhiệm của người chấp hành xong án đối với bản thân và đối với xã hội, giáo dục ý thức chấp hành pháp luật, ý thức nghĩa vụ công dân khi tham gia vào cuộc sống xã hội. Tuyên truyền, giáo dục giúp người chấp hành xong án vượt qua mặc cảm, tự ti đối với quá khứ lỗi lầm, nâng cao ý thức cộng đồng, ý thức tự giác tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu trong học tập, lao động để hòa nhập cộng đồng. Tuyên truyền, giáo dục để người chấp hành xong án nhận thức rõ chính sách của Nhà nước, sự chia sẻ, giúp đỡ của xã hội, cộng đồng, của cơ quan, tổ chức, xã hội và mọi người để họ trở lại là một công dân tốt.

Thứ hai, nâng cao hiệu quả hoạt động trong công tác quản lý, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù của các cấp chính quyền, từ công tác tiếp nhận, lập hồ sơ quản lý, phân công quản lý, giáo dục, giám sát người chấp hành xong án phạt tù; hướng dẫn việc chấp hành pháp luật đối với người chấp hành xong án phạt tù khi họ tham gia vào các hoạt động ở địa phương.

Lực lượng Công an cơ sở chủ động làm tốt công tác tham mưu cho cấp ủy, chính quyền xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện, kiến nghị, đề xuất kịp thời biểu dương những tập thể, cá nhân tiêu biểu, nhân rộng các mô hình, các câu lạc bộ thành công trong việc giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù, góp phần phòng ngừa tội phạm; trực tiếp làm tốt công tác quản lý, theo dõi, giáo dục, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương sớm ổn định cuộc sống; xây dựng và thực hiện tốt cơ chế phối hợp giữa lực lượng Công an cơ sở với chính quyền, cơ quan, tổ chức xã hội tham gia vào công tác quản lý, giáo dục người chấp hành xong án phạt tù tại địa bàn cư trú.

Thứ ba, phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng Công an đóng vai trò nòng cốt trong công tác quản lý, giúp đỡ và phòng ngừa tái phạm tội đối với người chấp hành xong án phạt tù ở địa bàn cơ sở như:

- Đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác giáo dục, hướng nghiệp dạy nghề cho người chấp hành án phạt tù trong trại giam để chuẩn bị những điều kiện cần thiết để họ tái hòa nhập cộng đồng.

- Tiến hành tốt các mặt công tác nghiệp vụ để quản lý, giáo dục người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng.

- Thực hiện tốt quy chế phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát nhân dân với các cơ quan, đoàn thể, tổ chức xã hội, doanh nghiệp, gia đình trong tổ chức tái hòa nhập cộng đồng cho người chấp hành xong án phạt tù.

- Phối hợp trong việc xây dựng cơ sở vật chất, lập quỹ hòa nhập cộng đồng, hỗ trợ cho người chấp hành xong án phạt tù có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, không nơi cư trú nhất định tái hòa nhập cộng đồng.

- Bồi dưỡng nâng cao trình độ, năng lực cho cán bộ, chiến sĩ, bố trí hợp lý cán bộ trong tổ chức tái hòa nhập cộng đồng cho người chấp hành xong án phạt tù.

Như vậy, tái hòa nhập cộng đồng của người chấp hành xong án phạt tù là một quá trình khó khăn, với những rào cản từ phía cá nhân người chấp hành xong án phạt tù, cũng như những yếu tố khách quan tác động như định kiến của xã hội đối với người chấp hành xong án... Tổ chức tái hòa nhập cộng đồng thành công cho người chấp hành xong án phạt tù đòi hỏi sự chung tay, góp sức của cả hệ thống chính trị, trong đó lực lượng cơ sở ở xã, phường, thị trấn đóng vai trò quan trọng, nòng cốt và trực tiếp.

 

TS. VŨ VĂN HÒA - Trưởng khoa Nghiệp vụ GD, CTPN - Học viện CSND

ThS. NGUYỄN VĂN TUẤN - Khoa Nghiệp vụ GD, CTPN - Học viện CSND

Tạp chí Cảnh sát nhân dân số 4/2015

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi